I SA/Wa 925/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skarg H. B., A. P., E. J., T. P., E. J., C. P. oraz B. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz H. B., A. P., E. J., T. P., E. J., C. P. solidarnie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz B. S. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosków B. S., H. B., E. J., T. P., A. P., E. J. oraz C. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie z wniosku O. L., w miejsce której wstąpił Skarb Państwa o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] października 1948 r., L. dz. [...], odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] i przy ul. [...] utrzymanego w mocy decyzją Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] października 1950 r. nr L. dz. [...] – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że własną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. umorzył postępowanie z wniosku O. L. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] października 1948 r. odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] i przy ul. [...], utrzymanego w mocy decyzją Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] października 1950 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a., rozstrzygniętej powyższą decyzją Ministra Infrastruktury, wystąpili: B. S., H. B., E. J., T. P., A. P., E. J. oraz C. P. Minister Infrastruktury stwierdził, że organ administracji publicznej wydaje, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, a w szczególności wówczas, gdy strona zrezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści. Minister Infrastruktury wskazał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] października 1948 r., utrzymanego w mocy decyzją Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] października 1950 r., wystąpiła O. L., która zmarła w toku niniejszego postępowania, a w jej miejsce wstąpił Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta W. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że pismem z dnia 26 września 2007 r. organ wystąpił do Prezydenta W. z zapytaniem czy jako organ reprezentujący Skarb Państwa – spadkobiercę O. L., wnioskodawczyni niniejszego postępowania, podtrzymuje przedmiotowy wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1948 r., utrzymanego w mocy decyzją z dnia [...] października 1950 r. Pismem z dnia 23 października 2008 r. organ ponownie wezwał Prezydenta W. do zajęcia stanowiska w przedmiocie podtrzymania wniosku O. L. wskazując, iż brak przedstawienia w terminie siedmiu dni jednoznacznego stanowiska w sprawie będzie rozumiane jako brak zgody na podtrzymanie przedmiotowego wniosku. Minister Infrastruktury stwierdził, że – jak wynika z akt sprawy – Prezydent W. nie podtrzymał przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionych orzeczeń administracyjnych z dnia [...] października 1948 r. i [...] października 1950 r., co spowodowało, ze postępowanie prowadzone przez organ nadzoru wszczęte wnioskiem O. L. stało się bezprzedmiotowe. Skargi na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: 1) H.B., A.P., E. J., T. P., E. J., C.P., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest.: – art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. o umorzeniu postępowania w sprawie, mimo istnienia podstaw do uchylenia w całości tejże decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy; – art. 105 § 1 i 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż zaszły przesłanki umorzenia postępowania, mimo iż istniał jego przedmiot, gdyż istniał zarówno wniosek, jak i podmioty podtrzymujące wyrażone w nim żądanie; – art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez błędne uznanie, iż milczeniu Prezydenta W. (brak odpowiedzi na pismo Ministra Infrastruktury) można przypisać wykreowany samodzielnie przez Ministra infrastruktury skutek prawny, mimo iż działanie takie nie znajduje podstawy w przepisach prawa. 2) B. S., zarzucając naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargi Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Obie skargi są zasadne. Umorzenie postępowania administracyjnego wynikało z przyjęcia przez Ministra Infrastruktury, iż Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta W., wstąpił do sprawy w miejsce zmarłej w toku postępowania wnioskodawczyni O. L. oraz uznania, że niepodtrzymanie przez Skarb Państwa wniosku zawierającego żądanie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] października 1948 r., odmawiającego J. L. