I OZ 1060/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 566/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. C. i B. K. na działanie Wójta Gminy Kołobrzeg w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 566/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. C. i B. K. na działanie Wójta Gminy Kołobrzeg w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż G. C. oraz B. K. reprezentowani przez pełnomocnika S. K. (matkę) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na działanie Wójta Gminy Kołobrzeg w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. S. K. pismem z dnia 4 lipca 2009 r. zwróciła się do Sądu pierwszej instancji z prośba o przyznanie obrońcy z urzędu wskazując, że utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 864 zł. Zarządzeniem z dnia 15 września 2009 r. Sąd pierwszej instancji poinformował S. K. , że wniosek o przyznanie prawa pomocy może złożyć jedynie strona postępowania, czyli skarżący. S. K. będąca pełnomocnikiem skarżących nie może złożyć takiego wniosku we własnym imieniu, ani uzasadniać wniosku wskazując swoją sytuację materialną. Wobec tego Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżących do oświadczenia, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy składa w imieniu jednego, czy obydwu skarżących i wówczas powinna podać sytuację materialną każdego ze skarżących z osobna na załączonych formularzach PPF w terminie siedmiodniowym, od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wraz z zobowiązaniem przesłano pełnomocnikowi skarżących dwa druki urzędowego formularza PPF. W odpowiedzi S. K. wyjaśniła, że nie może wykonać zobowiązania Sądu, gdyż jej córka G. C. mieszka w Danii, natomiast jej syn B. K. na stałe mieszka w W., jest po zawale i wylewie. Dodatkowo wskazała, że sama jest osobą schorowaną oraz w podeszłym wieku, która otrzymuje emeryturę w kwocie niewiele przekraczającej 800 zł. Ponadto S. K. złożyła urzędowy formularz PPF, wskazując, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, jednocześnie podała swoje dane jako dane wnioskodawcy. Jednakże w treści uzasadnienia zwróciła się z prośbą o zwolnienie od kosztów sądowych, a w razie, gdyby Sąd nie uwzględnił jej wniosku wniosła o zwolnienie z połowy kosztów sądowych. Dodatkowo wnioskodawczyni oświadczyła, że jest właścicielką połowy mieszkania, które zakupiła na raty w roku 1978, utrzymuje się z emerytury oprócz której żadnego majątku nie posiada. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż S. K. działająca jako pełnomocnik w sprawie nie jest stroną postępowania sądowego, zatem Sąd nie może uwzględnić jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, który złożyła we własnym imieniu wskazując na swoją sytuację materialną i który sama podpisała, ponieważ w niniejszym postępowaniu stroną skarżącą są: G. C. oraz B. K., którzy udzielili pełnomocnictwa S. K. do występowania w ich imieniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła S. K. wnosząc o jego uwzględnienie oraz przyznanie jej prawa pomocy. W motywach zażalenia potrzymała własne argumenty dotyczące braku możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez jej dzieci, będące stroną skarżącą w niniejszym postępowaniu, na skutek tego, iż jedno zamieszkuje poza Polską, natomiast drugie jest ciężko chore. Wskazała ponadto, iż zamieszkując na spornej nieruchomości jest stroną niniejszego postępowania w sposób pośredni, w związku z czym przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 243 § 1 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei art. 32 P.p.s.a. stanowi, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, a w art. 33 § 1 P.p.s.a. wskazano, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może być również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, jednakże tylko w sytuacji, gdy złożyła wniosek do Sądu o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w takim charakterze, a Sąd jej wniosek uwzględnił - art. 33 § 2 P.p.s.a. Z powyższego wynika zatem, iż z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy może wystąpić tylko strona oraz uczestnik postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że S. K. występuje jako pełnomocnik skarżących – G. C. oraz B. K. (pełnomocnictwa – k. 30, 60). Jako pełnomocnik działa więc w imieniu strony skarżącej, dlatego sama nie jest stroną postępowania sądowego. Ponadto z akt sprawy nie wynika by złożyła ona stosowny wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, dlatego nie mogła stać się uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w rozpoznawanej sprawie z mocy prawa. W konsekwencji należy podnieść, że z wnioskiem o prawo pomocy może w niniejszej sprawie wystąpić tylko strona skarżąca, składając wniosek na odpowiednim formularzu. Skoro wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył pełnomocnik strony skarżącej w imieniu własnym, który nie jest stroną niniejszego postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Wobec tego Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania S. K. prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, albowiem nie jest ona ani stroną ani uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 P.p.s.a.