II OSK 1112/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia WSA del. Leszek Kamiński Protokolant: Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 428/09 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2006 r., którą cofnięto skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej bojowej, przyznane na mocy decyzji Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] sierpnia 1999 r. Decyzję wydano na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że dnia 12 lipca 2006 r. Wydział do Walki z Korupcją Śląskiej Komendy Policji przedstawił skarżącemu zarzuty popełnienia przestępstw przeciwko porządkowi publicznemu, wyborom i referendum, wiarygodności dokumentów oraz przeciwko mieniu, w tym o trzykrotne popełnienie przestępstwa oszustwa. Organ I instancji wskazał, że fakt toczącego się przeciwko stronie postępowania karnego nie pozwala jej oceniać jako osoby wiarygodnej co do użycia broni zgodnie z prawem. Ponadto organ podniósł, że podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń stanowi również brak przedłożenia przez stronę aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego na podstawie art. 15 ust. 4 w zw. z art. 10 ust. 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. We wskazanej wyżej decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Komendant Główny Policji podzielił stanowisko organu I instancji. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Sądu I instancji. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że przeciwko skarżącemu w dacie wydawania decyzji przez organ I i II instancji, toczyło się postępowanie karne o popełnienie szeregu czynów stypizowanych w Kodeksie karnym jako przestępstwo przeciwko mieniu (art. 286 k.k.). Fakt ten znajduje potwierdzenie w znajdujących się w aktach wydrukach z Centralnej Bazy KSIP oraz postanowieniu o przedstawieniu zarzutów, o popełnienie m.in. wyżej powołanego przestępstwa. W ocenie Sądu I instancji, ta okoliczność ma znaczenie decydujące przy ocenie zasadności cofnięcia pozwolenia na broń, bowiem obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w takim przypadku wynika jednoznacznie z art. 18 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 15 ust.1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji. Skoro organ prawidłowo ustalił, że skarżący w dacie decyzji był osobą wobec, której prowadzono postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko mieniu, zdrowiu i życiu, to fakt ten przesądza, iż należy on do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa. Prowadzenie w tej sytuacji dalszego postępowania dowodowego mającego na celu wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy czynami, których popełnienie jest podstawą prowadzonego postępowania karnego, a wystąpieniem obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, o co wnioskował skarżący, Sąd I instancji uznał za zbędne, bowiem przesłanką cofnięcia pozwolenia na broń jest samo prowadzenie postępowania o przestępstwo przeciwko mieniu, nie zaś zasadność stawianych w tym postępowaniu zarzutów. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że drugą podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą powyższe pozwolenie, obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy tj. wydawanych przez upoważnionych – lekarza i psychologa. Ich celem jest ustalenie czy osoba badana nie należy do osób z zaburzeniami psychicznymi, wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionych od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. Sąd I instancji wskazał, że skarżący naruszył ten obowiązek i orzeczeń lekarskich, w stosownym terminie, nie przedstawił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 i art. 20 ustawy o broni i amunicji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Po pierwsze, należy stwierdzić, że błędny jest zarzut kasacyjny dotyczący jednoczesnego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6, art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 i art. 20 ustawy o broni i amunicji cyt. ustawy o broni i amunicji "przez ich błędną wykładnię i zastosowanie". Jest bowiem oczywiste, że nie może wystąpić błędne zastosowanie przez właściwy organ danej normy prawnej i jednocześnie jej błędna wykładnia. Po drugie, zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji uznać należy za nieuzasadniony. Zarzut ten sprowadza się do stwierdzenia, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, natomiast nie jest taką osobą osoba, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. W związku z powyższym, wobec podejrzanych o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, a taką osobą jest skarżący, organ przed cofnięciem pozwolenia na broń powinien przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe co do okoliczności popełnienia przestępstwa oraz jej dotychczasowego trybu życia. W tym miejscu odnieść się należy do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09. W uzasadnieniu uchwały wywodzono, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. W uchwale podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W uchwale powołano art. 5 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE 91.256.51,2008.179.5), który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwo członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa. Dyrektywa została implementowana do ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a zatem jej przepisy stanowią źródło dla dokonywania wykładni polskich przepisów prawa. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedną z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń, a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Do przesłanki wypełniającej tę podstawę expressis verbis art. 15 ust. 1 pkt 6 zalicza skazanie za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu. Jednocześnie w treści uchwały NSA z dnia 18 listopada 2009 r. Sąd wyraźnie zaznaczył, że z uwagi na to, że we wniosku Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał jako przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń, prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, podjęta uchwała dotyczy wyjaśnienia przepisów z uwzględnieniem tej przesłanki, mimo że rozważania w uzasadnieniu wniosku dotyczą także odrębnej przesłanki, którą stanowi okoliczność, iż wobec osoby, której wydano pozwolenie na broń toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Wyłączenie spod rozważań drugiej grupy osób wskazanych w cytowanym wyżej przepisie, a więc osób wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, było więc wyłącznie konsekwencją związania Sądu zakresem wniosku, a nie odmiennej oceny w tym zakresie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną, rozważania zawarte w cytowanej wyżej uchwale odnieść należy nie tyko wobec osób skazanych prawomocnie za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, lecz również wobec osób, co do których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak wynika z akt sprawy, w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżącemu przedstawiono zarzuty popełnienia szeregu przestępstw: 1. z art. 258 § 1 przy zastosowanie art. 12 k.k.; 2. z art. 286 § 1 w związku z art. 65 § 1 przy zastosowanie art. 12 k.k.; 3. dwukrotnie z art. 18 § 2 k.k. w związku z art. 248 pkt 3 i 6 i art. 270 przy zastosowaniu art. 11 § 2 w związku z art. 65 § 1 k.k.; 4. dwukrotnie z art. 286 § 1 w związku z art. 65 § 1 k.k.; Stąd też nie można podzielić wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o broni i amunicji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji wylicza negatywne przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, mający charakter bezwzględnie wiążący, w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Oznacza to, że cofnięciu podlega pozwolenie na broń wydane m.in. osobom, którym z określonych w tym przepisie przesłanek pozwolenie takie nie powinno być w ogóle wydane. Zastosowanie przez organy Policji powołanych przepisów i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do osób, o których stanowi art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponownego podkreślenia wymaga, że art. 15 ust. 1 pkt 6 przesądza o tym, że osoba, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu zalicza się do kręgu osób, co do których taka obawa istnieje. Po trzecie, również zarzut naruszenia art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 i art. 20 ustawy o broni i amunicji nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut ten sprowadza się do stwierdzenia, że organ administracji po ustaleniu, że nie zostało mu przedstawione aktualnie orzeczenie lekarskie i psychologiczne zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w trybie kodeksu postępowania administracyjnego, mające na celu ustalenie przyczyn braku takiego orzeczenia oraz wezwać skarżącego do przedstawienia stosownego orzeczenia. Dopiero po wykonaniu tych czynności organ, w ocenie skarżącego, może cofnąć pozwolenie na broń. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Cytowane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny nakładają na osobę, której wydano pozwolenie na broń, obowiązek przedkładania stosownych orzeczeń lekarskich. Jest to jeden z warunków jakie należy spełniać, aby korzystać z przywileju jakim jest pozwolenie na posiadanie broni. Jeżeli strona z jakichś przyczyn nie jest w stanie przedstawić orzeczenia powinna poinformować organ o przeszkodach w wykonaniu obowiązku, tak aby uniknąć negatywnych konsekwencji tego zaniedbania. Trudno oczekiwać, aby organ administracji prowadził postępowanie zmierzające do wyjaśnienia przyczyn niewykonania obowiązków przez stronę, skoro od wykonania tych obowiązków uzależnione jest korzystanie przez stronę z przyznanego jej uprawnienia. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. ----------------------- 2 1