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (nr hip. [...]), stanowi przesłankę umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Stanowisko organu uchybia przepisom postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że do akt administracyjnych została złożona kopia odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] sierpnia 2005 r. (sygn. akt [...]), w którym stwierdzono, że spadek po O. L., córce J. i E., obywatelce [...], zmarłej w dniu [...] lipca 2003 r. w F., ostatnio zamieszkałej w P. w zakresie nieruchomości położonych w Polsce na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa. Wobec powyższego Sądy wyjaśnia, że powołane orzeczenie potwierdza wyłącznie nabycie przez Skarb Państwa praw do nieruchomości wchodzących w skład spadku po O. L.i nie może stanowić dowodu przejścia na rzecz Skarb Państwa innych praw należących do spadku. Oznacza to, że Skarb Państwa, w oparciu o przedstawione orzeczenie, wydane przez sąd polski na podstawie art. 1102 § 1 k.p.c., mógłby wstąpić do postępowania, którego przedmiotem byłyby prawa rzeczowe do określonej nieruchomości (prawo własności, ograniczone prawo rzeczowe). Takim prawem rzeczowym nie jest "roszczenie" o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej odmawiającej przyznania prawa własności czasowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2000 r., I CKN 804/00, niepubl). Należy w tym miejsce zaznaczyć, że uczestniczka B. S. złożyła do akt sądowych kopię odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. ( sygn. akt [...]). W postanowieniu tym orzeczono o uznaniu za skuteczny na obszarze Polski aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2004 r., w którym stwierdzono przejście prawa do sukcesji po O. L. na rzecz H. J. Ponadto do akt administracyjnych zostało złożone postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] września 2008 r. (sygn. akt [...]) dotyczące stwierdzenia prawa do spadku po H. J. Orzeczenie to potwierdza, że spadek po H. J. nabyły, w części istotnej dla przedmiotowej sprawy administracyjnej, B. S.i E. S. Organ przyjmując błędnie, iż postępowanie powinno być prowadzone z udziałem Skarbu Państwa następnie bezpodstawnie uznał także, iż milczenie Skarbu Państwa może prowadzić do bezprzedmiotowości postępowania. Należy zatem wyjaśnić, że śmierć strony postępowania administracyjnego skutkuje zawieszeniem postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Postępowanie powinno być podjęte po ustaleniu spadkobierców strony. Podmiot, który wstąpił do sprawy w miejsce wnioskodawcy może wystąpić o umorzenie postępowania. Skuteczność tego wniosku będzie uzależniona od spełnienia warunków określonych w art. 105 § 2 in fine k.p.a. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. wymaga, w pierwszej kolejności, podjęcia przez stronę stosownej czynności procesowej – wystąpienia z wnioskiem o umorzenie postępowania. Oznacza to, że milczenie, bezczynność strony w tej kwestii nie może być oceniona przez organ jako wystąpienie o umorzenie postępowania. W sprawie administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury bezpodstawnie przyjął, iż nieudzielanie przez Prezydent W. odpowiedzi na kolejne wezwania do zajęcia stanowiska w sprawie, to jest złożenia oświadczenia czy podtrzymuje wniosek, prowadzi do umorzenia postępowania. Organ wskazał przy tym jako podstawę rozstrzygnięcia art. 105 § 1 k.p.a. Odnosząc się do przedstawionego stanowiska organu Sąd stwierdza, że w aktualnym stanie sprawy nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania także na podstawie prawnej podanej w decyzji organu. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość może nastąpić w przypadku, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania nastąpi wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego; wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 czerwca 2008 r., II SA/Łd 195/09, niepubl.). Przykładowo, postępowanie stanie się bezprzedmiotowe w przypadku śmierci strony, gdy sprawa dotyczyła praw ściśle związanych z tą osobą. Przedstawione warunki nie zaistniały w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Ministra Infrastruktury. Przedmiotem tego postępowania jest ocena zasadności wniosku złożonego przez O. L., w którym zawarto żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1948 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Postępowanie w tej sprawie może i powinno być kontynuowane z udziałem spadkobierców wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania. Powyższe wskazuje na brak podstaw do umorzenia postępowania na podstawie wskazanego w decyzji art. 105 § 1 k.p.a. W toku dalszego postępowania organ uwzględni powyższe stanowisko, a w pierwszej okoliczności ustali, z uwagi na obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości (art. 19 k.p.a.), czy jest właściwy do rozpoznania wniosku. Organ właściwy do załatwienia sprawy oceni na wstępie czy postępowanie administracyjne może być dalej prowadzone, czy też konieczne jest zawieszenie postępowania do czasu ustalenia następców prawnych wnioskodawcy (uczestników) i wykazania tego następstwa stosownymi dokumentami. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.