II GZ 17/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1522/09 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2009 r. o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. L. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1522/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił zażalenie Z. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 października 2009 r. odrzucające skargę ww. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Sąd wyjaśnił, że skarga Z. L. została odrzucona postanowieniem z dnia 2 października 2009 r. wobec nieuiszczenia przez skarżącego - reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika - stałego wpisu sądowego od skargi w wysokości 3000 zł. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 20 października 2009 r. Na postanowienie o odrzuceniu skargi pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie. Przepis art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi tymczasem, że od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie nasuwa wątpliwości, że postanowienie o odrzuceniu skargi jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i to bez względu na przyczynę odrzucenia skargi. Prowadzi to do wniosku, że na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w wyznaczonym terminie przysługuje skarga kasacyjna na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. Wniesienie zażalenia było więc niedopuszczalne. Sąd podkreślił, że stanowiska tego nie podważa regulacja z art. 220 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, w jakich wypadkach zażalenia są wolne od wpisu (nie pobiera się wpisu), a nie od jakich orzeczeń przysługuje zażalenie. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i rozpoznanie zażalenia z dnia 25 października 2009 r. na postanowienie WSA w W. z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1522/09, ewentualnie o rozpoznanie wniesionego przez skarżącego zażalenia z dnia 25 października 2009 r. na postanowienie WSA w W. z dnia 2 października 2009 r., sygn. akt j.w., jako skargi kasacyjnej mylnie nazwanej zażaleniem wobec spełnienia wymogów skargi kasacyjnej przewidzianych w art. 176 p.p.s.a. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 220 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy prawnej do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi nienależycie opłaconej i nie jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 173 § 1 p.p.s.a. Stwierdził, że wobec wyłonienia się zagadnienia budzącego poważne wątpliwości prawne, w trybie art. 187 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uzasadnione jest przedstawienie zagadnienia prawnego, nawiązującego bezpośrednio do okoliczności faktycznych sprawy oraz do przepisów prawnych, które są źródłem wątpliwości, celem rozstrzygnięcia "Czy przepis art. 220 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisu art. 173 § 1 p.p.s.a. i stanowi samoistną podstawę prawną do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi nienależycie opłaconej" składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uznanie wniesionego przez skarżącego zażalenia za niedopuszczalne prowadzi, zdaniem skarżącego, do ograniczenia jego prawa do wniesienia środka prawnego na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi nienależnie opłaconej, gdyż wniesienie skargi kasacyjnej związane jest z kryterium, jakim jest obowiązek uiszczenia wpisu we właściwej wysokości. Gdyby przyjąć, iż stronie przysługuje w rozpatrywanym przypadku skarga kasacyjna, to zastosowanie znalazłby art. 219 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym należy uiścić opłatę sądową przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Skoro zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł, a przyczyną odrzucenia skargi było nieuiszczenie przez skarżącego wpisu stałego, w prawidłowej wysokości, nasuwa się kolejna wątpliwość, czy skarżący winien uiścić połowę wpisu od skargi - obliczonego przez stronę przy wnoszeniu skargi - narażając się na odrzucenie przez Sąd na zasadzie art. 221 p.p.s.a., czy uiścić połowę wpisu w wysokości wskazanej przez Sąd w postanowieniu o odrzuceniu skargi nienależnie opłaconej. Racjonalny ustawodawca, by uniknąć przedstawionego powyżej, powstałego na etapie wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, sporu prawnego dotyczącego wysokości wpisu, pozostawiając rozpatrzenie zagadnienie dla sądu II instancji, przepisem art. art. 220 § 4 p.p.s.a. określa nie tylko, w jakich przypadkach zażalenia są wolne od wpisu, ale również od jakich orzeczeń przysługuje zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Z art. 220 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wynika, że zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3 wolne jest od wpisu. Z tego przepisu skarżący wywodzi, że na postanowienie odrzucające skargę wobec nieuiszczenia wpisu przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna na mocy art. 173 § 1 p.p.s.a. Stanowisko to