I OSK 712/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1194/09 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1194/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., po rozpoznaniu odwołania P. S. od rozkazu Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, wskutek cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa: 1. uchylił zaskarżony rozkaz, w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 31 lipca 2009 r.; 2. w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 29 czerwca 2007 r. Służba Kontrwywiadu Wojskowego wszczęła kontrolne postępowanie sprawdzające i wskazała, że mł. chor. P. S. został skazany w dniu 26 marca 2007 r. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. za popełnienie przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k.. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 3 kwietnia 2007 r. Biorąc pod uwagę wskazany wyrok, właściwy organ uznał że mł. chor. P. S. nie daje rękojmi zachowania tajemnicy i decyzją nr [...] cofnięto chorążemu poświadczenie bezpieczeństwa. Rozkazem nr [...] (pkt 1) z dnia [...] marca 2009 r., Dyrektor Departamentu Kadr MON zwolnił P. S. z zawodowej służby wojskowej, od którego oficer złożył odwołanie. Rozpoznając odwołanie, Minister Obrony Narodowej wskazał, że brak dopuszczenia do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbowa powoduje, że P. S. nie może pełnić służby na żadnym stanowisku służbowym w siłach zbrojnych. Organ wskazał ponadto, że planowane zmiany organizacyjno – etatowe zmierzające do zmniejszenia stanu etatowego Sił Zbrojnych również nie przemawiają za pozostawieniem w służbie wojskowej żołnierza, który nie przestrzega porządku prawnego, i któremu właściwe służby cofnęły poświadczenie bezpieczeństwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zarzucając jej naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że decyzją Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] cofnięto P. S. poświadczenie bezpieczeństwa nr [...], uprawniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "Tajne". Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów RP nr [...] z dnia [...] maja 2008r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę od tej decyzji wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 824/08 oddalił skargę. Przesłanką cofnięcia P. S. poświadczenia bezpieczeństwa była okoliczność skazania go w dniu 26 marca 2007 r. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. za popełnienie przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k., na karę grzywny, środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 4 lat oraz środek karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości oraz świadczenie pieniężne na cele społeczne. Decyzja Prezesa Rady Ministrów RP nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. była decyzją ostateczną podlegającą wykonaniu. Tak więc, organ upoważniony był do podjęcia działań w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, w postępowaniu sprawdzającym wskazał i udokumentował faktyczną przesłankę cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa zawartą w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 47 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, kontrolne postępowanie sprawdzające kończy się wydaniem decyzji o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa albo poinformowaniem kierownika jednostki organizacyjnej lub osoby odpowiedzialnej za obsadę stanowisk o braku zastrzeżeń w stosunku do, którą objęto kontrolnym postępowaniem sprawdzającym, z jednoczesnym potwierdzeniem jej dalszej zdolności do zachowania tajemnicy w zakresie określonym w posiadanym przez osobę sprawdzaną poświadczenia bezpieczeństwa. Sąd zgodził się z organem, że ustawa nie daje możliwości zakończenia kontrolnego postępowania sprawdzającego wydaniem decyzji utrzymującej w części ważność posiadanego przez nią poświadczenia bezpieczeństwa. Występowanie przesłanki określonej w art. w 28 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie informacji niejawnej, nie przesądza wprawdzie o dostępie osoby sprawdzanej do informacji niejawnych stanowiących tajemnice służbową, jednak konstrukcja art. 47 ust. 1 ustawy wskazuje, iż osoba ta nie może posiadać takiego dostępu na podstawie cofniętego jej poświadczenia bezpieczeństwa. Zgodnie bowiem z art. 33 powołanej ustawy, ten sam dokument – poświadczenie bezpieczeństwa, uprawniające do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne" uprawnia do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami "poufne" i "zastrzeżone". Cofnięcie ważności tego dokumentu, oznacza w praktyce brak dostępu również do informacji stanowiących tajemnicę służbową. Konsekwencją zatem pozbawienia P. S. certyfikatu bezpieczeństwa było, że nie mógł on pełnić dalej służby na żadnym stanowisku służbowym w Siłach Zbrojnych. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł P. S., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji, ewentualnie uchylenia wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wnoszący skargę kasacyjną wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 47 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), polegającą na przyjęciu, iż obowiązkowe w stosunku do osoby skazanej prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa do informacji objętych tajemnicą państwową jest równoznaczne także z cofnięciem poświadczenia bezpieczeństwa dopuszczającego do informacji objętych tajemnicą służbową; 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, polegające na przyjęciu, iż z tego, że poświadczenie bezpieczeństwa dopuszczające do informacji oznaczonych klauzulą "tajne", uprawnia także do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "poufne" i "zastrzeżone", wynika, iż cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa jedynie odnoszące się do informacji oznaczonych klauzulą "tajne", automatycznie także pozbawia uprawnień do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami: "poufne" i "zastrzeżone", nawet wówczas o ile z decyzji cofającej poświadczenie bezpieczeństwa to nie wynika; 3) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), polegającą na przyjęciu, że cofnięciem wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa jest cofnięcie jedynie poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie w jakim dopuszczało ono dostęp do informacji objętych tajemnicą państwową oznaczonych klauzulą "tajne", pomimo iż na stanowisku, które zajmował skarżący wymagano jedynie poświadczenia bezpieczeństwa dopuszczającego do informacji stanowiących tajemnicę służbową – to jest oznaczonych klauzulą "poufne". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidujący możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w przypadku odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa. Przepis art. 112 powołanej ustawy ma charakter uznaniowy, bowiem przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w sytuacji zaistnienia jednego ze wskazanych w nim przypadków. Na fakultatywność decyzji o zwolnieniu ze służby wskazuje użycie w tym przepisie sformułowania "można zwolnić". Potwierdza to również treść poprzedzającego go przepisu - art. 111 tej ustawy, w którym wyliczono z kolei przypadki obligatoryjnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skoro zatem ustawodawca nadał charakter uznaniowy art. 112 cytowanej ustawy, to decyzję o zwolnieniu ze służby pozostawił ocenie właściwego organu wojskowego. Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], którą cofnięto P. S. poświadczenie bezpieczeństwa, uprawniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "tajne" stanowiła przesłankę do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Tym samym, jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, organ miał możliwość do podjęcia działań zmierzających do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i z możliwości tej skorzystał. Wobec tego nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ponadto nietrafny jest zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 47 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Zważyć należy, iż naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. W niniejszej sprawie zarzut ten jest o tyle chybiony, że materialnoprawną podstawą wydanych decyzji ocenianych przez Sąd I instancji był art. 112 ust. 1 pkt 2, art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), a nie w/w przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych. W tym stanie rzeczy powołanie się przez pełnomocnika skarżącego na naruszenie prawa materialnego, które nie stanowiło podstawy wydania decyzji, a zatem nie było zastosowane w sprawie nie może odnieść zamierzonego skutku. Na marginesie wspomnieć należy, że postępowanie sprawdzające w przedmiocie dostępu do informacji niejawnych uregulowane jest w art. 26 i następnych ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Z art. 27 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 powołanej ustawy wynika, iż dopuszczenie do pracy lub pełnienia służby na stanowisku, z którym może łączyć się dostęp do informacji niejawnych następuje odrębnie dla każdej klauzuli tajności po przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego oraz po przeszkoleniu tej osoby w zakresie ochrony informacji niejawnych. Wobec powyższego cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa uprawniającego do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne" oznacza konieczność wszczęcia ponownej procedury dopuszczającej do pełnienia służby na stanowisku, z którym łączy się uprawnienie do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami "poufne" i "zastrzeżone". Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.