II SA/Kr 460/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski / spr. / Sędziowie NSA Anna Szkodzińska WSA Piotr Głowacki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego L. K. kwotę 100 / sto złotych / tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia [...].2005 r. (znak: [...]) Starosta [...], działając na podstawie art. 100 § 2 i 3 kpa , podjął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako dz.ewid. [...] i nr [...] położonej [...] przy ulicy [...], wszczęte na wniosek E. S., działającej w imieniu A. B., a które zostało zawieszone z urzędu postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] .1997 r., do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy sąd zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu spadkobierców D. B., M vel M. vel M. J. B., H. vel C. B., F. vel F. vel F. z B. K., Z. vel S. B. i L. L. B. Sąd Rejonowy dla [...] w [...] postanowieniem z dnia [...].1998 r., w sprawie sygn. akt. [...], stwierdził, że spadek po M. B. nabyli: żona A. B. i syn A. B., a spadek po A. B. w całości nabył syn A. B. Natomiast, w stosunku do pozostałych wymienionych wyżej poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, nie zostali ustaleni spadkobiercy, pomimo wielokrotnych wezwań do uzupełnienia braków. Skoro zatem w okresie od [...] 1997 r. do chwili obecnej strona, na żądanie której wszczęte zostało postępowanie administracyjne o zwrot nieruchomości, nie doręczyła wymaganych dokumentów, z wyjątkiem postanowienia sądowego stwierdzającego nabycie spadku po M. B., a także nie wykazała, że podjęła działania zmierzające do ustalenia przez sąd spadkobierców pozostałych poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, składając wniosek w tej sprawie do właściwego sądu, a potwierdzoną kopię takiego wystąpienia doręczając do akt sprawy - należy przyjąć, że brak jest podstaw prawnych do dalszego utrzymywania zawieszonego z urzędu, postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Zażalenia I. B., R. B., H. B. działających przez pełnomocnika E. S. zostało uwzględnione i Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...].2007 r. (znak: [...] uchylił postanowienie Starosty [...] o podjęciu postępowania podnosząc w uzasadnieniu co następuje. 1/ organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonego orzeczenia organu l instancji. W toku postępowania zażaleniowego E. S. przy pismach z [...].2005 r., (data wpływu do Urzędu) oraz z [...].2006 r. (data wpływu do Urzędu) przedstawiła dokumenty świadczące o tym, iż wnioskodawca A. B. zmarł [...].2001 r., a ponadto o tym, iż toczą się obecnie w sądach powszechnych postępowania mające na celu ustalenie spadkobierców A. B. oraz D. B., R. vel R. B., F. B., D. B., H. vel C. B., F. vel F. vel F. z B. K., Z. vel S. B. i L. L. B. 2/ wobec powyższego, skoro pomiędzy wydaniem przez Starostę [...] postanowienia z [...].2005 r. a rozpoznaniem złożonego na nie zażalenia, wystąpiły nowe okoliczności należało orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył L. K. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił, że : -od ponad 10 lat E. S., występując jako rzekomy pełnomocnik byłych spadkobierców kamienicy przy ul. [...] w [...], próbuje wszystkimi możliwymi sposobami doprowadzić do zwrotu kamienicy. W 1996 roku bezskutecznie zakończyły się jej starania o zwrot kamienicy poprzez Urząd Wojewódzki w [...]. Gdy nie udało się w [...] próbowała załatwić zwrot kamienicy przez Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Wszystkie jej starania o uznanie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1952 w sprawie wywłaszczenia nieruchomości przy ul. [...], też skończyły się niepowodzeniem, - E. S. cały czas posługuje się wyłącznie kserokopiami dokumentów, które nie powinny być respektowane przez urzędy i sądy. Nie ma oryginału pełnomocnictwa ani też oryginału aktu śmierci rzekomego A. B., podawanego przez nią jako spadkobiercę. Stąd poważne wątpliwości czy kserokopia aktu zgonu zmarłego w 2002 roku w [...] A. B. odpowiada prawdziwemu spadkobiercy czy jest to osoba nosząca to samo nazwisko. - postanowienie Wojewody jest niekorzystne m.in. dla skarżącego bo nie może wykupić od Gminy [...] zaadaptowanej przeze siebie części strychu na cele mieszkalne która jest połączona z wykupionym wcześniej mieszkaniem i stanowi jeden lokal. W podobnej sytuacji są i inne osoby zamieszkujące w budynku przy ul. [...] - Wojewoda [...] przy rozpatrywaniu wniosku nie wziął pod uwagę opinii dyrektora Wydziału Skarbu Urzędu Miasta [...] z [...] 2003, która stwierdza, że na podstawie obowiązujących przepisów nie jest możliwy zwrot nieruchomości obciążonej prawem użytkowania wieczystego ani też nie uwzględnił przedstawionego mu przez Wspólnotę Mieszkaniową pisma Ministerstwa Finansów z [...] 2006, informującego, że za połowę naszej nieruchomości E. B., obywatelka [...], otrzymała odszkodowanie na podstawie polsko-brytyjskiego układu indemnizacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 - dalej zwaną p.o.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Wojewody Małopolskiego uchylające postanowienie organu l instancji o podjęciu postępowania. Postępowanie dotyczy sprawy zwrotu nieruchomości, wszczęte na wniosek E. S. działającej w imieniu A. B. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte pismem E. S. z dnia [...].1996 r., powołującej się na pełnomocnictwo A. B. spadkobiercy M. B. i D. zd. W. B. Po raz pierwszy orzekając o odmowie zwrotu decyzją z dnia [...].1997 r., Urząd Rejonowy w [...], ustalił, że przedmiot wniosku objęty jest księgą wieczystą nr [...] według której właścicielem nieruchomości jest Gmina [...] a poprzednimi właścicielami byli D. B. w 1/2 części, oraz M. vel M. vel M. J. B., H. vel C. B., F. vel F. vel F. z B. K., Z. vel S. B. i L. L. B. - każdy po 1/10 części. Uchylając tę decyzję - decyzją z dnia [...].1997 r., Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że w sprawie nie zostały ustalone strony postępowania. Od tego czasu postępowanie jest poświęcone ustaleniu spadkobierców zmarłych współwłaścicieli. Następnie E. S. - przedstawiająca się jako pełnomocnik rodziny B. - do pisma z dnia [...] 1997 r. (k. [...] akt administracyjnych) "doręcza" wnioski osób uprawnionych do zwrotu. Wnioski te to pisma sporządzone odręcznie o jednakowej treści w której R. B., H. B., I. B., E. B. jako spadkobiercy ujawnionych w księgach wieczystych właścicieli występując zwrot parceli I kat. [...]. W pismach tych, ich autorzy powołują się na toczące się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku jakie ma zapaść w sprawie oznaczonej sygn. akt [...]. W aktach sprawy znajduje się odpis ksero postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...].1998 r. sygn. [...] z którego wynika, że spadek po M. B. i A. B. nabył w całości syn A. B., który się później okazało zmarł ( zob. k. [...] - akt administracyjnych). Z pisma E. S. wynika, że spadkobiercami zmarłego A. B. są E. B., H. B., I. B. i R. B., osoby o których wyżej była mowa. Pismem z dnia [...].2003 r. (k. [...] akt administracyjnych) zwrócono się do pełnomocnika E. S. o przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po A. B. jak również o uzupełnienie wniosku o żądanie zwrotu ze strony pozostałych współwłaścicieli ( D. B., H. vel C. B., F. vel F. vel F. z B. K., Z. vel S. B., i L. L. B. W aktach sprawy administracyjnej (k. [...]) znajduje się wniosek I. B., H. B., R. B., E. B. o stwierdzenie nabycia spadku po A. B. Z prezentaty widniejącej na tym wniosku może wynikać, że złożony on został w Sądzie Rejonowym dla [...] w dniu [...].2005 r. Z akt sprawy administracyjnej, można wyprowadzić wniosek, że wyżej wymienieni wystąpili także o stwierdzenia nabycia spadku po L. vel L. B., Z. vel S. B., F. vel F. vel F. z B. K., H. vel C. B., R. vel R. B., F. B., D. R. B., D. B. (k, 367). Z pisma adw. G. (k. [...]) wynika, że sprawa spadku po A. B. - w Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] oznaczona jest sygn. akt [...], a sprawa spadków po L. vel L. B., Z. vel S. B., F. vel F. vel F. z B. K., H. vel C. B., R. vel R. B., F. B., D. R. B., D. B. -oznaczona jest sygn. akt [...] a także to, że sprawy ze względów formalnych nie mogą nabrać właściwego biegu. Dysponując takim materiałem dowodowym Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem uchylił postanowienie organu l instancji o podjęciu postępowania stojąc na stanowisku, że w toku postępowania zażaleniowego E. S. przedstawiła dokumenty świadczące o tym, iż wnioskodawca A. B. zmarł [...] 2001 r., a ponadto o tym, iż toczą się obecnie w sądach powszechnych postępowania mające na celu ustalenie spadkobierców A. B. oraz D. B., R. vel R. B., F. B., D. B., H. vel C. B., F. vel F. vel F. z B. K., Z. vel S. B. i L. L. B. Przede wszystkim obowiązkiem organu jest wskazanie dowodu na którym opiera swoje twierdzenie. Wyżej omówiono materiał dowodowy i z tego materiału można wyprowadzić co najwyżej twierdzenie, że wszczęto sprawy spadkowe. Natomiast jak się one zakończyły czy w dalszym ciągu pozostają nie załatwione (toczą się) brak jest jakichkolwiek ustaleń. Istota sprawy spoczywa jednak w innych kwestiach. Regulacja art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r., o gospodarce nieruchomościami tj Dz. U. z 2004 nr.261poz.2603 z późn. zm- zwaną dalej ustawą o gn) przesądza o tym, że z wnioskiem o zwrot nieruchomości może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, co oznacza, że wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to, że uprawnienie przysługuje łącznie wszystkim współwłaścicielom (lub ich spadkobiercom), i interes prawny mają łącznie wszyscy, i wszyscy oni stanowią jedną i tę samą stronę w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tylko łącznie wszyscy mogą żądać wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu. Podmioty te są stroną postępowania, a oprócz nich, winny w nim brać udział także te podmioty, którym w chwili rozstrzygania sprawy o zwrot nieruchomości, przysługuje do niej tytuł prawno-rzeczowy. Przepisy o zawieszeniu postępowania, jako tamujące normalny bieg postępowania nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający. Wniosek (podanie) strony musi odpowiadać pewnym minimalnym wymogom formalnym ( art. 63 § 2 kpa). Ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadziła wymóg aby wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości pochodził od poprzedniego właściciela lub współwłaścicieli bądź ich spadkobierców. Jeżeli organ ustali, że z wnioskiem o zwrot może wystąpić łącznie kilka podmiotów a wniosek temu wymogowi nie odpowiada winien wezwać wnoszącego podanie o usunięcie braków w terminie 7 dni (art. 64 § 2 kpa). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu [...].1996 r., i do tej pory nie może się zakończyć bowiem wnioskodawca nie jest w stanie wykazać następców prawnych poprzednich właścicieli a także wykazać, że wszyscy oni występują z żądaniem zwrotu. Postępowanie jest zawieszone od dnia [...].1997 r., i nawet nie wiadomo jaki jest stan spraw o stwierdzenie nabycia spadku. Taka sytuacja powoduje brak bezpieczeństwa prawnego i poczucia stabilności bowiem nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ten sposób można doprowadzić do paradoksalnej sytuacji, że w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem nie będzie można przez całe lata podjąć działań innych niż te które wynikają z decyzji o wywłaszczeniu (czasami pochodzącej sprzed kilkudziesięciu laty) bo organ będzie oczekiwał od wnioskodawcy uzupełnienia wniosku w kierunku, że to wszyscy właściciele domagają się zwrotu nieruchomości. Nie można roli wnioskodawcy zwrotu sprowadzić tylko złożenia podania i zdania się na działania organu. Tak jak to powiedziano wyżej prawo może nakładać na wnioskodawcę obowiązek zachowania pewnych wymogów formalnych i w takim przypadku jak niniejszy stawia taki wymóg aby wniosek pochodził od wszystkich właścicieli. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżone postanowienie, narusza prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.