jest błędne. Przepis art. 220 § 4 p.p.s.a. stanowi normę prawną, według której jeżeli na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3 przysługuje zażalenie, to zażalenie wolne jest od wpisu. Przepis ten nie wymienia, jakie to zażalenie. Używając słowa "zażalenie" nie można tej normy odnosić do skargi kasacyjnej. Zaś z art. 173 § 1 p.p.s.a. wynika, że na postanowienia kończące postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 173 § 1 p.p.s.a. nie precyzuje, z jakich powodów wydano postanowienie kończące postępowanie. Bezsprzecznie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest nim postanowienie o odrzuceniu skargi. Podstawą wydania tego rozstrzygnięcia jest art. 220 § 3 p.p.s.a. Wątpliwości co do przysługujących stronie środków zaskarżenia, jakie powstały w związku z brzmieniem art. 220 § 4 p.p.s.a., zostały wyjaśnione w powołanym przez Sąd I instancji postanowieniu NSA z dnia 29 lipca 2004 r., sygn. akt OZ 120/04 (opubl. ONSA 2004/2/34). NSA stwierdził w nim, że omawiany przepis określa, kiedy zażalenie jest wolne od wpisu, a nie od jakich orzeczeń zażalenie przysługuje. Tę ostatnią kwestię reguluje art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a., zgodnie z którym zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej i odrzucenie zażalenia. Zatem na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu - jako kończącego postępowanie w sprawie - przysługuje skarga kasacyjna. Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 i 197 § 2 p.p.s.a. Odnośnie argumentacji dotyczącej wpisu od wniesionego środka zaskarżenia należało stwierdzić, że w świetle powyżej przedstawionych wyjaśnień niecelowe jest rozważanie wątpliwości skarżącego w przedmiocie wysokości wpisu. Bezspornie bowiem w sprawie przysługiwała stronie skarga kasacyjna, od której pobiera się wpis w wysokości połowy wpisu należnego od skargi, nie mniej niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał za bezpodstawne również twierdzenie skarżącego, iż w rzeczywistości wniesiona przez niego skarga kasacyjna, mylnie nazwana zażaleniem na odrzucenie skargi, spełnia wymogi określone w art. 176 p.p.s.a. i Sąd powinien takie pismo rozpatrzyć zgodnie z jego treścią - w tym przypadku jako skargę kasacyjną. Z uregulowań zawartych w art. 176 oraz art. 194 § 3 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym w stosunku do zażalenia. Analiza pisma procesowego zawierającego wniesiony w sprawie środek prawny jednoznacznie prowadzi do wniosku, że jest to zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Pismo zostało zatytułowane "Zażalenie na postanowienie". Uzasadnienie pisma kończy się stwierdzeniem "Od niniejszego zażalenia uiszczono na podstawie § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu (...) wpis stały w wysokości 100 zł", co potwierdza bankowy dowód uiszczenia wpisu sądowego od tegoż środka prawnego (por. polecenie przelewu z dnia 14 grudnia 2009 r., tytułem "wpisu od zażalenia na postanowienie WSA z dnia 16.11.09 w spr. o sygn. akt (Zb. Leżański) VI SA/Wa 1521/09 i VI SA/Wa 1522/09", k. 63 akt sąd.). Powołany przez skarżącego przepis stanowi, że wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych 100 zł. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno jest z powyższego wnioskować, iż skarżący działał z zamiarem wniesienia skargi kasacyjnej, a jedynie pomyłkowo zatytułował pismo jako zażalenie. W treści pisma autor odwołuje się do uregulowań prawnych dotyczących zażalenia (art. 220 § 3 i 4 p.p.s.a.), nie formułuje podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia z art. 174 p.p.s.a., co biorąc pod uwagę, że skarżący działał przez pełnomocnika, radcę prawnego, od którego wymaga się profesjonalizmu i należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem, nie może być traktowane jako oczywista omyłka czy przypadkowe uchybienie. Ponadto w złożonym obecnie zażaleniu jego autor przede wszystkim konsekwentnie zarzucał, że na postanowienie o odrzuceniu skargi przysługuje zażalenie. Bezskuteczne jest powołanie się przez skarżącego na postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 312/04, w którym sąd uznał możliwość sanacji braków formalnych skargi kasacyjnej i konieczność rozpatrzenia pisma zgodnie z jego treścią. W niniejszej sprawie, jak wyżej wskazano, treść złożonego pisma nie odpowiadała określonej w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. treści skargi kasacyjnej, a braki w tym zakresie dotyczące tzw. wymogów materialnych nie podlegają sanacji. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł również podstaw do przedstawienia, w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a., sformułowanego w zażaleniu zagadnienia prawnego budzącego, zdaniem skarżącego, poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego sądu. W świetle dotychczasowych rozważań należało stwierdzić, że omawiane zagadnienie nie budzi wątpliwości w sprawie ani też rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.