I OZ 146/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 820/09 o odrzuceniu skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 820/09 w sprawie ze skargi Z. N. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2009 r., [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Z. N. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2009 r. [...], wyrokiem z dnia 8 października 2009 r. uchylił zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony organowi - Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej w dniu [...] października 2009 r. Natomiast skarga kasacyjna od powyższego wyroku do Naczelnego Sadu Administracyjnego została wniesiona w dniu 24 listopada 2009 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r. odrzucił powyższą skargę kasacyjną. W uzasadnieniu stwierdził, że skargę kasacyjną mogą wnieść w określonym przepisami terminie wyłącznie strony postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie ten środek odwoławczy wniósł Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, który nie posiada statusu strony postępowania. Wprawdzie Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna działa przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej, jednak nie są to organy tożsame. Komisje dyscyplinarne orzekają bowiem w sprawach dyscyplinarnych (art. 121 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), jednak członkowie komisji dyscyplinarnych są niezawiśli w zakresie orzecznictwa dyscyplinarnego oraz nie są związani rozstrzygnięciami innych organów stosujących prawo, z wyjątkiem prawomocnych wyroków sądowych (art. 121 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Powyższej oceny nie zmienia przepis § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 listopada 1997 r. w sprawie szczegółowej organizacji komisji dyscyplinarnych oraz szczegółowych zasad wykonywania kar dyscyplinarnych wobec strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 144, poz. 968), stanowiący, że sekretariat komisji mieści się w siedzibie jednostki organizacyjnej, przy której działa komisja, w osobnym pomieszczeniu udostępnionym przez kierownika tej jednostki. Usytuowanie komisji w siedzibie jednostki, przy której działa, dotyczy jedynie powiązania w obszarze administrowania majątkiem oraz kadrami komisji, nie dotyczy zaś obszaru orzeczniczego komisji. W wypadku zaś skargi kasacyjnej wniesionej przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w sprawie, w której podmiot ten nie był stroną, należy uznać, że skarga ta została złożona przez podmiot do tego nieuprawniony, a więc jest ona niedopuszczalna i w tym względzie wskazał na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 26 lutego 2004 r. sygn. akt FSK 15/04 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie art. 178 w zw. z art. 3 § 3 oraz art. 35 § 1 P.p.s.a. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej oraz Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna nie są organami tożsamymi, niemniej jednak uznać należy, że organem administracji w niniejszej sprawie jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna nie jest organem administracji, nie jest także samodzielnym podmiotem. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej, jako organ, przy którym działa Odwoławcza Komisja, miał zatem interes prawny w zakwestionowaniu orzeczenia niekorzystnego dla tejże Komisji, która działa przy tym organie i de facto go reprezentuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma charakter zwykłego środka zaskarżenia. Dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej należy zaś rozpatrywać w kilku aspektach, w szczególności istnienia przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego, ustawowej dopuszczalności ze względu na rodzaj orzeczenia, zachowania przepisanej prawem formy, dochowania terminu do jej wniesienia, przestrzegania wymagania co do przymusu adwokacko – radcowskiego oraz złożenia jej przez osobę legitymowaną. Postępowanie związane z wniesieniem skargi kasacyjnej prowadzone jest na dwóch etapach. Pierwszy obejmuje wstępne badanie skargi kasacyjnej mające na celu przygotowanie tego środka zaskarżenia do przedstawienia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Odbywa się on w sądzie pierwszej instancji. Na tym etapie następuje sprawdzenie, czy skarga kasacyjna nie jest dotknięta brakami formalnym (art.176 P.p.s.a.), czy została wniesiona w terminie (art. 177 P.p.s.a.) i należycie opłacona (art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.). Jeżeli okaże się, że skarga kasacyjna tych wymagań nie spełnia, sąd pierwszej instancji - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia opłaty sądowej albo po stwierdzeniu, że została sporządzona przez stronę, która nie ma zdolności postulacyjnej, a zatem, że nie sporządził jej adwokat, radca prawny oraz w oznaczonym zakresie doradca podatkowy lub rzecznik patentowy - orzeka o jej odrzuceniu (art. 178 lub 220 § 3 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji nie jest natomiast uprawniony do odrzucenia skargi kasacyjnej po ewentualnym stwierdzeniu, że skarga kasacyjna nie spełnia wymagań materialnych określonych w art. 173 § 2 i art. 176 P.p.s.a. Ta przesłanka dopuszczalności skargi kasacyjnej jest sprawdzana na drugim etapie jej badania dopuszczalności, a więc przez Sąd drugiej instancji. Podkreślić należy, że okoliczność, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez stronę, Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje z urzędu, gdyż jest to jedna z materialnych przesłanek jej dopuszczalności (art. 173 § 2 P.p.s.a.). Odrębną kwestią jest, że z tej przyczyny odrzucenie skargi kasacyjnej może nastąpić jedynie wówczas, gdy nie ma wątpliwości, iż została ona wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w zw. z art. 32 i 33 P.p.s.a. (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt 1/04; OPS WSA 2005, nr 4, poz. 62). W związku z takim stanem rzeczy trzeba podkreślić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, poza skarżącym i organem administracji, którego działania dotyczy skarga (art. 32 P.p.s.a.), mogą brać udział także inne podmioty, których ustawa uznaje za uczestników postępowania na prawach strony (art. 12 P.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 i 2 P.p.s.a.). Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w każdym jego stadium, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego - art. 33 § 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze szczególną sytuacją procesową, polegającą na zgłoszeniu się Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w charakterze uczestnika postępowania dopiero po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji, z tym że przed jego uprawomocnieniem. Szczególność sytuacji polega na zaskarżeniu wyroku skargą kasacyjną bez jednoczesnego wyraźnego zgłoszenia udziału w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też powstaje kwestia, czy wniesienie skargi kasacyjnej można traktować jako wymagane art. 33 § 2 P.p.s.a. zgłoszenie takiego udziału. Należy przyjąć, że zaskarżenie wyroku sądu pierwszej instancji przez podmiot, która uważa, iż ma interes prawny w uczestnictwie w postępowaniu sadowoadministracyjnym, jest zgłoszeniem się tego podmiotu do udziału jako uczestnik postępowania. Oznacza to, że rzeczą Sądu pierwszej instancji powinno być wydanie w pierwszej kolejności postanowienia w przedmiocie dopuszczenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do udziału w sprawie. Nie przesądzając treści wskazanego postanowienia należałoby zauważyć, że dopiero po jego wydaniu zaktualizuje się potrzeba zbadania zagadnienia dopuszczalności skargi kasacyjnej, o czym była mowa wcześniej. Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.