VI SA/Wa 784/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2009 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 3310 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz. U. nr 123, poz. 1059 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania G. K. utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia 21 września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zajmując stanowisko w sprawie Minister wyjaśnił, iż ww. uchwałą Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że zdająca uzyskały z testu wyboru 189 punktów, co zgodnie z przepisem art. art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, oznaczało negatywny wynik egzaminu. W odwołaniu od powyższej uchwały G. K. wniosła o jej zmianę i uznanie, że uzyskała pozytywny wynik egzaminu konkursowego. Skarżąca nie zgodziła się ze wskazanymi jako prawidłowe odpowiedziami na pytania testowe nr 98, 103, powołując w uzasadnieniu odwołania szczegółowe argumenty mające świadczyć o prawidłowości udzielonych przez nią odpowiedzi. Zarzuciła także, iż umieszczenie w teście egzaminacyjnym pytań dotyczących ustaw- Prawo o szkolnictwie wyższym, o dostępie do informacji publicznej, komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, zamówieniach publicznych, swobodzie działalności gospodarczej, postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ordynacji podatkowej i gospodarce nieruchomościami wykracza poza zakres materiału wskazany w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Minister wskazał, iż egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. nr 258, poz. 2164 ze zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, a uchwała Komisji podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Minister podniósł także, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalił, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, zaś G. K. uzyskała z egzaminu konkursowego 189 punktów, co stanowi wynik negatywny. Podkreślił, iż decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Minister Sprawiedliwości odniósł się też do zarzutów odwołania dotyczących pytań nr 98 i 103 nie podzielając w tym zakresie stanowiska zainteresowanej. Wskazał na podstawę prawną z której wynikała odpowiedź na zakwestionowane pytania podana w kluczu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kwestionowane pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Organ nie podzielił także poglądu, że część pytań nie mieści się w zakresie wskazanym w art. 33 1 ust 3 ustawy o radcach prawnych, albowiem problematyka związana z wymienionymi przez odwołującą się ustawami jest rozpatrywana w zakresie prawa administracyjnego, finansowego, gospodarczego, cywilnego oraz postępowania administracyjnego. W konkluzji organ uznał, iż wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską został ustalony prawidłowo. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. K., zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 339 i art. 331 ustawy o radcach prawnych Oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 36 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca ponowiła swoje dotychczasowe, szczegółowo przedstawione w odwołaniu, zarzuty dotyczące pytań testowych nr 98 i 103 stwierdzając, iż sporny test dla kandydatów na aplikację radcowską zawierał błędnie sformułowane pytania. W szczególności wywodziła, iż pytanie nr 98 jak i pytanie nr 103 zostały sformułowane nieprecyzyjnie i żadna ze wskazanych odpowiedzi nie jest prawidłowa. Podniosła także, iż udzieliła błędnych odpowiedzi na pytania nr 121, 128, 129, 130, 133, 134, 135, 136, 196, 209, 215, 217 i 218 gdyż dziedziny prawa których dotyczyły wymienione pytania, nie zostały wyliczone w ustawie o radcach prawnych. W konkluzji skarżąca stwierdziła, iż negowane przez nią pytania testowe nie spełniały wymagań, jakie stawia przepis art. 339 ustawy o radcach prawnych. W tej sytuacji - zdaniem skarżącej – udzielone przez nią odpowiedzi powinny być uznane przez Komisję Egzaminacyjną za prawidłowe. Skarżąca podniosła także, iż Minister w postanowieniu o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia odwołania nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy czym naruszył art. 36 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, iż przedłużenie terminu do rozpoznania odwołania skarżącej nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych. Stosownie do przepisów art. 332 ust. 1 i 4 ustawy o radcach prawnych Minister Sprawiedliwości każdego roku powołuje zespół do przygotowania pytań na egzamin konkursowy dla kandydatów na aplikantów radcowskich (zespół konkursowy), który przygotowuje jeden zestaw pytań w formie testu wyboru (test składa się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa; pozytywny wynik otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów – por. art. 339 ust. 1 i 3 ustawy; uprawnia go to do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich w ciągu 2 lat od ogłoszenia wyników egzaminu - por. art. 33 ust. 3 ustawy). Zgodnie z przepisami art. 331 ust. 1 i 2 ustawy egzamin konkursowy przeprowadzają komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powoływane na obszarze właściwości jednej lub kilku rad okręgowych izb radców prawnych; Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Jak stanowi natomiast art. 3310 ust. 1 i 2 ustawy, po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustala wynik kandydata w drodze uchwały. Od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. Postępowanie konkursowe na aplikację radcowską jest więc postępowaniem administracyjnym. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej, a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 3310 ust. 2 ustawy o radcach prawnych., jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Obowiązek ten w rozpoznawanej sprawie został zrealizowany . Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wniesionej do Sądu zarzuciła, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr 98, 103 natomiast pytania nr 121, 128, 129, 130, 133, 134, 135, 136, 196, 209, 215, 217 i 218 dotyczą dziedzin prawa, nie wymienionych w ustawie o radcach prawnych. W ocenie Sądu - jeśli chodzi o pytania nr 98 oraz 103 podniesione zarzuty należy uznać za chybione. Organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca nie udzieliła poprawnej odpowiedzi na wymienione wyżej pytania. W ocenie Sądu pytanie 98 zostało sformułowanie w sposób prawidłowy i nie zachodzi taka sytuacja, aby żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie była odpowiedzią prawidłową. Istota pytania dotyczyła kwestii kogo wzywa się do uiszczenia opłaty- stronę czy pełnomocnika, a wskazana w kluczu odpowiedź wynika z art. 130 § 1 k.p.c. w związku z art. 370, art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 133 § 3 k.p.c., Natomiast istota pytania nr 103, co jednoznacznie wynika z propozycji odpowiedzi, sprowadzała się do tego, kto może wystąpić z wnioskiem o wezwanie do udziału w sprawie nie zaś do problemu czy sąd może taki wniosek uwzględnić czy jest nim związany. Odpowiadając na nie zdający winien skoncentrować się na zakresie podmiotowym pytania, a nie na analizie problemu związania sądu takim wnioskiem. Kwestia fakultatywności czy też obligatoryjności działania sądu jest dla wskazania prawidłowej odpowiedzi obojętna. Skarżąca powinna mieć przy tym na względzie, że tylko jedna odpowiedź jest odpowiedzią prawidłową, a odpowiedzi "A" i "C" są odpowiedziami oczywiście nieprawidłowymi. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej, iż pytania nr 121, 128, 129, 130, 133, 134, 135, 136, 196, 209, 215, 217 i 218 nie mieszczą się w ustawowym zakresie wskazanym w art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż problematyka których dotyczyły wymienione wyżej pytania związana jest z zakresem prawa administracyjnego, finansowego, gospodarczego, cywilnego oraz postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację radcowską. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 339 ust. 1 omawianej ustawy, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd w konsekwencji uznał, że pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącą oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane w sposób poprawny, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty, wskazując konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Organowi nie można postawić zarzutu, że załatwił sprawę z naruszeniem norm procesowych. Minister swoje stanowisko szczegółowo uzasadnił, wyjaśnił przesłanki działania, a przytoczona w tym zakresie argumentacja nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 36 k.p.a., stwierdzić należy, iż skarżąca uzyskała informację, że postępowanie ulega przedłużeniu, co w gruncie rzeczy stanowi realizację zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu przedłużenie terminu do rozpatrzenia odwołania skarżącej pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Reasumując powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.