I SA/Wa 517/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza na rzecz E. C. od Ministra Infrastruktury kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia [...] października 1973 r. Nr [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w E. przy ul. [...], oznaczonej jako parcele nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiących własność P. i Z. C. W uzasadnieniu orzeczenia organ naczelny wskazał następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] października 1973 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości i o przyznaniu na rzecz P. i Z. C. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia w części dotyczącej ustalenia odszkodowania wystąpił jeden ze spadkobierców właścicieli przedmiotowej nieruchomości E. C. reprezentowana przez radcę prawnego R. S. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważność w/w decyzji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania. Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2008 r. E. C. reprezentowana przez radcę prawnego R. S. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wskazał, że ustalenia odszkodowania dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. O zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 poz. 94 z 1961 r.). Zgodnie z treścią art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie ustalono na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. W aktach sprawy znajduje się protokół z dnia [...] sierpnia 1973 r. sporządzony w [...], który zawiera oświadczenie właściciela nieruchomości o wyrażeniu zgodny na cenę ustaloną przez biegłych Wojewódzkiej Rady Narodowej. Również w protokole uzgodnienia w sprawie odsprzedaży nieruchomości sporządzonym w dniu [...] października 1973 r. znalazło się stwierdzenie, że Z. i P. C. nie wnoszą zastrzeżeń do szacunku biegłych. Ponadto w aktach sprawy znajdują się cztery opinie rzeczoznawców Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej dotyczące wyceny wartości nieruchomości objętej wywłaszczeniem. W świetle powyższych ustaleń, pomimo, że z treści protokołu rozprawy, która miała miejsce w dniu [...] września 1973 r. nie wynika, aby uczestniczył w niej biegły, to brak jest podstaw, aby uznać to naruszenie za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto organ podniósł, że byli właściciele nieruchomości zapoznali się przed wydaniem decyzji o odszkodowaniu z opiniami biegłych prawidłowo powołanych przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., które, jednocześnie było organem ds. wywłaszczenia, a ustalenia przesłanek, dla których strony uczestniczące w postępowaniu i prawidłowo informowane o przysługujących im środkach zaskarżenia nie złożyły odwołania od decyzji z dnia [...] października 1973 r., nie ma wpływu na rozstrzygnięcie oceny legalności decyzji w części odszkodowania. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. C. reprezentowana przez radcę prawnego R. S., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania określonych przepisami. Zaskarżonej decyzji zarzucono niewłaściwą interpretację przepisów art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. O zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, bowiem organ wywłaszczeniowy dopuścił się rażącego naruszenia w/w artykułu z uwagi na to, że odstąpił od powołania biegłych z zakresu szacowania nieruchomości, przeprowadził rozprawę bez udziału biegłych, na której nie odczytano opinii szacunkowych biegłych, a także naruszył art. 4, art. 5, art. 6, art. 8 § 1, art. 7 § 1, art. 78 § 1, art. 83 § 2 pkt 2 k.p.a. (w brzmieniu tych przepisów w dacie ich stosowania). W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, a w konsekwencji na jej uwzględnienie. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1973 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tegoż postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., a to oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu odwoławczym. Z analizy akt sprawy wynika, że kwestionowane orzeczenie z dnia [...] października 1973 r. wydane zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. O zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.). W tej sytuacji istotnym zagadnieniem przy ocenie zgodności kwestionowanej decyzji z przepisami ustawy z 1958 r. było czy w decyzji odszkodowanie zostało ustalone zgodnie z przepisami tej ustawy. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. O zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno być ustalone na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Z dokumentów załączonych do akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przeprowadzonej rozprawie wywłaszczeniowej brał udział biegły do spraw wywłaszczeń, co świadczy o tym, iż w tym zakresie kwestionowana decyzja Ministra, jak też decyzja ją poprzedzająca w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1973 r. były nieprawidłowe. Należy bowiem zauważyć, że z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej z dnia [...] września 1973 r. wynika, że właściciel wywłaszczonej nieruchomości wnosił o objęcie wywłaszczeniem całego gospodarstwa [...], gdyż na skutek wywłaszczenia części nieruchomości wraz z siedliskiem, nie będzie mógł gospodarować na pozostałych nieruchomościach. W wyniku tego wniosku z dnia 3 października 1973 r. zostały wydane przez rzeczoznawców B. B. i R. Z. opinie sporządzone na zlecenie [...] w E. W dniu [...] października 1973 r. sporządzony został przez przedstawicieli [...] w E. "protokół uzgodnienia w sprawie odsprzedaży nieruchomości" w którym zaznaczono, iż Z. i P. C. przedstawiono aktualne szacunki biegłych obejmujące całą nieruchomość I nie wnieśli oni zastrzeżeń. Następnie zostało wydane kwestionowane orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] października 1973 r. Z treści tych dokumentów wynika więc, że nie został zupełnie zachowany tryb przewidziany w art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. O zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, gdyż odszkodowanie zostało ustalone nie na podstawie wyników rozprawy, po wysłuchaniu na niej opinii biegłych przez organ wywłaszczeniowy. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Jest to przepis bezwzględnie obowiązujący i dotyczący procedury odnośnie zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego. W niniejszej sprawie organ ustalił wysokość odszkodowania na postawie opinii biegłych, lecz bez przeprowadzenia w tym zakresie rozprawy. Rozprawa z dnia [...] września 1973 r. miała bowiem miejsce przez wydaniem opinii szacunkowych przez biegłych B. B. i R. Z. W aktach sprawy znajdują się co prawda opinie szacunkowe sporządzone przez biegłych: Z. K. i K. M. z lipca 1973 r. oraz opinie B. B. z dnia [...] i [...] sierpnia 1973 r. i R. Z. z dnia [...] i [...] lipca 1973 r., a więc przed terminem rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej, jednakże biegli ci również nie brali udziału w rozprawie; a ponadto opinie zostały przez nich sporządzone na zlecenie [...] w E., a więc na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia. Organ zatem nie zachował trybu ustalenia odszkodowania określonego w art. 22 (poprzednio w art. 21) powołanej ustawy. Odszkodowanie bowiem ustalił bez rozprawy odszkodowawczej, na podstawie opinii szacunkowych sporządzonych przez biegłych powołanych przez wnioskodawcę wywłaszczenia. Tym samym rażąco naruszył prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W związku z powyższym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1459/07 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Te wszystkie okoliczności w ocenie Sądu wskazują, że kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo tj. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Zatem nieprawidłowe jest stanowisko wyrażone prze organ w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zaś wszystkie podniesione w skardze zarzuty zasługują na uwzględnienie. Z tych względów na postawie art. 145 § 1 lit. c i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.