I SA/Sz 220/09

WyrokWSA w Szczecinie2009-10-07

Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Kazimierz Maczewski, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utrata posiadania działek rolnych w trakcie roku kalendarzowego, na który złożono wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), skutkuje utratą prawa do tych płatności?
Ratio decidendi
Utrata posiadania działek rolnych w trakcie roku kalendarzowego, na który złożono wniosek o przyznanie płatności ONW, skutkuje utratą prawa do tych płatności. Posiadanie zadeklarowanych działek rolnych powinno trwać co najmniej do końca roku kalendarzowego, na który został złożony wniosek. Ponadto, niezwłoczne informowanie organu o każdej zmianie mającej wpływ na nienależne przyznanie płatności jest obowiązkiem producenta rolnego.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2004 na łączną powierzchnię 133,56 ha. Decyzją organu I instancji przyznano mu płatności. Następnie, po ujawnieniu nowych okoliczności, postępowanie wznowiono. Okazało się, że z dniem 31 sierpnia 2004 r. rolnik utracił posiadanie części dzierżawionych gruntów (o powierzchni 69,70 ha). W związku z tym organy obu instancji uchyliły pierwotną decyzję i odmówiły przyznania płatności, stwierdzając znaczną różnicę między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając m.in. nieprawidłowe wyliczenie kwoty zwrotu płatności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej oddala skargę. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 5 czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek A. M. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. We wniosku producent rolny zadeklarował następujące działki rolne położone w gminie Ch., obręb R.: 1) A - o powierzchni 44,93 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], 2) B - o powierzchni 26,21 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], 3) C - o powierzchni 16,59 ha, położoną po części na działkach ewidencyjnych nr [...] (5,40ha) oraz nr [...] (ll,19ha), 4) D - o powierzchni 11,09 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...], oraz 5) E - o powierzchni 19,52 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr [...]w gminie Ch., obręb P., 6) F - o powierzchni 15,22 ha, położoną na działkach ewidencyjnych nr [...] (9,70ha) i [...] (5,52ha) w gminie Ch., obręb P.. Łączna powierzchnia zgłoszonych działek wyniosła 133,56 ha. Decyzją z dnia [...]. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A. M. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, do łącznej zadeklarowanej przez wnioskodawcę powierzchni. Dnia 24 listopada 2005 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR oświadczenie A. M., w którym stwierdził, że w roku 2004 deklarował do dopłat ww. działkę ewidencyjną nr [...], natomiast w roku 2005 umowa dzierżawy na tę działkę wygasła, bowiem Agencja Nieruchomości Rolnej nie przedłużyła z nim umowy dzierżawy na ww. działkę. W dniu 20 czerwca 2006 r. A. M. złożył ponadto szereg dokumentów, w tym: - dokument (...) wydany przez Agencję Nieruchomości Rolnej Odział Terenowy z 31 sierpnia 2004 r., dotyczący przedłużenia umowy dzierżawy nr [...] na wniosek A. M., w którym ANR wyraża zgodę na przedłużenie tej umowy na okres 5 lat na jedną z działek, tj. działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 39,6 ha, natomiast działka nr [...] o powierzchni 69,70 ha została wyłączona z przedmiotu dzierżawy, - protokół zdawczo-odbiorczy do umowy dzierżawy nr [...] zawartej w dniu 24 czerwca 1999 r., z którego wynika, że wnioskodawca przekazał ANR nieruchomość rolną niezabudowaną o powierzchni ogólnej 69,70 ha o numerze działki ewidencyjnej [...], położoną w gminie Ch. obręb R.; zgodnie z pkt. 4 tego dokumentu nieruchomość została przejęta wg stanu na dzień 31 sierpnia 2004r., - aneks nr 2 do umowy dzierżawy [...] sporządzony 11 października 2004 r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a A. M., przedłużający czas trwania umowy dzierżawy działki nr [...] o powierzchni 36,66 ha na kolejne pięć lat, tj. do 1 września 2009 r. Dnia 26 września 2006 r. Wnioskodawca złożył w Biurze Powiatowym ARiMR kolejne dokumenty, tj.: - prośbę z 19 stycznia 2004 r., skierowaną do ANR, o przedłużenie umowy dzierżawy, - umowę zawartą 24 czerwca 1999 r. przez B. P. i A. M. z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, na powierzchnię gruntu 109,36ha, - umowę zawartą pomiędzy ww. podmiotami z dnia 11 lutego 2002 r., - aneks nr 1 do umowy z 11 lutego 2002 r. Postanowieniem z 9 lipca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawie przyznania A. M. płatności obszarowych za rok 2004, w związku z ujawnieniem nowych okoliczności istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznanych organowi w dniu jej wydania. Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR: - uchylił decyzję nr [...] z [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz - odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, ze względu na różnicę pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, która wyniosła 85,14 %. W odwołaniu od tej decyzji A. M. podniósł, że w związku z protokołem zdawczo-odbiorczym z 31 sierpnia 2004 r., sporządzonym pomiędzy ANR OT a wnioskodawcą, nie nastąpiło przeniesienie całości gospodarstwa, lecz jego części, a ponadto ANR nie jest w rozumieniu prawa producentem rolnym, który mógł przejąć zobowiązanie i prowadzić nadal działalność rolniczą zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Skarżący podkreślił, że w piśmie do ANR z 19 stycznia 2004 r. wyrażał chęć przedłużenia umowy dzierżawy na kolejny okres, niestety po negocjacjach z ANR, z powodu braku możliwości przedłożenia zabezpieczeń finansowych, niezależnie od jego zamiaru, do przedłużenia umowy dzierżawy nie doszło. Producent uznał, że sytuacji takiej nie mógł przewidzieć, zatem jest ona spowodowana siłą wyższą. Ponadto producent stwierdził, że jest skłonny zgodzić się z koniecznością zwrotu dofinansowania, lecz prosi o zaniechanie wymierzania sankcji w okresie trzech lat kalendarzowych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999 r., ze zm.) oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Organ odwoławczy wskazał dalej, że ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, iż 24 czerwca 1999 r. A. M. wraz z innym dzierżawcą zawarli umowę dzierżawy z AWRSP na grunty rolne o powierzchni 109,36 ha (działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 39,66 ha oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 69,70 ha). Umowa została zawarta od 1 września 1999 r. na okres pięciu lat. Z umowy zawartej w dniu 11 lutego 2002 r. i dołączonego do niej aneksu wynika, że A. M. został jedynym dzierżawcą ww. nieruchomości rolnej o powierzchni 109,36 ha. W dniu 19 stycznia 2004 r. A. M. wystąpił do ANR z prośbą o przedłużenie umowy dzierżawy działek nr [...] i [...] na dziesięć lat, tj. do 1 września 2014 r. Z załączonych dokumentów wynika, że umowa dzierżawy pomiędzy ANR a A. M. została przedłużona (aneksem nr 2 z 11 października 2004 r.) o kolejne 5 lat, tj. do 1 września 2009 r., tylko na jedną z działek, czyli działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 39,66 ha, natomiast działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 69,70 ha została wyłączona z przedmiotu dzierżawy. Dokumenty te zostały złożone przez wnioskodawcę w Biurze Powiatowym ARiMR 20 czerwca 2006 r. Organ II instancji uznał, że wnioskodawca - zgodnie z ww. przepisami prawa - wobec upływu terminu dzierżawy działki ewidencyjnej nr [...], nie spełnił warunków koniecznych do przyznania płatności, tj. warunku posiadania gruntów, do których wnioskował o przyznanie pomocy. Twierdzenia producenta, iż sytuacji związanej z nieprzedłużeniem umowy dzierżawy nie mógł przewidzieć, zatem jest ona spowodowana działaniem siły wyższej, organ II instancji uznał za bezpodstawne, wyjaśniając, że stosownie do art. 50 ust. 7 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w przypadku jeśli rolnik nie był w stanie spełnić swoich zobowiązań w wyniku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z artykułem 72 zachowuje swoje prawo do pomocy do obszaru kwalifikowanego w czasie wystąpienia zdarzenia siły wyższej - lub wyjątkowych okoliczności. Wymieniony art. 72 stwierdza dalej, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Przepis art. 40 ust 4 ww. rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. stanowi, że: "Działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład: a) śmierć