II FZ 278/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. N. na punkt pierwszy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 622/09 w przedmiocie odmowy ustanowienia radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi H. N. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 24 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w punkcie pierwszym odmówił H. N. ustanowienia radcy prawnego, a w punkcie drugim umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 24 czerwca 2009 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślono, że postanowieniem z dnia 2 listopada 2009 r. WSA zwolnił skarżącą od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania jej prawa pomocy. Zażalenie, które wniosła skarżąca na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 grudnia 2009 r. W piśmie z dnia 19 stycznia 2010 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast na urzędowym formularzu, który wpłynął do Sądu pierwszej instancji zaznaczyła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r. Referendarz Sądowy WSA w Gliwicach odmówił skarżącej ustanowienia radcy prawnego i umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 31 marca 2010 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 19 kwietnia 2010 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że do sprzeciwu skarżącą nie załączyła żadnego z dokumentów, o które była wzywana, a w samej treści pisma ograniczyła się do stwierdzenia, że spełnia wszystkie wymogi, aby zostało przyznane jej prawo pomocy. Reasumując Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarżącą nie wykonała skierowanego do niej wezwania poprzez nieprzedłożenie niezbędnych dokumentów, więc brak możliwości oceny czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Zażalenie od powyższego postanowienia złożyła skarżąca zaskarżając postanowienie w punkcie pierwszym i wnosząc o jego zmianę oraz ustanowienie radcy prawnego. Podkreśliła, że dokonała szczegółowego wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej i nic więcej nie mogła podać, poza tym co zamieściła na formularzu. W ocenie strony zwolnienie od kosztów sądowych daje podstawę do ustanowienia radcy prawnego, a jej sytuacja materialna nie uległa zmianie od daty złożenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej: p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (a o przyznanie prawa pomocy właśnie w takim zakresie wnioskowała skarżąca), gdy osoba ta wykaże, że nie jest ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. To wnioskodawca ma obowiązek wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, poprzez złożenie stosownych oświadczeń na urzędowym formularzu. Natomiast ocenę okoliczności przytoczonych w nim przez wnioskodawcę ustawodawca pozostawił uznaniu sądu. Ocena ta jest swobodna jednak nigdy nie dowolna. Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wyczerpująco odnieść się do przytoczonych w nim okoliczności oraz wyjaśnić z jakich powodów wniosek skarżącego zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wniosek strony rozpoznał w opisany powyżej, czyli w sposób prawidłowy. Sąd odniósł się bowiem do wszystkich oświadczeń wskazanych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto w sprawie strona została wezwana, w trybie art. 255 p.p.s.a., o przedłożenie dodatkowych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów oraz sytuacji rodzinnej. Dokumentów tych nie dostarczyła więc tym samym nie wyjaśniła wątpliwości jakie wzbudzała przedłożona przez nią dokumentacja bankowa oraz wątpliwości czy pozostaje w kimś we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji strona ma obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Natomiast nieuczynienie zadość temu obowiązkowi może pociągać za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożności uwzględnienia wniosku strony o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji uznał wniosek strony dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w tym zakresie, ponieważ skarżąca postanowieniem Sądu z dnia 2 listopada 2009 r. została zwolniona od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.