II SA/Wr 313/09

WyrokWSA we Wrocławiu2009-09-28

Skład orzekający: Julia Szczygielska, Halina Kremis, Andrzej Wawrzyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, nałożona na podstawie przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r., może być stosowana do sytuacji, gdy samowolne użytkowanie rozpoczęło się przed wejściem w życie tych przepisów, ale postępowanie w sprawie zostało wszczęte po ich wejściu w życie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, nałożona na podstawie przepisów wprowadzonych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r., może być stosowana, jeśli postępowanie w sprawie zostało wszczęte po wejściu w życie tych przepisów, nawet jeśli samowolne użytkowanie rozpoczęło się wcześniej. Kluczowa jest data wszczęcia postępowania, a nie data rozpoczęcia użytkowania. Wysokość kary jest ściśle określona ustawowo i nie podlega miarkowaniu przez organ ani uwzględnieniu sytuacji finansowej strony.
Stan faktyczny
Skarżący zostali obciążeni karą pieniężną w wysokości 75.000,00 zł z tytułu nielegalnego użytkowania Zespołu Pawilonów Handlowych. Organ I instancji ustalił, że obiekt był użytkowany z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, a kara została obliczona według określonego wzoru. Skarżący odwołali się, podnosząc m.in. zarzut naruszenia przepisów przejściowych, uchylenia pozwolenia na budowę oraz nieadekwatności kary. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów przejściowych i naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Protokolant Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi A. i S.M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego - zespołu pawilonów handlowych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] 2007r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego J.G., podjętym na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./ oraz art. 123 k.p.a., nałożył na A.M. i S.M. karę w wysokości 75.000,00 zł z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego - Zespołu Pawilonów Handlowych przy ul. [...] na działce nr 78/1 w J.G.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że podczas przeprowadzonych w dniach 12 stycznia 2006r. i 11 września 2007r. wizji lokalnych na budowie w/w Zespołu Pawilonów Handlowych stwierdzono, że obiekt ten użytkowany jest z naruszeniem przepisów art. 54 i art. 55 ustawy - Prawo budowlane i stan ten potwierdziła - zawarta w wydanym przez Wydział Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta J.G. zaświadczeniu z dnia 13 sierpnia 2007r., znak [...] – informacja, zgodnie z którą na działce nr 78/1 prowadzono działalność gospodarczą. Ponadto organ I instancji stwierdził, że Zespół Pawilonów Handlowych stanowi budynek handlowo–usługowy i zgodnie z załącznikiem do ustawy - Prawo budowlane należy do XVII kategorii obiektów budowlanych, a jego kubatura wynosząca zgodnie z projektem do pozwolenia na budowę 457,93m3/ wg projektu zamiennego z marca 2004r. – 796 m3/ jest mniejsza od 2500m². Samowolne przystąpienie do użytkowania obiektu – przed zgłoszeniem zakończenia budowy i uzyskaniem decyzji pozwolenia na użytkowanie – skutkuje zatem zdaniem organu - nałożeniem kary, której wysokość obliczono na podstawie art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego według wzoru: (10 x s) x k x w, gdzie (s) - to stawka opłaty 500 zł, (k) - współczynnik kategorii obiektu budowlanego 15 dla kategorii XVII , a (w) – współczynnik wielkości obiektu budowlanego 1, a zatem wyniosła ona (10 x 500,00) x 15 x 1 = 75.000,00 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. i S.M. zarzucili organowi naruszenie przepisów art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 1 ustawy - Prawo budowlane przez błędne ich zastosowanie oraz obrazę art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób narażający stronę na powstanie znacznej szkody w mieniu i powodujący utratę zaufania wobec organów administracji publicznej. Państwo M. podnieśli także, że organ I instancji wydając postanowienie o nałożeniu na nich kary, pominął całkowicie skutki wywołane wydaniem przez Prezydenta Miasta J.G. w dniu 20 lutego 2007r. decyzji Nr [...] o uchyleniu pozwolenia na budowę i fakt, że w takiej sytuacji nie można było żądać od właścicieli obiektu na działce nr 78/1 spełnienia obowiązku zgłoszenia zakończenia budowy bądź uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Ponadto stan faktyczny sprawy znany był już wcześniej PINB, który w 2003r. prowadził postępowanie i tym samym wydane przez niego postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej jest sprzeczne z zasadą lex retro non agit. Zmiany w Prawie budowlanym, jak podkreślili A. i S.M., wprowadzone zostały ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r., zatem nie powinny Ich obejmować, gdyż użytkowanie lokalu przy ul. Sudeckiej na działce nr 78/1 nastąpiło przed wejściem w życie przepisów przewidujących zagrożenie karą. Ponadto – jak podnieśli żalący się - w stosunku do działki nr 78/1 organy nadzoru budowlanego prowadzą jednocześnie postępowanie naprawcze, w związku z czym dopiero po jego zakończeniu możliwe będzie wydanie ostatecznych rozstrzygnięć co do Ich sytuacji prawnej, jako inwestorów. Dodali także, że kara wymierzona przez organ I instancji jest nieadekwatna do ich możliwości finansowych, a obowiązek jej zapłaty spowoduje konieczność postawienia prowadzonej przez nich działalności gospodarczej w stan upadłości i tym samym uniemożliwi dalszą egzystencję. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wydał w dniu [...] 2008r. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - postanowienie Nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prawo budowlane w art. 54 formułuje ogólną zasadę, iż do użytkowania obiektu budowlanego, którego realizacja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu nadzoru budowlanego o zakończeniu budowy. Wyjątek od tej zasady formułuje art. 55, w świetle którego w trzech przypadkach należy wystąpić z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Z brzmienia art. 57 ust. 1 wynika, że obowiązek dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy – wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie ciąży na inwestorze. PINB po ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, polegającego na użytkowaniu obiektu budowlanego pomimo obowiązku uprzedniego zawiadomienia o zakończeniu budowy lub złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie – powinien nałożyć na inwestora karę pieniężną, o której mowa w art. 57 ust. 7 w związku z art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, wskazany i w postanowieniu organu I instancji, stanowi, że w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Zgodnie z art. 59f ust. 1 karę stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (ust. 2). Jak zauważył organ II instancji, art. 57 ust. 7 i art. 59f regulujący kwestię administracyjnej kary pieniężnej został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane /Dz. U. Nr 93, poz. 888/, która weszła w życie z dniem 31 maja 2004r.. Zgodnie z art. 2 ust. 4 tej ustawy – stanowiącym przepis przejściowy – do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do obliczania wysokości kar, o których mowa w art. 57 ust. 7 oraz art. 59f oraz opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe. Inaczej jednak ustawodawca uregulował kwestię stosowania przepisów międzyczasowych w przypadku obliczania wysokości kar z tytułu przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez zawiadomienia o zakończeniu budowy /bez złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie/. Tutaj decyduje wszczęcie postępowania w sprawie użytkowania obiektu bez zawiadomienia /bez złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie/. Sformułowanie "sprawy wszczętej" – zdaniem WINB - odnieść należy do kwestii wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i art. 55, a więc w oparciu o dyspozycję art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego W ocenie organu II instancji czynności procesowe podjęte przez PINB w pełni udokumentowały naruszenie prawa w sposób uzasadniający nałożenie na inwestorów sankcji, o której mowa w art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane. Akta sprawy, a zwłaszcza protokoły oględzin z dnia 12 stycznia 2006r. i 11 września 2007r. wraz z pozostałą dokumentacją i dowodem sprzedaży, potwierdzają fakt przystąpienia przez Nich do użytkowania obiektu przed uzyskaniem wymaganego prawem pozwolenia. Samowolne użytkowanie przedmiotowego obiektu miało miejsce od grudnia 2004r., natomiast postępowanie w w/w sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu 13 lutego 2006r.. Zawiadomienie na powyższą okoliczność zostało doręczone inwestorom w dniu 14 lutego 2006r.. Skoro zatem postępowanie wszczęto po wejściu w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r., do obliczania wysokości kary nie mogły mieć zastosowania przepisy dotychczasowe. W ocenie organ II instancji nie ma również wątpliwości co do zasadności wymierzenia kary, jak i prawidłowości obliczenia jej wysokości. Rzeczywista kubatura przedmiotowego obiektu, wynosząca 796 m3 jest mniejsza od 2500m3, w związku z czym współczynnik wielkości obiektu w=1, zaś współczynnik kategorii k=15 /dla kategorii XVII/, zaś wysokość kary /stanowiącej iloczyn w/w składników i stawki opłaty s=500 zł, powiększony dziesięciokrotnie/ wynosi 75.000,00 zł. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w zażaleniu, WINB stwierdził, że są one chybione i pozostają bez wpływu na wymierzenie kary. Ponadto wysokość kary nie podlega miarkowaniu przez organ, ponieważ obowiązujący przepis zawiera sztywny wzór jej wyliczenia, a organ nakładający karę nie ma możliwości pomniejszenia jej np. ze względu na możliwości finansowe strony. Brak środków finansowych jest zatem okolicznością obojętną przy jej wymierzaniu. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnieśli A. i S.M., zarzucając obrazę prawa, tj.: – art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez uwzględnienia słusznego interesu skarżących i wydanie zaskarżonego postanowienia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez pominięcie okoliczności leżących po stronie organów, których wynikiem było uniemożliwienie zgłoszenia budynku do użytkowania, – art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania obywateli do organów państwa i nie kształtuje ich świadomości i kultury prawnej, – art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane /Dz. U. Nr 93, poz. 888/ poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy art.57 ust. 7, art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane znajdują zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia I i II instancji oraz zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu skargi Państwo M. wskazali, że zaskarżone postanowienia zostały oparte na błędnych ustaleniach i nietrafnych ocenach prawnych. Organy nie wzięły w ogóle pod uwagę skutków wywołanych wydaniem przez Prezydenta Miasta J.G. w dniu 20 lutego 2007r. decyzji Nr [...] o uchylenia pozwolenia na budowę. Wydanie tej decyzji prowadziło do stanu, w którym od skarżących nie można żądać spełnienia obowiązku polegającego na zgłoszeniu zakończenia budowy bądź uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. Ponadto sytuacja skarżących jest wynikiem wydania przez Prezydenta Miasta J.G. pozwolenia na budowę w oparciu o projekt budowlany, który nie mógł zostać zrealizowany. Nabywając od Gminy J.G. nieruchomość z pozwoleniem na budowę obiektu wadliwie zaprojektowanego nie mogą Oni ponosić odpowiedzialności za skutki wcześniejszych uchybień organów administracji. Skarżący nie zgodzili się również z poglądem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że do obliczenia wysokości kary znajdują zastosowanie przepisy art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1 i art. 59g ustawy - Prawo budowlane. Pogląd ten narusza konstytucyjny zakaz retroaktywnego stosowania prawa, bowiem stan uzasadniający nałożenie na skarżących kary powstał przed wejściem w życie przepisów zastosowanych przez organ I instancji. Wobec tego zgodnie z zasadą lex retro non agit do oceny sytuacji prawnej skarżących winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące poprzednio. W obecnym stanie rzeczy sytuacja skarżących wobec zwiększenia wysokości kar uległa pogorszeniu, zatem stosowanie do nich nowych przepisów narusza także zasadę równego traktowania podmiotów prawnych znajdujących się w takiej samej sytuacji. Ponadto sytuacja taka naruszałaby art. 2 Konstytucji RP poprzez ustanowienie regulacji prawnych o charakterze retroaktywnym. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji/postanowienia, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji /postanowienia. Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji. Wskazać należy, że zasadą jest - w myśl art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./, zwaną dalej Prawem budowlanym - że do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane jest pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i art. 57 w/w ustawy, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi w drodze decyzji sprzeciwu. Stosownie zaś do treści art. 55 Prawa budowlanego – wprowadzającego wyjątki od powyższej zasady - przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego wymagane jest pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy /pkt 1/, bądź też przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych /pkt 2/. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że w dniu 8 listopada 2002r. skarżący uzyskali - na mocy decyzji Prezydenta Miasta J.G. Nr [...] - pozwolenie na budowę obiektu budowlanego - Zespołu Pawilonów Handlowych przy ul. [...] na działce nr 78/1 w J.G.. Podkreślić przy tym należy, że decyzją tą skarżący zostali zobowiązani do uzyskania pozwolenia na użytkowanie twego obiektu, co znajduje potwierdzenie w opisanej wyżej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wprawdzie postanowienie organu I instancji Nr [...] o wymierzeniu skarżącym spornej kary, wydane zostało w dniu 30 października 2007r., tj. w dniu gdy już nie było w obrocie prawnym w/w decyzji o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego, jednakże istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest data wszczęcia postępowania, którego przedmiotem było wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowanie w/w obiektu budowlanego, czyli użytkowanie obiektu z pominięciem uzyskania pozwolenia na użytkowanie tego obiektu. Lektura akt sprawy jednoznacznie wskazuje, że postępowanie w sprawie nielegalnego użytkowania w/w obiektu budowlanego zostało wszczęte w dniu 13 lutego 2006r., gdy dopiero w dniu 20 lutego 2007r. Prezydent Miasta J.G. decyzją Nr [...] - uchylił na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm./ własną decyzję z 8 listopada 2002r., Nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu skarżącym pozwolenia na budowę pawilonów handlowych - Niewątpliwie jest również w sprawie, a co ustalono podczas przeprowadzonych przez PINB w dniach 12 stycznia 2006r. i 11 września 2007r. z udziałem skarżących - oględzin Zespołu Pawilonów Handlowych przy ul. [...] na działce nr 78/1 w J.G. – że skarżący użytkują w/w obiekt od grudnia 2004r., nie posiadając pozwolenia na jego użytkowanie. Istotne jest przy tym, że w okresie, gdy skarżący rozpoczęli przedmiotowe użytkowanie tegoż obiektu, funkcjonowała w obrocie prawnym opisana wyżej decyzja 8 listopada 2002r., Nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu skarżącym pozwolenia na budowę pawilonów handlowych z nałożonym na skarżących obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie tegoż obiektu. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Inspektora Pracy w Państwowej Inspekcji Pracy – Powiatowy Inspektorat Pracy we W. z dnia 28 marca 2006r., znak [...], z którego wynika, że A.M. prowadzi w pawilonach handlowych przy ul. [...] w J.G. działalność gospodarczą. Również z zaświadczenia Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urzędu Miasta J.G. z dnia 13 sierpnia 2007r., znak [...] wynika, że na działce nr 78/1 przy ul. [...] w J.G. prowadzona jest działalność gospodarcza. Poczynione przez organy ustalenia faktyczne i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy, że trafne jest stanowisko organów o przyjętej podstawie prawnej do wymierzenia skarżącym kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu, jak i określenia jej wysokości. Zgodnie bowiem z załącznikiem do omawianej ustawy Prawo budowlane, przedmiotowy obiekt budowlany zaliczony został do kategorii XVII, a jego wzniesienie mogło nastąpić wyłącznie na podstawie pozwolenia na budowę, zgodnie z art.28 ust.1 Prawa budowlanego. Oznacza to zatem, że zgodnie z cyt. wyżej art. 55 pkt.1 Prawa budowlanego – przed przystąpieniem do użytkowania tegoż obiektu, obligatoryjnie wymagane było uzyskanie przez inwestora - skarżących ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Przystąpienie przez skarżących do użytkowania opisanego wyżej obiektu - pawilonów handlowych bez uprzedniej ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, uzasadnia zastosowanie rygoru kary zgodnie z art.57 ust.7 Prawa budowlanego, stosownie do którego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisu 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. W myśl art. 59f ust. 1 karę tą stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł /ust. 2 art. 59f/. W ocenie Sądu również sposób naliczenia wysokości kary nie budzi żadnych wątpliwości. Zespół Pawilonów Handlowych stanowi budynek handlowo–usługowy i jak to już wyżej Sąd podkreślił, zgodnie z załącznikiem do Prawa budowlanego należy do XVII kategorii obiektów budowlanych, a do której to kategorii należą budynki handlu, gastronomii i usług. Jego kubatura jest mniejsza od 2500m², stąd wyliczona zasadnie wysokość kary - według wzoru: (10 x s) x k x w - wyniosła 75.000,00 zł. Podkreślić przy tym należy, że powołane powyżej przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem co do zasady kwestia wymierzenia spornej kary nie jest w żadnej mierze pozostawiona uznaniu organu. Sama wysokość kary również nie podlega miarkowaniu i nie jest uzależniona od stopnia zawinienia, rozmiaru szkodliwości działania czy wreszcie sytuacji finansowej samego zainteresowanego. Wysokość kary jest ściśle określona ustawowymi kryteriami, odnoszonymi do obiektywnie mierzalnych parametrów obiektu budowlanego, zatem obligatoryjność unormowań przewidujących rygor zastosowania kary za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego pozbawia znaczenia te argumenty, które odwołują się do sytuacji skarżących i stopnia dolegliwości kary. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi co do naruszenia art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, należy zauważyć, że przepisy art. 57 ust. 7 i 59f ustawy - Prawo budowlane zostały wprowadzone na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane /Dz. U. Nr 93, poz. 888/, która weszła w życie z dniem 31 maja 2004r.. Zgodnie z art. 2 ust. 4 w/w ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do obliczania wysokości kar, o których mowa w art. 57 ust. 7 oraz art. 59f ustawy, o której mowa w art. 1, oraz opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem istotne znaczenie w sprawach przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez zawiadomienia o zakończeniu budowy bądź bez złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie będzie miała data wszczęcia postępowania w tej sprawie. W niniejszej sprawie – jak już wskazano powyżej - skarżący przystąpili do nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu w grudniu 2004r., natomiast postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu 13 lutego 2006r.. Wynika z tego, że skoro postępowanie w sprawie nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego wszczęto po wejściu w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r., to do obliczania wysokości kary z tego tytułu – jak słusznie zauważył organ II instancji – nie znajdują zastosowania przepisy dotychczasowe. Tym samym zarzut naruszenia art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, jak i konstytucyjnego zakazu retroaktywnego stosowania prawa, jest – zdaniem Sądu - nieuzasadniony. Przepis art. 2 ust. 4 powołanej powyżej ustawy nie miał bowiem zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Podkreślić w tym miejscu również należy, że w kwestii wątpliwości dotyczących stosowania art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane i zgodności przytoczonego przepisu z Konstytucją, wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny. I tak w wyroku z dnia 15 stycznia 2007r. /sygn. akt P 19/06, publ. OTK-A 2007/1/2/ Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane w zakresie, w jakim stanowi podstawę nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na inwestorów kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, jest zgodny z art. 10 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i w uzasadnieniu do powyższego wskazał, że funkcjonowanie w obrębie prawa budowlanego odpowiedzialności inwestora jest konsekwencją niedopełnienia przewidzianych prawem formalności, związanych ze zgłoszeniem zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. Konieczność zastosowania dolegliwości przewidzianych prawem wobec inwestorów rozpoczynających użytkowanie obiektu bez wymaganego prawem zezwolenia jest konsekwencją samego faktu naruszenia prawa, a ten z kolei – podstawą zastosowania sankcji. Taka formuła odpowiedzialności powoduje, że w tego typu sytuacjach zasada domniemania niewinności nie znajduje zastosowania, a podstawową przesłanką odpowiedzialności jest bezprawność czynu rozumiana jako zachowanie niezgodne z przepisami prawa i zasadami współżycia społecznego. Podobnie w wyroku z dnia 5 maja 2009r. /sygn. akt P 64/07/ Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 57 ust. 7 zdanie drugie w związku z art. 59f ust. 1 ustawy - Prawo budowlane oraz załącznikiem do tej ustawy jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Mając zatem powyższe na względzie, Sąd uznał, że wskazane przepisy ustawy - Prawo budowlane obligują właściwy organ do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego zawsze, gdy stwierdzone zostanie użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem art. 54 lub art. 55 przedmiotowej ustawy. W ocenie Sądu przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy przepisy art. 57 ust. 7 oraz 59f ustawy - Prawo budowlane zostały zastosowane prawidłowo, a kara wymierzona A. i S.M. obliczona w sposób zgodny z prawem. Organ administracji przy wymierzaniu tejże kary nie miał bowiem innych, niż przewidziane prawem, możliwości ustalenia jej wysokości. Podnoszone zatem przez skarżących zarzuty dotyczące dolegliwości kary i jej skutków, nie mogą być brane pod uwagę przy dokonywaniu przez Sąd kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Również bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu, pozostaje wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego J.G. decyzja z dnia [...] 2003r.,Nr [...], podjęta na podstawie art. 51 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./, jako, że okoliczności ta nie powodowała zwolnienia skarżących z obowiązku uzyskania przed przystąpieniem do użytkowania opisanego wyżej obiektu - pozwolenia na użytkowanie, a o którym jest mowa w art.55 ust.1 pkt. Prawa budowlanego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, jako, że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej - nie wykazała, by postanowienie to, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów tak prawa materialnego jak i prawa procesowego. Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi A. i S.M., a wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło