II FZ 36/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Aleksandra Wrzesińska- Nowacka po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. i M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 647/09 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi J. i M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 647/09 odrzucił wniosek skarżących J. S. i M. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 9 czerwca 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż zarządzeniem z 11 sierpnia 2009 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uiszczenia przez nich solidarnie wpisu od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Pismo to doręczono adresatowi 31 sierpnia 2009 r. Z uwagi na brak wpisu postanowieniem z dnia 5 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braku fiskalnego. Orzeczenie to doręczono pełnomocnikowi skarżących 14 października 2009 r. 2 października 2009 r. pełnomocnik skarżących uiścił wpis od skargi, dowód jego zapłaty wpłynął do Wydziału w dniu 5 października 2009 r., a następnie 12 listopada 2009 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Oświadczył w nim, iż niezwłocznie po otrzymaniu wezwania do zapłaty wpisu, przekazał je skarżącym. Skarżący błędnie je zrozumieli i wobec tego nie dokonali wpłaty wpisu. On sam, po uzyskaniu informacji o niedokonaniu wpisu, wpłacił go, z uwagi na pośpiech w sposób niepełny opisał sygnaturę akt, co mogło spowodować, iż nie zauważono tego faktu, odrzucając skargę. Podniósł, iż nieuzupełnienie braku fiskalnego nie było umyślne, tylko wywołane błędem skarżących. W tak ustalonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w uchybieniem terminu do jego złożenia, wynikającym z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę wskazaną we wniosku przyczynę uchybienia terminu stwierdził, iż ustała ona najpóźniej w dniu dokonania czynności, to jest w dniu zapłaty wpisu. To była ostatnia chwila, w której pełnomocnik mógł się dowiedzieć, że ta nie została dokonana w terminie przez skarżących. Od tego dnia (2 października 2009 r.) należy zatem liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu , który upłynął w związku z tym 9 października 2009 r. Wniosek został złożony dopiero 12 listopada 2009 r. , a więc był spóźniony i podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że wniosek byłby spóźniony nawet wówczas, gdyby termin do jego złożenia liczyć od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie i przywrócenie im terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazali, iż postanowienie to, mimo formalnej poprawności, jest dla strony krzywdzące. Strona istotnie uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, jednak błąd ten naprawiła, a jej naruszenie procedury jest nieporównywalne z ogromnymi, rażącymi błędami popełnionymi przez organy podatkowe. Pozostawienie jej sprawy bez merytorycznej kontroli zalegalizowałoby wadliwe rozstrzygnięcia organów podatkowych i naraziłoby ją na uszczuplenie majątkowe, nie mające uzasadnienia w przepisach prawa. Byłoby to niedopuszczalne w państwie prawa i sprzeczne z art. 2, 7, 32 i 45 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 i § 3 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin ten jest terminem ustawowym, wynika wprost z przepisu ustawy. Sąd nie może go zatem przedłużyć (możliwość taka dotyczy tylko terminów sądowych, wyznaczanych przez sąd lub przewodniczącego – art.84 w zw. z art. 82 p.p.s.a.). Jego upływ musi uwzględnić z urzędu (bez rozważania przyczyn niezachowania terminu) i wniosek złożony po terminie zobowiązany jest odrzucić, taki nakaz wynika bowiem z art. 88 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Okoliczności, które spowodowały niezachowanie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. mogą być oceniane tylko wówczas, gdy strona jednocześnie z wnioskiem wniesie o przywrócenie jej terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W tym przypadku Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż przyczyna uchybienia terminu, wskazana we wniosku o jego przywrócenie , ustała w dniu opłacenia wpisu, to jest 2 października 2009 r. Od dnia następnego, zgodnie z art. 83 § 1 p.p.s.a. w zw. z 111 § 2 Kodeksu cywilnego rozpoczął zatem bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Termin ten upłynął bezskutecznie 9 października 2009 r., co w pełni uzasadniało odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu , stosownie do art. 88 p.p.s.a. Uwadze skarżących, jak wynika z treści uzasadnienia zażalenia , umknął fakt, iż nie tylko uchybili oni terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, ale również nie zachowali terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jego zapłaty. Z tej przyczyny (spóźnienia wniosku) Wojewódzki Sąd Administracyjny nawet nie mógł badać, czy istotnie nie zachowali oni terminu do uzupełniania braków skargi bez swej winy. Nie można przy tym podzielić argumentacji skarżących, iż odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków fiskalnych skargi naruszać będzie art. 2,7 , 32 i 45 Konstytucji RP. Konstytucja RP gwarantuje bowiem każdemu prawo do sądu rozumiane jako prawo do uruchomienia procedury przed sądem, który ma być organem niezależnym, niezawisłym, bezstronnym, prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz prawo do wyroku sądowego, tj. prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 16 marca 1999 r., sygn. SK 19/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 36; z 2 kwietnia 2001 r., sygn. SK 10/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 52; z 12 marca 2002 r., sygn. P 9/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 14; z 20 września 2006 r., sygn. SK 63/05, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 108). W tym przypadku trudno uznać, iż procedura sądowa, określająca stosunkowo długi termin do wniesienia skargi (art. 53 § 1 p.p.s.a.), nakazująca wzywanie strony do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, pouczanie o terminach ich usunięcia i skutkach niezachowania tych terminów (art. 49 § 1 p.p.s.a.), przewidująca także możliwość (w określonym terminie ) konwalidacji tych uchybień (art. 86 § 1 i art. 87 § 1 p.p.s.a.) , uniemożliwia stronie realizację jej prawa do sądu. Wskazać należy, iż demokratycznym państwie prawa (art. 2 Konstytucji) konieczne jest, poprzez ustanawianie terminów wszczynania określonych procedur, zapewnienie pewności obrotu prawnego i możliwość wskazania momentu, w jakim dane rozstrzygnięcie nie podlega już dalszemu zaskarżeniu. Na tym etapie postępowania niemożliwa i niedopuszczalna jest ocena, czy zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem art. 7 i art. 32 Konstytucji RP. Z tych względów zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.