II SAB/Bk 33/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 01 października 2009 r. sprawy ze skargi H. S. na bezczynność Starosty B. w przedmiocie zwrotu gospodarstwa rolnego 1. zobowiązuje Starostę B. do wydania, w terminie 1 (jednego) miesiąca od daty zwrotu akt organowi, decyzji załatwiającej wniosek skarżącej H. S. z dnia [...] grudnia 2008 roku dotyczący zwrotu gospodarstwa rolnego; 2. zasądza od Starosty B. na rzecz skarżącej H. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Skarżąca H. S. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w B. z wnioskiem o zwrot gospodarstwa rolnego, przejętego jako opuszczone, na rzecz Skarbu Państwa decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] maja 1971 r. W uzasadnieniu wniosku, złożonego dnia 05 grudnia 2008 r., skarżąca podniosła, iż w dniu śmierci swego ojca – M. K., została współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, wchodzącego w masę spadkową po zmarłym, co potwierdził Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po M. K. Na wniosek ten Starostwo Powiatowe odpowiedziało pismem z dnia 12 grudnia 2008 r. w którym wyjaśniło, że w sprawie zwrotu gospodarstwa było już prowadzone postępowanie administracyjne zakończone decyzją Starosty B. z dnia [...] marca 2000 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...] maja 2000 r. nr [...]. Skarga na decyzję organu odwoławczego została oddalona wyrokiem NSA – Ośrodek Zamiejscowy w B. z dnia [...] listopada 2000 r. sygn. akt [...]. Nadto organ wyjaśnił, iż prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa zakończone zostało decyzją Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w B. z dnia [...] maja 1971 r. Decyzja Wojewody została utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2003 r. Skargę na decyzję Ministra oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia [...] maja 2004 r. sygn. akt [...]. W konkluzji swojego pisma Starostwo Powiatowe podkreśliło, że oba opisane wyżej postępowania wyczerpują możliwości weryfikacji orzeczenia PPRN w B. z dnia [...] maja 1971 r. i zostały zakończone prawomocnymi decyzjami, których prawidłowość zweryfikował sąd administracyjny. Organ, który wydał decyzję w sprawie zamyka postępowanie w danej instancji, a ponieważ jest związany własną decyzją, niedopuszczalne jest ponowne orzekanie w sprawie. A zatem organ nie ma podstaw prawnych do zrealizowania wniosku pani H. S. W odpowiedzi na powyższe pismo J. S., pełnomocnik H. S., podkreślił, iż nie stara się o weryfikację decyzji PPRN w B., a istotą wystąpienia jest zwrot własności, której żona jest właścicielem od dnia [...] listopada 1968 r., co potwierdził Sąd prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu. W kolejnym piśmie (z dnia 13 stycznia 2009 r.) organ powtarza swoje argumenty uznając, w konkluzji, sprawę za ostatecznie wyjaśnioną. Reakcją na takie stanowisko jest kolejne pismo pełnomocnika skarżącej, w którym wnosi o załatwienie wniosku z dnia 05 grudnia 2008 r. zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (pismo z dnia 02 lutego 2009 r.). Po otrzymaniu kolejnej korespondencji organu (pisma z dnia 19 lutego 2009 r.) pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Starosty B. z prośbą o wskazanie organu, do którego mógłby wnieść skargę na bezczynność Urzędu. Pismo to zostało potraktowane jako zażalenie na bezczynność Starosty B. i przekazane do rozpoznania Wojewodzie P. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione. Zdaniem Wojewody, zarzut bezczynności jest bezzasadny, ponieważ Starosta B. udzielał odpowiedzi na każde pismo strony, informując o braku możliwości zwrotu gospodarstwa rolnego i o tym, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K. nie może stanowić podstawy prawnej zwrotu gospodarstwa. Wojewoda podtrzymał stanowisko Starosty B. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na bezczynność Starosty B. zarzucając, że wniosek (żądanie) wszczęcia postępowania kwitowany jest zwykłymi pismami, uniemożliwiającymi rozpatrzenie sprawy przez właściwy niezawisły Sąd (art. 45 Konstytucji RP), ponieważ bez decyzji Starosty Powiatowego ta droga jest dla nas zamknięta. Nadto pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 9, 28, 61, 123, 124, 227 i 233 K.p.a. i wniósł, aby organ spełnił wymagania stawiane powołanymi przepisami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację merytoryczną, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości zwrotu gospodarstw rolnych na rzecz byłych właścicieli, bądź ich spadkobierców. A ponieważ sprawa została wcześniej zakończona prawomocną decyzją, to niemożliwe jest obecnie wszczęcie takiego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga została uwzględniona, albowiem zarzut bezczynności organu jest uzasadniony. Zgodnie z przepisem art. 61 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§ 1); datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania strony organowi administracji publicznej (§ 3). Błędne jest zatem twierdzenie organu, zamieszczone w odpowiedzi na skargę, że "niemożliwe jest wszczęcie postępowania, albowiem oba organy już rozstrzygały w niniejszej sprawie". Żądanie strony wpłynęło do organu dnia 05 grudnia 2008 r. i ta data jest datą wszczęcia postępowania o zwrot gospodarstwa przejętego na własność Skarbu Państwa. Takie rozumienie przepisu art. 61 K.p.a. potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem NSA: "Przepisy prawa polskiego – poza wyjątkowym przypadkiem przewidzianym w art. 31 § 2 K.p.a. – nie przewidują wydania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia postępowania. W sprawach wszczynanych na wniosek postępowanie uważa się za wszczęte z chwilą złożenia wniosku" (wyrok NSA z dnia 15 lipca 1992 r., V SA 178/92). Postępowanie wszczęte dnia 05 grudnia 2008 r. powinno być przeprowadzone w terminach określonych przepisem art. 35 K.p.a. i zakończone – zgodnie z dyspozycją przepisu art. 104 § 1 K.p.a. – wydaniem decyzji, albowiem – organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Nie jest załatwieniem sprawy poinformowanie strony, pismem procesowym o przeszkodach, które – zdaniem organu – uniemożliwiają prowadzenie postępowania. Dlatego też, wobec niezachowania terminów przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego do załatwienia sprawy, stwierdzić należy, iż organ pozostaje w stanie bezczynności. Skarga na bezczynność Starosty B. została wniesiona po uprzednim złożeniu zażalenia do Wojewody P. na podstawie art. 37 § 1 K.p.a., dlatego też spełniony został wymóg uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia określony przepisem art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec stwierdzenia stanu bezczynności organu Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w drodze decyzji, na podstawie art. 149 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.-