rolnika; b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy; c) poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; d) zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku; e) epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż producent składając własnoręcznie podpis w sekcji X wniosku ("Oświadczenia i zobowiązania"), oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Równocześnie zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który miałby wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich, jak również o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności, jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni rolnych, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta. W ocenie organu II instancji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo wykluczył nieuprawnioną działkę ewidencyjną nr [...], na której znajdowały się działki rolne A i D oraz część działki rolnej C, z płatności za rok 2004. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 2087/06), organ stwierdził też, że "rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych". Organ odwoławczy wskazał również, że art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 nakazuje stosowanie między innymi art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. w odniesieniu do płatności obszarowych, tj. płatności przyznawanych na bazie powierzchni gruntów rolnych - zatem m.in. w odniesieniu do płatności ONW - a następnie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę powierzchnię zadeklarowaną (133,56 ha) oraz powierzchnię stwierdzoną (72,14 ha) zasadnie odmówiono przyznania takich płatności. Różnica pomiędzy obszarem deklarowanym a stwierdzonym w wyniku przeprowadzonej kontroli gospodarstwa oraz prowadzonego postępowania administracyjnego wyniosła bowiem 85,14 %. Różnica ta dla płatności ONW wyliczona została w następujący sposób: [powierzchnia deklarowana (133,56 ha) - wyznaczony obszar (72,14 ha)] x 100% : wyznaczony obszar (powierzchnia stwierdzona) (72,14 ha) = 85,14 %. Jako podstawę prawną do odmowy przyznania przedmiotowych płatności organ wskazał art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92. Nie zgadzając się z decyzją organu II instancji A. M. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa polegające na nieprawidłowym zastosowaniu art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzją nr [...] Kierownik Biura ARiMR ustalił mu kwotę nienależnie pobranych płatności ONW i zobowiązał go do zwrotu kwoty [...] zł (wraz z należnymi odsetkami). W odwołaniu od tej decyzji organu I instancji skarżący wskazał m. in., że wyliczenie kwoty podlegającej zwrotowi jest nieprawidłowe, a kwota zwrotu powinna wynosić [...] zł. Odnosząc się do zaskarżonej decyzji, skarżący podniósł, że przyjęty przez organy I i II instancji algorytm, określający wysokość należnej kwoty zwrotu został oparty na nieprawdziwych danych, co doprowadziło do znacznego zawyżenia kwoty, jaką skarżący zobowiązany jest zwrócić ARiMR. Nie kwestionując prawidłowości samego algorytmu, skarżący wskazał, że ustalenia przyjęte przy wyliczaniu należności pozostają w sprzeczności z ustaleniami dokonanymi w toku czynności poprzedzających wydanie decyzji organu l instancji nr [...] z [...], tj. kontroli przeprowadzonej przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR w dniu 14 sierpnia 2006 r. W toku tej kontroli ustalono bowiem istotne różnice między deklarowaną i faktyczną powierzchnią niektórych działek, przy czym wartości deklarowane przez skarżącego producenta były bez wyjątku zaniżone. Z treści protokołu kontroli wynika m. in., że areał działek A, B, C, D, E i F wynosi odpowiednio: 44.93 ha, 26,98 ha, 16,59 ha, 11,09 ha, 19,52 ha i 19,26 ha, tj. łącznie 76,95 ha. Wobec tego – zdaniem skarżącego: 133,56 ha (areał deklarowany) - 76,95 ha (areał objęty ONW) = 56,61 ha. W tej sytuacji wyliczenie kwestionowanej różnicy powinno wynosić: 56,61 ha x 100% = 5661; 5661 : 76,95 = 73,56%, a zatem mniej niż wskazane w treści zaskarżonej decyzji organu II instancji. Skarżący uważa w związku z tym, że bezzasadnie naliczono mu kwotę zwrotu płatności ONW na 2004 r. w treści decyzji organu l instancji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego, a tym samym, nie jest on obowiązany do zwrotu ww. kwoty płatności ONW uzyskanych za rok 2004. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił przy tym, że zaskarżona decyzja nie dotyczy ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, bowiem takie kwestie rozstrzygane są w odrębnym postępowaniu, wszczynanym przez Prezesa ARiMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej Sąd uznał, że skargę należy oddalić, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta nie odpowiada przepisom prawa. Na wstępie należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie administracyjnej istniały podstawy faktyczne i prawne do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu I instancji z dnia [...]. Podstawy do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną określone zostały w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (regulującego także postępowanie w sprawach przyznawania płatności do gruntów rolnych). Zgodnie z pkt. 5 tego artykułu, wznawia się takie postępowanie, jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję". Właśnie ten przepis został wskazany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w postanowieniu z dnia [...] o wznowieniu postępowania z urzędu, jako podstawa prawna wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Należy stwierdzić, że okoliczności faktyczne ujawnione przez organ I instancji po wydaniu decyzji z [...] przyznającej producentowi rolnemu płatności na rok 2004 - która stała się decyzją ostateczną, bowiem nie została zaskarżona przez producenta – na podstawie przedstawionych przez stronę dodatkowych dokumentów, były okolicznościami "nowymi, istotnymi dla sprawy oraz istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi, który wydał decyzję". Okolicznością taką był przede wszystkim fakt utraty przez producenta z dniem 31 sierpnia 2004 r. posiadania działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 67,70 ha, która – jako działki rolne A, C i częściowo D – została zgłoszona przez producenta do płatności ONW (do łącznej powierzchni 61,42 ha). W ponownym rozpoznaniu sprawy zasadnie – zdaniem Sądu – organy obu instancji uznały, że utrata posiadania z dniem 31 sierpnia 2004 r. ww. działek rolnych A, C i części działki D, spowodowała równocześnie utratę prawa do płatności za rok 2004 do tych działek. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657): "Płatność ONW udziela się producentowi rolnemu: 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.)1), oraz 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar". Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia: "Wysokość płatności ONW, w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu rolnego i deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności". W myśl ust. 2 tego paragrafu: "Płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe (...)". Ponadto zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76), "użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) gospodarstwo rolne - wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu; (...), 3) producent rolny - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia; (...), 7) działka rolna - zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego". Stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy, wprowadzony przez tę ustawę system ewidencji wykorzystuje się w zakresie: 1) przyznawania i wypłaty płatności; 2) nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję; 3) postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności; 4) postępowania w sprawie wymierzania kar pieniężnych lub zastosowania innych sankcji; 5) identyfikacji producentów. Przytoczone przepisy prawa pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że płatności ONW przysługiwać mogą (przy spełnieniu innych wymagań przewidzianych prawem) producentowi rolnemu, czyli posiadaczowi gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 hektara, na posiadane i użytkowane przez niego działki rolne (o powierzchni co najmniej 0,1 ha), do deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni tych działek rolnych. Stwierdzić wprawdzie należy, że w 2004 r. zarówno ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.), jak i powołane wyżej akty prawne nie określały okresu, w jakim producent rolny powinien posiadać deklarowane do płatności działki rolne. W ocenie Sądu – logiczna i celowościowa wykładnia tych