II SA/Bd 588/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 października 2009r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową oddala skargę. J. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Dowódcy P. Okręgu Wojskowego z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową. Do wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji doszło na podstawie następującego stanu faktycznego. Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...], Nr [...] wypowiedział J. N. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...], Nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Dowódcy P. Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej jako wydanej z naruszeniem prawa. Skarżący w dniu [...] stawił się do pełnienia zawodowej służby wojskowej na ostatnio zajmowane stanowisko. Okoliczność tą potwierdza rozkaz dzienny Nr [...] z dnia [...]. Stawiennictwo skarżącego do pełnienia zawodowej służbie wojskowej wpłynęło na ciągłość pozostawania w służbie i jednoczesnego zaliczenia do służby okresu pozostawania poza nią w związku z decyzją z dnia [...], Nr [...]. W związku z przywróceniem skarżącego do służby wojskowej wypłacono mu w dniu [...] należności związane z pełnieniem służby wojskowej w okresie od [...]. do dnia [...]. W dniu [...] (data wpływu do organu) J. N. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z wnioskiem o wypłatę odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności finansowych z okresu od [...] do [...]. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał prawo J. N. do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową w kwocie 1120,23 zł wskazując, iż należności związane z zawodową służbą wojskową za okres od [...] do [...] zostały wypłacone dnia [...] a zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych powinny być wypłacone najpóźniej w dniu [...] w wysokości 72561,91 zł. Wobec powyższego za okres od [...] do [...] J. N. przysługują odsetki ustawowe obliczone zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy. Ponadto organ podkreślił, że w okresie tym obowiązywały odsetki ustawowe w wysokości 11,5% w skali rocznej, wobec powyższego od kwoty 72561,91 zł przysługuje za 49 dni zwłoki kwota 1120,23 zł odsetek ustawowych. Od rozstrzygnięcia organu I instancji odwołanie wniósł J. N. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności ← art. 75 ust. 3 i art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu nieprawidłowej daty wymagalności świadczeń z okresu od [...] do [...], a tym samym przyznaniu odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie tych świadczeń w zaniżonej wysokości, ← § 12 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy oraz art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie uposażenia zasadniczego z okresu od [...] do [...] ← § 4 rozporządzenia MON z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. z 2000 r., nr 65, poz. 770) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie nagród rocznych z okresu od [...]. do [...]. ← § 5 rozporządzenia MON z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie przyznawania żołnierzom zawodowym dodatkowego uposażenia rocznego (Dz.U. 2004 r. Nr 108 poz. 1146) oraz art. 83 ust. 5 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie dodatkowych rocznych uposażeń z okresu od [...]. do [...] ← § 2 i 4 rozporządzenia MON z dnia 29 marca 2004 r. w sprawie gratyfikacji urlopowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2004 r. Nr 66 poz. 611) oraz art. 87 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie gratyfikacji urlopowych z okresu od [...]. do [...]. ← § 3 i 9 rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu korzystania przez żołnierzy zawodowych, małżonków i dzieci pozostających na ich utrzymaniu z bezpłatnych przejazdów oraz innych świadczeń socjalno-bytowych (Dz. U. z 2004 r. Nr 135 poz. 1452) oraz art. 120 ustawy pragmatycznej poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a w konsekwencji błędne określenie wymagalności odsetek za zwłokę w wypłacie ekwiwalentów pieniężnych za przejazd raz w roku do dowolnie wybranej miejscowości z okresu od [...] do [...] oraz naruszenie przepisów postępowania: ← art. 156 kpa, poprzez wydanie decyzji w sprawie, w której przepisy nie przewidują takiej formy rozstrzygnięcia, a także poprzez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe ustalenie konsekwencji prawnych stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, podczas gdy ze skutku ex tunc wynikają inne niż przyjęta przez organ daty wymagalności świadczeń należnych skarżącemu, ← art. 6 kpa, poprzez nieprawidłowe ustalenie znaczenia norm prawnych mających zastosowanie w sprawie, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniom następstw prawnych sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, ← art. 7 i 77 kpa, poprzez niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w zapewnieniu realizacji przyznanego mu przez przepisy prawne prawa do świadczeń finansowych z tytułu pełnienia służby. Po rozpatrzeniu odwołania J. N. Dowódca P. Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy analizując przedłożone odwołanie uznał, że jest ono bezzasadne, a organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń faktycznych oraz prawidłowej oceny prawnej. Dowódca P. Okręgu Wojskowego podkreślił, że uposażenie odwołującego się nie stało się wymagalne ani w dniu [...] ani w żadnym kolejnym miesiącu, gdyż w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Nr [...] z dnia [...] Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia J. N. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja ta korzystała z domniemania prawidłowości i miała moc obowiązującą, dopóki nie została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie nieważności. Skarżący w czasie obowiązywania tej decyzji był zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Zdaniem organu odwoławczego, z chwilą uprawomocnienia się decyzji Nr [...] z dnia [...] Dowódcy Wojsk Lądowych powstało roszczenie o wypłatę uposażenia. W skardze do Sądu skarżący J. N. wniósł o stwierdzenie nieważności, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podtrzymując zarzuty wywiedzione już w odwołaniu odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również naruszenia przepisów postępowania, których to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego wydane w sprawie decyzje rażąco naruszają prawo, albowiem wojskowe organy administracyjne obu instancji nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek administracyjnych. Uposażenia i inne świadczenia pieniężne przysługujące żołnierzowi zawodowemu wynikają ze stosunku służbowego, który ma charakter administracyjny, jednakże w ocenie skarżącego, nie może to automatycznie prowadzić do wniosku, iż ich dochodzenie następuje tylko na drodze sądowoadministracyjnej. Zdaniem skarżącego ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych – w części dotyczącej prawa żołnierza zawodowego do uposażenia do odsetek ustawowych od nieterminowo wypłaconych należności – nie zawiera upoważnień do wydawania rozstrzygnięć mających charakter decyzji organu administracyjnego w rozumieniu art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Artykuł 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Dowódcy P. Okręgu Wojskowego w B.nie narusza przepisów prawa. Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że Sąd nie podziela poglądu skarżącego jakoby organy wojskowe nie były uprawnione do rozstrzygania o prawie do odsetek w decyzji administracyjnej, bowiem jak wynika z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w sprawach określonych w tej ustawie, a więc również w sprawach dotyczących zasad otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych właściwe organy wojskowe są zobowiązane do wydawania decyzji administracyjnych. Istota sprawy sprowadza się na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego do ustalenia prawidłowego terminu przyznania prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową. Unormowanie o prawie żołnierza zawodowego do odsetek od zaległego uposażenia wprowadzone zostało do ustawy o uposażeniu żołnierzy ustawą z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. nr 50 poz. 500) w art. 9 ust. 3 a i 9 ust. 4. W dniu 1 lipca 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). Art. 1 pkt 4 ustawy stanowi, że ustawa określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania dla wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w ust. 2 art. 8, a który to przepis wyklucza spod kontroli sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy, należą do drogi administracyjnej. Powyższy pogląd znajduje aprobatę w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. III CZP 106/07 - Lex 319935, Biul. SN 2007/11/10 oraz wyrokach, które zapadły w 2008 r. na skutek skarg kasacyjnych wniesionych przez Skarb Państwa -Prokuratorię Generalną Skarbu od wyroków sądów powszechnych (vide między innymi, II PK 8/08 z 2.07.2008 r.; II PK 55/08 z dnia 25 września 2008r.). Podobna interpretacja została zaprezentowana w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 3/06 (Orzecznictwo NSA/WSA zeszyt 3 z 2006 r. poz. 69). Zdaniem organów obu instancji rozstrzygających w przedmiocie żądania odsetek - odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna. Z treści art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Istota sprawy sprowadza się zatem, na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego, do ustalenia prawidłowego terminu przyznania prawa do odsetek od nieterminowo wypłaconych należności związanych ze służbą wojskową. Niewątpliwie w niniejszej sprawie zastosowanie miał art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym w sprawach określonych w tej ustawie, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela reprezentowane w kwestionowanej i poprzedzającej ją decyzji stanowiska organów, że skarżącemu przysługiwało prawo do wypłaty odsetek z chwilą wymagalności należności związanych ze stwierdzeniem nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] Dowódcy P. Okręgu Wojskowego. Decyzja ta wywołała określone skutki. Stwierdzając nieważność decyzji organ wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją z mocy prawa do dnia wydania, to jest ze skutkiem "ex tunc". Jednakże decyzja dotknięta wadliwością, o której mowa w art. 156 § 1 kpa korzysta z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą do póki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego. Wobec czego decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została podjęta. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Dopiero od momentu uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność, pociąga za sobą obowiązek wypłaty świadczeń związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, ale może to nastąpić jeżeli dojdzie do zachowania ciągłości tej służby, to jest do stawiennictwa żołnierza zawodowego na ostatnio zajmowane stanowisko. Skarżący stawił się na ostatnio zajmowane stanowisko w dniu [...]. Jest to kluczowa data do ustalenia terminu wymagalności świadczeń za okres, kiedy pozostawał poza służbą. Należności za okres pozostawania poza służbą będą stanowiły należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, o których omawiana ustawa stanowi w art. 73 ust. pkt 9. Zgodnie z art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych inne należności, o których mowa w art. 73, wypłaca się w terminie czternastu dni od dnia, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności albo właściwy organ podjął decyzję o przyznaniu żołnierzowi tych należności, w przypadku gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji, z zastrzeżeniem art. 83 ust. 5, art. 92 ust. 2 i art. 96 ust. 6. Stawiennictwo skarżącego do służby w dniu [...] oznaczało, że żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności. Wymagalność świadczenia zatem nastąpiła w terminie czternastu dni od tego dnia. Oznacza to, że należności związane z pozostawaniem skarżącego poza służbą powinny zostać wypłacone najpóźniej w dniu [...]. Należności te zostały jednak wypłacone ze zwłoką dopiero w dniu [...]. Reasumując należy stwierdzić, że organy wojskowe prawidłowo ustaliły termin wypłaty odsetek od uposażeń, skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny. Dlatego też Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej jakoby z przed wydania decyzji w przedmiocie nieważności organ wojskowy pozostawał w zwłoce w wypłacie uposażenia. W tym stanie rzeczy uznając, że wojskowe organy nie dopuściły się naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.