VIII SA/Wa 315/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1.1. Postanowieniem z [...] marca 2009 r., po rozpatrzeniu zażalenia K. K. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor Izby Skarbowej") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z [...] września 2008 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w W., jako właściwy miejscowo organ egzekucyjny, prowadzi wobec skarżącego od sierpnia 2007 r. postępowanie egzekucyjne. Wówczas doręczył bowiem skarżącemu odpis tytułu wykonawczego z [...] maja 2007 r. (nr [...]) wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. (dalej: "wierzyciel"). Tytuł wykonawczy obejmuje dług celny (wraz z odsetkami za zwłokę), wynikający z ostatecznej decyzji wierzyciela z [...] listopada 2005 r. Egzekucja administracyjna jest skuteczna. Skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, pismem z [...] maja 2008 r., czyli w toku postępowania egzekucyjnego, wystąpił z wnioskiem o jego umorzenie. 1.2. Wierzyciel, stosownym postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r., zajął negatywne dla skarżącego stanowisko w sprawie jego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił przy tym, że wymagalne są należności wskazane w tytule wykonawczym. Skarżący był nadto informowany o czynnościach zmierzających do sprzedaży zajętego uprzednio pojazdu ([...]) i sposobie rozliczenia kwoty uzyskanej ze sprzedaży tegoż pojazdu. Wierzyciel nie dopatrzył się zatem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). W tej sytuacji, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2008 r. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powołał się przy tym na przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a. 1.3. W zażaleniu, skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu pomijanie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (dalej: "TK"), tj. wyroku z 16 października 2007 r. (SK 63/06). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił jednocześnie naruszenie art. 32 ust. 1 w związku z art. 84 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. 1.4. Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym i powodują, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe lub niecelowe. Wskazał na wiążące organ egzekucyjny, negatywne dla skarżącego stanowisko wierzyciela. Dodał, że powołany przez skarżącego wyrok TK z 16 października 2007 r. (SK 63/06) został wydany w innym stanie faktycznym oraz prawnym. Wyrok ten nie może mieć zatem wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zauważył nadto, że wszelkie kwestie związane ze sposobem rozliczenia wyegzekwowanych kwot, w szczególności dotyczące odsetek za zwłokę, pozostają w wyłącznej kompetencji wierzyciela. Powtórzył za organem egzekucyjnym, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, przewidziane w art. 59 § 1 u.p.e.a. Powołał się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2001 r. (SA/Sz 1951/99). 2. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego z [...] marca 2009 r. nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] kwietnia 2009 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia podniósł, że wierzyciel domaga się zapłaty nienależnej kwoty (odsetek od odsetek, wadliwie przy tym obliczonych). 3. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty i argumentację skarżącego. 4. Pełnomocnik skarżącego, pismem z [...] października 2009 r. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Rozwinął uprzednio zasygnalizowane zastrzeżenia dotyczące wymagalnych należności. Dodał, że powołany wcześniej wyrok TK z 16 października 2007 r. (SK 63/06) przez analogię może być zastosowany w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 5.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. 6.1. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być nadto umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). 6.2. Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 – 2 u.p.e.a. Skarżący, domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie wskazał podstawy prawnej swojego żądania. W obrocie prawnym pozostaje zaś decyzja ostateczna, na podstawie której wierzyciel domaga się wykonania obowiązku w niej określonego. Wierzyciel nie znalazł przy tym podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kwoty wskazane w tytule wykonawczym uznał za wymagalne. Stanowiskiem wierzyciela związany jest zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., II FSK 1480/05, ONSAiWSA 2007/6/129). Z przepisów art. 59 u.p.e.a. nie wynika co prawda, że organ egzekucyjny obowiązany jest występować do wierzyciela o zajęcie stanowiska dotyczącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ale jeśli stanowisko wierzyciela uzyskał, to był nim całkowicie związany odnośnie wymagalności obowiązku i nie mógł wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji (por. wyrok NSA z 8 lipca 2008 r., II FSK 1762/06, Lex nr 486044). Zdaniem Sądu, zgodzić należy się nadto z organami co do tego, że również w pozostałym zakresie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga przy tym, że wszczęcie przez zobowiązanego postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 – 2 u.p.e.a.), nie może służyć pominięciu konsekwencji niezłożenia przez niego zarzutów przeciwegzekucyjnych, w przewidzianym dla tej czynności terminie (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Trafnie organ odwoławczy przyjął zatem, że w świetle przepisów art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz negatywnego dla skarżącego stanowiska wierzyciela, wpływu na wynik niniejszej sprawy nie może mieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2007 r. (SK 63/06, OTK-A 2007/9/105). Niezrozumiałe zatem jest kierowane do Sądu żądanie uwzględnienia tegoż wyroku "przez analogię". Tym bardziej, gdy skarżący nie wskazał, czego ta analogia miałaby dotyczyć i w jakim sensie wpływać na wynik rozpoznawanej sprawy, dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dodać warto, że to skarżący określił ramy prawne postępowania administracyjnego. Z wniosku skarżącego inicjującego postępowanie w sprawie wyraźnie wynika, że domaga się on umorzenia postępowania egzekucyjnego. Bezsporne przy tym jest, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w sierpniu 2007 r. Zgodnie natomiast z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ ten stwierdził dopuszczalność egzekucji administracyjnej, skoro nie zwrócił wierzycielowi tytułu wykonawczego. Skarżący nie wskazywał w trakcie postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu sądowym, na złożenie zarzutów przeciwegzekucyjnych. Z treści przedmiotowego tytułu wykonawczego wynika zaś, że został pouczony o prawie do złożenia zarzutów (część G i H). 6.3. Sąd uznał się za zwolniony z obowiązku odnoszenia się do zarzutów skarżącego. A to z tej przyczyny, że w skardze nie zostały postawione zarzuty naruszenia określonych przepisów postępowania lub (i) prawa materialnego. Podzielając pogląd wyrażony w przywołanym przez organ odwoławczy wyroku NSA z 1 lutego 2001 r. (SA/Sz 1951/99, Lex nr 49235), iż umorzenie postępowania egzekucyjnego jest skutkiem uznania zarzutów za uzasadnione (w zakresie określonym w art. 59 § 1 u.p.e.a.) i tylko wtedy powinno nastąpić w formie orzeczenia pozytywnego, zauważyć należy, że wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym i prawnym. Dotyczy bowiem braku rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy organ uznał zarzuty skarżącego za niezasadne. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że argumentacja wskazana we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powinna być traktowana jako spóźnione zarzuty (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Stąd organy nie były obowiązane do odnoszenia się do przepisów art. 26 – 35 u.p.e.a. Organy nie dokonały jednak stosownych rozważań na tle art. 59 § 2 u.p.e.a. Uchybienie to, zdaniem Sądu, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. A to z tej przyczyny, że kwoty wskazane w przedmiotowym tytule wykonawczym uzasadniają wniosek, iż ostatnio powołany przepis nie znajduje zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.