przepisów, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, prowadzi do wniosku, że posiadanie przez producenta zadeklarowanych działek rolnych powinno trwać co najmniej do końca roku kalendarzowego na który został złożony wniosek o płatności ONW. Warunku takiego skarżący nie spełnił, zatem zasadnie w zaskarżonej decyzji z powierzchni stwierdzonej zadeklarowanych działek rolnych wyłączono powierzchnię 61,42 ha (objętą działką ewidencyjną [...]). Zasadnie też stwierdzono w tej decyzji, że producent rolny – zgodnie ze złożonym we wniosku zobowiązaniem – powinien na piśmie powiadomić "niezwłocznie" (czyli bez zbędnej zwłoki) organ ARiMR "o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności" ONW oraz "o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego", bowiem niewątpliwie utrata posiadania (a więc i "użytkowania") działek rolnych stanowi istotną okoliczność, mającą bezpośredni wpływ na przyznanie płatności obszarowych. Niewątpliwie też utrata posiadania omawianych działek rolnych wskutek oddania tych działek podmiotowi wydzierżawiającemu w związku z upływem umownego (pięcioletniego) okresu dzierżawy, nie może być uznane za wystąpienie jednego z przypadków "siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności", wymienionych w art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej ... (Dz.U.UE.L.03.270.1) - przytoczonych w zaskarżonej decyzji. Jedynie na marginesie należy tu zauważyć, że również przypadki siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności muszą być zgłaszane na piśmie właściwemu organowi (ze stosownymi dowodami) "w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 72 rozporządzenia nr 1782/2003) – czego skarżący producent rolny również nie dopełnił. W istocie skarżący nie kwestionuje faktu, iż wobec utraty posiadania w dniu 31 sierpnia 2004 r. działek rolnych A, C i części działki D, na tę powierzchnię nie przysługiwały mu płatności, zarzuca jednak, iż niezasadnie wyliczono mu kwotę zwrotu otrzymanej uprzednio płatności, bowiem nieprawidłowo ustalono procentową różnicę nieprawidłowości pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Odnosząc się do takiego zarzutu należy stwierdzić, że w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (a więc i w zaskarżonej decyzji) nie rozstrzygano kwestii zwrotu otrzymanych płatności, bowiem decyzję w tej sprawie wydano w odrębnym postępowaniu - co potwierdzono zarówno w treści skargi, jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Do tej kwestii Sąd nie może się więc odnosić w niniejszej sprawie, będąc związany granicami sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowego wyliczenia procentowej różnicy pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną, należy stwierdzić, że także i ten zarzut nie jest zasadny. Nie można bowiem podzielić argumentu skarżącego, iż przy tych wyliczeniach organy powinny uwzględniać dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonej przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR w dniu 14 sierpnia 2006 r. ustalenia dotyczące powierzchni działek rolnych (większe od zadeklarowanych przez producenta). Wskazać przy tym należy, że to producent zgłasza (deklaruje) powierzchnię działki rolnej i tą deklaracją organ jest związany (o ile producent nie dokona w sposób prawem przewidzianym zmian tej powierzchni). Tę właśnie, deklarowaną przez producenta powierzchnię działek rolnych organ obowiązany jest uwzględnić przy obliczaniu omawianej różnicy, gdyż zgodnie z art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11), mającym zastosowanie do płatności obszarowych, a więc także płatności ONW): "Jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub dwa hektary, lecz nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica jest większa niż 20% obszaru ustalonego, pomoc obszarowa nie jest przyznawana dla danej grupy upraw". Wyliczenia dokonane w zaskarżonej decyzji oparte są właśnie na tym przepisie, a ich rachunkowa prawidłowość nie budzi zastrzeżeń, w związku z czym zasadnie odmówiono skarżącemu producentowi rolnemu przyznania płatności ONW, bowiem różnica pomiędzy obszarem deklarowanym a stwierdzonym wyniosła 85,14 %. Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem prawa materialnego, względnie uchybia ona przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło