II SA/Kr 971/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2009 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. przyznaje adwokatowi B. C. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote 80/100) w tym VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Burmistrz Miasta i Gminy N. , decyzją z [...] stycznia 2009 r., znak: [...] na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 ustawy z 13. 09. 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.) W punkcie 1. ustalił wobec M.B. obowiązek przyłączenia nieruchomości (części budynku nr 1 w S. na działce nr 1 , stanowiącej współwłasność M.B. oraz T. i J. małżeństwa S. , dla której Sąd Rejonowy w W. [...] z siedzibą w N. prowadzi księgę wieczystą Kw Nr [...] ) do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej użytkowanej na podstawie potwierdzenia przyjęcia obiektu budowlanego do użytkowania Nr [...] z 17. 11. 2005 r., natomiast w punkcie 2. ustalił, że wyżej opisany obowiązek zostanie wykonany w terminie 60 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, że M.B. jest współwłaścicielką w 1/2 części w/w nieruchomości położonej w S. . W budynku mieszkalnym nie ustanowiono odrębnej własności lokali, jednakże postanowieniem z [...]. 06. 2005 r. Sąd Okręgowy w K. uznał za usprawiedliwione żądanie ustanowienia odrębnej własności dwóch lokali mieszkalnych, powiązanej z udziałem we współwłasności nieruchomości, na których budynek ten jest posadowiony. Organ l instancji wskazał, że budowa sieci kanalizacji sanitarnej w S. została zakończona 30. 09. 2005 r. , zaś w dniu 17. 11. 2005 r. wydane zostało potwierdzenie przyjęcia sieci do użytkowania, o czym poinformowano mieszkańców wskazując im na konieczność przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. T. i J.S. wykonali przyłącze do sieci kanalizacji sanitarnej, co potwierdza protokół odbioru, i zawarli umowę z Zakładem Wodociągów i Kanalizacji oraz Usług Komunalnych w N. M.B. , mimo wystąpienia o wydanie warunków technicznych przyłączenia i ich uzyskania, nie podjęła żadnych dalszych działań i do chwili obecnej korzysta ze zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe. Powyższa okoliczność została potwierdzona oględzinami przeprowadzonymi w dniu 27. 11. 2008 r. Z uwagi na fakt, że M.B. nie legitymuje się przy tym umową zawartą z przedsiębiorcą posiadającym zezwolenie na opróżnianie takich zbiorników, Burmistrz Miasta i Gminy N. w dniu [...]. 01. 2006 r. wydał decyzję, którą ustalił obowiązek uiszczania przez M.B. opłat za opróżnianie zbiornika bezodpływowego i transport nieczystości ciekłych. Decyzja ta była przedłużana na kolejne okresy. Skoro M.B. nie przyłączyła nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz nie korzysta z przydomowej oczyszczalni ścieków spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych, konieczne było wydanie decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożyła M.B. , wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że nieruchomość została już przyłączona do istniejącej kanalizacji sanitarnej w 2005 r. Podała, że dla działki nr 1 (nr posesji 1 ) w dniu 25. 03. 2005 r. zostały wydane warunki techniczne na przyłączenie wspólnej posesji do kanalizacji sanitarnej na rzecz współwłaścicielki posesji T.S. , a następnie wykonano przyłącze, czego potwierdzeniem jest protokół odbioru z 2. 04. 2005 r. Podkreśliła, że dokumentacja techniczna kanalizacji sanitarnej została opracowana dla całej posesji i tak też wykonano przyłącze. Podała, że - wbrew temu co zostało napisane w uzasadnieniu decyzji - nigdy nie występowała o wydanie warunków technicznych. Pozostawienie na działce szamba jest niedopełnieniem obowiązków przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji w N. oraz jest niezgodne z § 34 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12. 04. 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , decyzją z [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 2 i ust. 7 ustawy 13. 09. 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 138 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji. Dodatkowo Kolegium wskazało, że z wyjaśnień Zakładu Wodociągów i Kanalizacji oraz Usług Komunalnych w N. udzielonych w piśmie z 12. 03. 2009 r. wynika, że do kanalizacji sanitarnej została przyłączona część budynku będąca w użytkowaniu T.S. , natomiast część budynku pozostająca w użytkowaniu M.B. nadal korzysta ze zbiornika wybieralnego (szamba). Nadto wskazano, że M.B. złożyła wniosek o przyłączenie do kanalizacji, zgodnie z tym wnioskiem zostały wydane warunki techniczne nr ([...]) przyłączenia do kanalizacji z pełną informacją w zakresie procedury i okresu ważności. Wyjaśniono również, że ważność warunków technicznych wynosi 2 lata od daty wystawienia, natomiast do dnia sporządzenia niniejszego pisma nie poczyniono żadnych czynności opisanych w warunkach. Ustosunkowując się do powyższego pisma M.B. podniosła, że zawiera ono nieprawdziwe fakty. Zaprzeczyła, że posesja jest podzielona na dwa odrębne lokale oraz, że każdy lokal ma odrębnego właściciela. W ocenie Kolegium zarówno z pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji oraz Usług Komunalnych w N. , jak i z pisma M.B. wynika, że do kanalizacji podłączona jest tylko część budynku znajdującego się w użytkowaniu T. i J.S. , natomiast część budynku użytkowana przez M.B. wyposażona jest w odrębne odprowadzanie ścieków do zbiornika wybieralnego. Z faktu przyłączenia przez drugą współwłaścicielkę nieruchomości do kanalizacji lokalu mieszkalnego z którego korzysta, M.B. nie może wywodzić, iż jest zwolniona z obowiązku przyłączenia części nieruchomości przez siebie użytkowanej do sieci kanalizacyjnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] kwietnia 2009 r. złożyła M.B. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako rażąco naruszających prawo. W uzasadnieniu podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu, że cała nieruchomość jest podłączona do sieci kanalizacyjnej. Nieruchomość jest bowiem wspólna, a dokumentacja techniczna z budowy kanalizacji sanitarnej w S. jest opracowana na przyłączenie całej nieruchomości. Za powyższym przemawia oświadczenie projektanta z 26. 10. 2005 r. oraz mapa z Biura Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej ze Starostwa Powiatowego w W. z 27.. 11. 2007 r. Pokreśliła, że w budynku nie ma wydzielonych odrębnych lokali i postępowanie o zniesienie współwłasności nadal jest w toku. Kanalizacja sanitarna została odebrana protokołem końcowym w dniu 30. 09. 2005 r. W dniu 10. 11. 2005 r. została zgłoszona do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. , który nie wnosząc sprzeciwu przyjął kanalizację sanitarną w S. do użytkowania w dniu 17. 11. 2005 r. W ocenie skarżącej, przedmiotowa sprawa ma na celu ukrycie nieprawidłowości poczynionych przez inwestora tj. Gminę N. , które doprowadziły do niezgodnego z prawem wykonania przyłącza do lokalu w budynku nr 1 na działce nr 1 w S. , zajmowanego przez T. i J.S. , będących współwłaścicielami w/w nieruchomości. O dokonanych nieprawidłowościach wypowiedziało się Starostwo Powiatowe w W. w piśmie z 8. 04. 2009 r., które zostały przedłożone do akt sprawy. Nadto podała, że nie występowała o wydanie warunków technicznych z uwagi na fakt, że nie brała udziału w toczącym się postępowaniu dotyczącym budowy kanalizacji sanitarnej. Pominięcie jej jako strony w tym postępowaniu skutkowało postępowaniem o wznowienie. Wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci dokumentacji technicznej budowy kanalizacji sanitarnej na okoliczność, iż dokumentacja ta jest opracowana na przyłącz dla całej nieruchomości i tak też została przyjęta do użytkowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty podniesione w skardze są bezzasadne. Organ odwoławczy wskazał, że niezależnie od tego, że postępowanie sądowe odnośnie ustanowienia odrębnej własności lokali nadal się toczy, okolicznością bezsporną jest, że współwłaścicielki korzystają z lokali w sposób wyłączny, z czego lokal T.S., jest podłączony do kanalizacji sanitarnej, a lokal skarżącej nie, natomiast nieczystości ciekłe są z niego odprowadzane do zbiornika bezodpływowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 104 § 1 ab initio kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji. Decyzja administracyjna stanowi kwalifikowany akt administracyjny, którego cechą jest zewnętrzny charakter, władczość oraz podwójna konkretność, przejawiająca się w konkretnym kreśleniu adresata i w konkretnym określeniu sytuacji, którą decyzja rozstrzyga. Załatwienie sprawy oznacza natomiast, że organ administracji po wszczęciu postępowania i w wyniku jego przeprowadzenia zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (zgodnie z treścią art. 7 i 77 § 1 kpa), dokonał subsumcji udowodnionych faktów pod stosowną normę prawną, sporządził decyzję administracyjną stosownie do wymogów art. 107 kpa, w której odniósł się do interesów prawnych i obowiązków stron postępowania, a także doręczył decyzję stronom postępowania. Wymogi prawidłowo sporządzonej decyzji administracyjnej precyzuje w szczególności w/w art. 107 § 1 zdanie pierwsze kpa, wskazujący, że decyzja powinna zawierać obok oznaczenia organu, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie natomiast z treścią art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Jak ustalił sąd, w niniejszej sprawie ani decyzja organu l instancji, ani utrzymująca ją w mocy decyzja drugoinstancyjna, nie spełniają powyższych wymogów. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ab initio ustawy z 13.09. 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. nr 236, poz. 2008 ze zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Natomiast zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 In fine przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z powyższego wynika, że obowiązek przyłączenia nieruchomości powstaje z mocy prawa, o ile istnieje sieć kanalizacyjna, a jedynie posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków zwalnia od tego obowiązku. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie o przyłączenie nieruchomości inicjuje osoba zobowiązana. Warunki przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej określają przepisy ustawy z 7. 06. 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 nr 123, poz. 858 ze zm.), w tym art. 15 ust. 2 stanowiący, że osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia realizację przyłączenia do sieci na własny koszt natomiast zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest zobowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość ubiegającego się o przyłączenie do sieci, jeżeli spełnione są warunki przyłączenia określone w art. 19 w/w ustawy oraz o ile istnieją możliwości świadczenia usług. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy l l II instancji nie wyjaśniły zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa rozpoznawanej sprawy, a przede wszystkim nie wykazały dlaczego uznały, że współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości M.B. nie dopełniła obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach 5 w związku z tym należało na nią nałożyć obowiązek w trybie art. 5 ust. 7 cyt. ustawy. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że w miejscowości S. w 30.09. 2005 r. ukończono realizację sieci kanalizacji sanitarnej, a w dniu 17. 11. 2007 r. wydane zostało potwierdzenie przyjęcia jej do użytkowania, o czym zostali powiadomieni mieszkańcy, jak również o konieczności przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci. Niesporne jest także to, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr ewid. 1 nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Nie kwestionowane jest także, iż w przedmiotowym budynku mieszkalnym nie ustanowiono odrębnej własności istniejących w nim 2 lokali mieszkalnych, jakkolwiek postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z [...] 05. 2005 r. uznano za usprawiedliwione żądanie ustanowienia odrębnej własności tych lokali mieszkalnych. Poza sporem jest również, że jeden z lokali mieszkalnych użytkowany jest przez M.B. a drugi przez T. i J. małżonków S. . Nie jest również kwestionowane ustalenie poczynione podczas oględzin przeprowadzonych w obecności M.B. i T.S. przez organ l instancji w dniu 27.11. 2008 r. na terenie przedmiotowej nieruchomości, że część budynku użytkowana przez T. i J.S. jest podłączona do systemowej kanalizacji sanitarnej, natomiast część budynku użytkowana przez M.B. jest podłączona do wybieranego zbiornika na nieczystości ciekłe (szambo). Powyższe wynika także z pisma wyjaśniającego Dyrektora Zakładu Wodociągów i Kanalizacji oraz Usług Komunalnych w N. z [...]. 03. 2009 r. , znak: [...].skierowanego do organu odwoławczego. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły jednak kto i w jakim zakresie złożył wniosek o podłączenie przedmiotowej nieruchomości do istniejącej w miejscowości S. sieci kanalizacji sanitarnej celem doprowadzenie do realizacji obowiązku nałożonego dyspozycją z art. 5 ust. 1 pkt. 2 cyt. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Nie wyjaśniono również dla kogo i jakim zakresie zostały wydane przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji oraz Usług Komunalnych w N. warunki techniczne przyłączenia do kanalizacji sanitarnej przedmiotowej posesji nr 1 w S. . Organy nie wyjaśniły bowiem dlaczego uznały, że M.B. nie dopełniła ciążącego na niej, jako współwłaścicielce przedmiotowej nieruchomości, obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt. 2, ponieważ po otrzymaniu - zgodnie ze swoim wnioskiem o przyłączenie - warunków technicznych ([...]) przyłączenia do kanalizacji z pełną informacją w zakresie procedury i okresu ważności, nie podjęła żadnych działań. Kwestia ta jest sporna i wymaga wyjaśnienia w szczególności w związku z zarzutem odwołania, powtórzonym w skardze, z którego wynika, że warunki takie nigdy nie zostały skierowane do skarżącej. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla ustalenia czy ewentualny brak przyłączenia do kanalizacji sanitarnej części nieruchomości tj. jednego lokalu mieszkalnego w budynku nr 1 w S. , użytkowanego przez skarżącą wiąże się niewykonaniem ciążących na właścicielu obowiązków w zakresie uregulowanym przepisami art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach czy też został spowodowany brakiem odpowiedniego działania innych podmiotów. W związku z tym w szczególności należy mieć na uwadze pismo Starosty Powiatowego w W. z 8 kwietnia 2009 r. skierowane do M.B. z którego wynika, że w ogóle nie dokonano uzgodnień ZUDP przyłącza kanalizacyjnego dla działki 1 w S. , a dokonane uzgodnienia dotyczyły działki o numerze 2 w S. . Powyższe oświadczenie pozostaje w sprzeczności z ustaleniem organów, które przyjęły, że M.B. otrzymała techniczne warunki przyłączenia wraz z odpowiednim pouczeniem. Trzeba zauważyć, że w przedłożonych aktach administracyjnych sprawy znajduje się potwierdzona kserokopia dokumentu wydanego przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji oraz Usług Komunalnych w N. ustalającego warunki techniczne budowy przyłącza kanalizacyjnego do "posesji w S. nr 1 " z dnia 25 marca 2005 r., skierowane wyłącznie do T.S. o nr [...] W aktach administracyjnych sprawy brak natomiast dokumentu o warunkach technicznych dla przyłącza kanalizacyjnego nr [...], wydanego dla M.B. , który to dokument powołują organy obu instancji, wskazując, że został skierowany do skarżącej, wraz z "pełną informacją w zakresie procedury i okresu ważności". W sytuacji gdy skarżąca kwestionuje wydanie skierowanych do niej warunków technicznych celem przyłączenia nieruchomości ( jej części) do sieci kanalizacji sanitarnej, kwestię tę organy zobowiązane są jednoznacznie wyjaśnić. Nadto wyjaśnienia wymaga podnoszony przez stronę skarżącą zarzut nieprawidłowego przyjęcia przez organ, że tylko część przedmiotowej nieruchomości została podłączona do sieci kanalizacyjnej. W ocenie skarżącej brak wydzielenia odrębnej własności lokali mieszkalnych w budynku nr 1 przesądza o tym, że wykonanie przyłącza tylko w jednym z lokali jest równoznaczne z przyłączeniem całej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej. Brak również wyjaśnienia dlaczego po wykonaniu przyłącza do jednego z lokali, użytkowanego przez T. i J.S. w przedłożonym w aktach administracyjnego protokole odbioru technicznego przyłącza kanalizacji sanitarnej sporządzonego przez ZWKoUK w N. z 5 kwietnia 2005 r. wskazano, że powyższe przyłącze wykonano dla posesji nr 1 , a miejscem włączenia budynku jest studzienka kanału głównego, nie precyzując, czy faktycznie przyłącze doprowadzone zostało tylko do jednego z lokali, użytkowanego przez T. i J.S. . Powyższy dokument jest podpisany przez T.S. . Organy nie ustosunkowały się także do oświadczenia projektanta mgr inż. E.M.-P. - z 26.10. 2005 r., z którego również wynika, że w sprawie wydane zostało pozwolenie na budowę przyłączy dla całej posesji. Wszystkie te kwestie przy ponownym rozpoznaniu sprawy wymagają wyjaśnienia celem ustalenia czy M.B. dopełniła wymogów związanych z realizacją obowiązku nałożonego dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy p.p.s.a. orzekł jak w punkcie l sentencji. W oparciu o art. 152 określono, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja nie mogą być wykonywane. O kosztach orzeczono na podstawie art. 223 § 2wzw. żart. 200 p.p.s.a.