I FZ 14/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "O." O., K. spółka jawna w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Go 451/09 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi "O." O., K. spółka jawna w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 22 lipca 2009 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 5 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Go 451/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił "O." O., K. spółka jawna w S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z 22 lipca 2009 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że po wniesieniu skargi pełnomocnik strony został wezwany do złożenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej oraz dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki - aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi 23 września 2009 r. Pismem procesowym z 29 września 2009 r. pełnomocnik poinformował, że w załączeniu przedstawia odpis z KRS oraz pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. 1 października 2009 r. p.o. Kierownika Biura Podawczego WSA sporządziła notatkę służbową, stwierdzając w niej, że 1 października 2009 r. do WSA wpłynęła przesyłka polecona od pełnomocnika spółki, w której stwierdzono brak pełnomocnictwa. Sąd pierwszej instancji odrzucił zatem skargę z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi został pełnomocnikowi strony doręczony 23 października 2009 r. Pismem z 27 października 2009 r. pełnomocnik spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa procesowego strony skarżącej. W uzasadnieniu wniosku wskazał on, że w okolicznościach tej sprawy nie ma żadnych racjonalnych przesłanek uzasadniających przyjęcie tezy, iż pełnomocnik strony skarżącej dokumentu pełnomocnictwa nie przesłał do sądu w zakreślonym terminie. W ocenie pełnomocnika samo już uiszczenie opłaty skarbowej uprawdopodabnia fakt udzielenia pełnomocnictwa, a wskazanie w piśmie procesowym pełnomocnictwa jako załącznika świadczy o tym, że dokument ten został wysłany. Ponadto zdaniem pełnomocnika nie można wykluczyć, że w trakcie świadczenia usługi pocztowej lub przyjmowania korespondencji w WSA nie doszło do sytuacji, która doprowadziła do braku dokumentu w przesyłce. Okoliczności te nie mogą zaś wywierać negatywnych konsekwencji dla strony. W ocenie pełnomocnika spółki przedstawione okoliczności przynajmniej uprawdopodobniają, iż brak dokumentu pełnomocnictwa w aktach sprawy nastąpił wskutek okoliczności przez stronę niezawinionych. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem uznał, że argumentacja pełnomocnika przedstawiona we wniosku nie uprawdopodabnia, jakoby do uchybienia terminowi doszło bez winy strony (w tym przypadku jej pełnomocnika), co stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Wskazane przez pełnomocnika sytuacje stanowią bowiem jedynie hipotezy, na poparcie których nie przestawiono żadnych racjonalnych okoliczności, podobnie zatem jako hipotezę można przyjąć zdaniem WSA, że pełnomocnik zapomniał dołączyć odpisu pełnomocnictwa. Pełnomocnik spółki (radca prawny, doradca podatkowy) w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie w całości i przywrócenie terminu. Uzasadniając zażalenie, powtórzył argumentację zawartą uprzednio we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi. Ponadto stwierdził, że można się zgodzić z twierdzeniem WSA, iż hipotezy przedstawiane we wniosku są tak samo uprawnione jak hipoteza o tym, że pełnomocnik zapomniał przesłać pełnomocnictwo, jednak art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy, a nie udowodnienia takiego braku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy podkreślić, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Konsekwencje działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych ponosi strona. Nie mogą zaś stanowić o braku winy strony okoliczności podnoszone przez jej pełnomocnika w niniejszej sprawie - hipotetyczne działania operatora pocztowego lub sądu administracyjnego - które nie zostały nawet w żaden sposób uprawdopodobnione. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. W niniejszej zaś sprawie pełnomocnik strony nie powołuje się na żaden fakt, lecz na swoje hipotetyczne przypuszczenia, które w tym samym stopniu prawdopodobieństwa można odnieść przecież do każdej sprawy, w której pisma wysyłane są pocztą. Uprawdopodobnienie - związane przeważnie z postępowaniami incydentalnymi, mające na celu ułatwienie i przyśpieszenie tych postępowań - zezwala na przyjęcie za wiarygodne istnienie faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie bardziej lub mniej udokumentowanych twierdzeń strony. W rozpatrywanym zaś przypadku nie mamy do czynienia z mniej lub bardziej udokumentowanymi twierdzeniami strony, a jedynie z jej teoretycznymi domysłami, które nie są w żaden sposób wykazane (udokumentowane). Rozpatrując realia związane ze złożeniem skargi przez spółkę, należy wskazać, że samo zlecenie pełnomocnikowi wniesienia skargi w imieniu spółki powinno wiązać się ze świadomością strony, a przede wszystkim jej profesjonalnego pełnomocnika, że konieczne jest dołączenie do skargi, jako pisma inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne, dokumentu pełnomocnictwa. Nie jest to okoliczność nieprzewidywalna na tym etapie postępowania. Przede wszystkim zaś nie jest to okoliczność nie do przezwyciężenia, złożenie dokumentu pełnomocnictwa jest bowiem typową czynnością procesową, która nie wymaga szczególnego wysiłku, zwłaszcza że konsekwencją jego niezłożenia przy pierwszej czynności procesowej jest wezwanie o uzupełnienie tego braku, co miało zresztą miejsce w niniejszej sprawie, a nie pozostawienie pisma bez rozpoznania lub odrzucenie skargi. Skarżąca i jej pełnomocnik nie dołożyli zatem należytej staranności w prowadzeniu sprawy - pełnomocnictwo nie zostało bowiem doręczone w wyznaczonym pod rygorem odrzucenia skargi terminie - dlatego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że w tej sytuacji nie jest możliwe przywrócenie terminu, bowiem nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w jego uchybieniu. Brak winy strony w uchybieniu terminu może zachodzić zresztą jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, których strona nie mogła przewidzieć. Takie okoliczności, jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, w sprawie tej nie zachodziły. W związku z powyższym oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.