I OSK 1106/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Op 265/09 w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Op 265/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], Starosta S., działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes – Benz Actros [...] o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P. Od powyższej decyzji, pełnomocnik D. P. złożył odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], na podstawie art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 134 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie D. P. złożył skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wskazując, że termin doręczenia zaskarżonej decyzji nie został przez Kolegium jednoznacznie ustalony, a przedmiotowe odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Op 265/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2009 r. stwierdził, że organ ten nie przeprowadził postępowania z udziałem wszystkich osób legitymujących się interesem prawnym w niniejszej sprawie. Sąd wskazał, że stronami postępowania pierwszoinstancyjnego, zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2009 r. umarzającą postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz Actros [...] o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P., byli J. P., D. P. oraz [...] Bank S.A. w K. – Oddział w J. Jak zaś wynika z dokumentacji niniejszej sprawy, postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zostało doręczone pełnomocnikowi D. P. oraz J. P. Sąd zauważył także, iż z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż pomiędzy J. P., będącym właścicielem [...] a [...] Bankiem S.A. w K. – Oddział w J. zawarta została umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie. W jej § 3 postanowiono, że w celu zabezpieczenia wierzytelności Banku z tytułu kredytu udzielonego J. P., przewłaszczający - czyli J. P. - jako właściciel wyżej opisanego pojazdu, przenosi na Bank udział w prawie jego własności, w części wynoszącej 49/100, w wyniku czego Bank staje się współwłaścicielem pojazdu w 49/100 części, natomiast J. P. - w 51/100 części. Sąd pierwszej instancji wskazał zatem, że zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie zostało doręczone [...] Bankowi S.A. w K. – Oddział w J., któremu prawidłowo przyznano w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przymiot strony. Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 1583, poz. 1270 ze zm.), poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że postanowienie objęte wyrokiem wydane zostało z naruszeniem art. 10 § 1 w związku z art. 109 k.p.a. polegającym na zaniechaniu przez Kolegium obowiązku doręczenia postanowienia z dnia [...] maja 2009 r. [...] Bankowi S.A. w K., który brał udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, co naruszyło jego prawa procesowe pozbawiając czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku postępowania przed organem drugiej instancji, a następnie prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym i co w konsekwencji stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że fakt, iż [...] Bank był stroną postępowania pierwszoinstancyjnego nie obliguje do doręczenia postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania przez inną stronę. Wniesione bowiem z uchybieniem terminu przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie nie wszczyna postępowania odwoławczego w sprawie objętej rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji nie przystępuje bowiem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Powołano się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Ka 2111/94. To oznacza, zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wystarczy doręczyć tylko jednej ze stron postępowania pierwszoinstancyjnego, gdyż prawa i obowiązki innych stron zostały ukształtowane decyzją, która z powodu nieskutecznie wniesionego odwołania stała się ostateczna. Autor skargi kasacyjnej wskazał ponadto, że Sąd dokonał wadliwego odniesienia dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do istniejącego w sprawie stanu faktycznego i prawnego, gdyż postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie podlega weryfikacji na drodze administracyjnej. Jest to bowiem postanowienie ostateczne i nie służy na nie zażalenie, a zatem nie jest dopuszczalne stosowanie do niego trybu nadzwyczajnego, przewidzianego art. 145 § 1 k.p.a., co wynika z treści art. 126 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest trafny zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 10 § 1 i 109 k.p.a. Wskazać należy, że postanowienie, które zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. powinno zostać doręczone wszystkim stronom postępowania, a nie tylko tej, która wniosła odwołanie. Nie można się zatem zgodzić ze skarżącym kasacyjnie organem, który twierdzi, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania powinno być doręczone tylko podmiotowi, który wniósł taki środek zaskarżenia. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2009 r. powinno zostać również doręczone [...] Bankowi S.A., który brał udział jako strona w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Skoro tego nie dokonano, to trzeba dojść do wniosku, że Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w niniejszej sprawie organ naruszył art. 10 § 1 w związku z art. 109 § 1 k.p.a. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienie to nie może być podstawą do wznowienia postępowania określonego w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 126 k.p.a., wznowić postępowanie można jedynie w przypadku postanowienia od którego przysługuje zażalenie. Tymczasem zgodnie z art. 134 k.p.a. postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne, a tym samym nie przysługuje od niego zażalenie. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie, według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji, nie byłoby możliwe wznowienie postępowania z tej przyczyny, że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu, a to z kolei oznacza, że niedopuszczalne było zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać natomiast należy, że ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18), która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r., rozszerzyła nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego na postanowienia. Według art. 126 w brzmieniu nadanym tą ustawą, do postanowień określonych w art. 134 stosuje się art. 145-152 oraz art. 156-159. Podlegają zatem weryfikacji w trybie wznowienia postępowania oraz w trybie stwierdzenia nieważności. Uznać należy, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia jest zgodny z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.