IV SAB/Wa 120/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. zobowiązuje Ministra Gospodarki do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w terminie 1 miesiąca od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SAB/Wa 120/09 UZASADNIENIE Pismem datowanym na 19 czerwca 2009 r. M. G. zwana dalej "skarżącą", wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Gospodarki w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. nr [...], którą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa K. w R. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. skarżąca reprezentowana przez M. K. oraz A. M. wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] czerwca 1947 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa K. w R., zwanego dalej "orzeczeniem z 1947 r.". Do wniosku załączone zostały: - kopia pełnomocnictwa skarżącej na rzecz M. K., - kopia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po K. M. przez A. M., - kopia dekretu przyznania spadku po S. L. wydanego [...] czerwca 1937 r. przez Sąd Grodzki Miejski we L., - kopia akt ksiąg [...] w R. objętych wykazami [...] Sądu Okręgowego w J. wydział zamiejscowy w S. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Gospodarki, zwany dalej także "Ministrem" odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1947 r. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art.157§2 k.p.a. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może skutecznie domagać się wyłącznie strona (strony), a więc stosownie do przepisu art.28 k.p.a tylko taka osoba (osoby), której interesu prawnego lub obowiązku zakwestionowana decyzja dotyczy. W ocenie Ministra interes prawny w przedmiotowej sprawie mają byli właściciele przedsiębiorstwa oraz właściciela mienia znacjonalizowanego wraz z tym przedsiębiorstwem legitymujący się prawem własności do niego w dacie nacjonalizacji, bądź w przypadku osób fizycznych ich sukcesorzy, którzy wykażą się prawomocnymi postanowieniami spadkowymi po swoich poprzednikach prawnych oraz udokumentują tytuł prawny do wymienionego mienia przysługujący tym poprzednikom. Skoro wnioskodawcy w swoim podaniu z dnia [...] listopada 2008 r. stwierdzili, że przejęcie na własność Państwa wskazanego przez nich mienia nastąpiło na podstawie orzeczenia z 1947 r., to okoliczność tę winni udokumentować poprzez wykazanie, kto był w dacie nacjonalizacji mienia jego właścicielem. Dokumenty te dla celów dowodowych muszą mieć formę oryginałów lub uwierzytelnionych notarialnie kopii. Do podania załączyć również należy prawomocne postanowienia spadkowe po byłych właścicielach, tak aby wykazana była ciągłość następstwa prawnego. Pomimo pisemnego wezwania ani A. M. ani M. K. nie uzupełnili powyższych braków podania, gdyż M. K. przy piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. załączyła jedynie uwierzytelnioną notarialnie kopię dekretu przyznania spadku z dnia [...] czerwca 1937 r. po S. L. Dekret ten przy podaniu załączony został w nieuwierzytelnionej kopii. A. M. natomiast przy piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. załączył odpis prawomocnego postanowienia spadkowego po K. M. Na podstawie złożonych dokumentów organ nie może uznać, że po stronie wnioskodawców istnieje legitymacja prawna uprawniająca ich do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji nacjonalizacyjnej. W tym stanie faktycznym i prawnym należy stwierdzić, że wnioskodawcy nie udokumentowali legitymacji prawnej w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1947 r. w części dotyczącej przedsiębiorstwa zwłaszcza w zakresie, w jakim orzeczenie to, według twierdzenia wnioskodawców nacjonalizowało prawo naftowe (prawo powrotu) stanowiące własność M. G. oraz M. M. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocniczkę oraz A. M. wnieśli o: 1) stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] stycznia 2009 r. , 2) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. ("z ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia wniosku powyżej, zaskarżam Decyzję w całości oraz na mocy art.127 par.3 wnoszę o wszczęcie postępowania zgodnie z wnioskiem z dnia [...] listopada 2008 r. oraz późniejszymi pismami z uwagi na rażące naruszenie prawa jak w punkcie (I)"). Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Gospodarki wezwał pełnomocniczkę skarżącej – w związku z wniesieniem przez nią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – do nadesłania w terminie czternastu dni do akt sprawy oryginałów, względnie potwierdzonych notarialnie kopii, dokumentów potwierdzających: 1. tytuł własności do przedsiębiorstwa w dacie jego nacjonalizacji, takich jak wypis z rejestru KRS, karty rejestracyjne, zgłoszenia przemysłu, 2. tytuł własności do nieruchomości przejętej wraz z przedsiębiorstwem w dacie jego nacjonalizacji, 3. iż zgodnie z Dekretem przyznania spadku z dnia [...] czerwca 1937 r., sygn. [...] nie istnieją inni spadkobiercy po S. L., poza M. M. oraz M. M., 4. iż K. M. jest tą samą osobą, co M. M., 5. iż M. G. jest tą samą osobą, co M. M. Dalej organ wskazał, że z przedłożonych do akt sprawy dokumentów nie można ustalić, kto był właścicielem przedmiotowego przedsiębiorstwa we wskazanej wyżej dacie oraz w jakiej formie prawnej było ono prowadzone. Przedłożone przez M. K. przy piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. poświadczone przez Archiwum Państwowe odpisy ksiąg naftowych, w ocenie Ministra Gospodarki należy traktować jako rodzaj koncesji wymaganej do wydobywania danego złoża, a zatem dokumenty niepotwierdzające tytułu własności do określonego mienia. Skoro zatem w/w odpisy potwierdzają jedynie określone w nich uprawnienia (prawa) związane z eksploatacją złoża, nie mogą być skutecznie przywoływane przez zainteresowanych jako dowód potwierdzający prawo własności, tak do gruntu, jak i przedsiębiorstwa. W konkluzji wezwania organ wskazał, że w przypadku nieuzupełnienia powyższych braków w wyznaczonym terminie rozstrzygnięcie sprawy nastąpi w aktualnym stanie faktycznym i prawnym. Kolejnym pismem z tej samej daty, tj. z dnia [...] lipca 2009 r. organ zawiadomił strony na podstawie art.36§1 k.p.a., że wskazuje dzień [...] sierpnia 2009 r. jako nowy termin rozpatrzenia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1947 r. W zawiadomieniu organ wskazał, że powodem wyznaczenia nowego terminu rozpatrzenia sprawy jest konieczność przedstawienia przez pełnomocniczkę skarżącej dokumentów potwierdzających istnienie legitymacji prawnej po stronie wnioskodawców podania z dnia [...] listopada 2008 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1947 r. W odpowiedzi na skargę wniesioną do Sadu organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na bezczynność Ministra Gospodarki na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów (art.3§2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.– zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało uwzględnić, albowiem w dacie orzekania przez Sąd organ pozostaje w bezczynności. Artykuł 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przewiduje wniesienie skargi na bezczynność organów w wypadkach przewidzianych w pkt 1-4 tego paragrafu. Skarga na bezczynność przysługuje zatem w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4. Sprawa niniejsza dotyczy wydania decyzji administracyjnej, stąd skarga na bezczynność jest dopuszczalna. Bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony wystąpi wtedy, gdy wniosek ten nie zostanie załatwiony terminach wskazanych w art.35 k.p.a. (bezzwłocznie – gdy sprawa nie wymaga postępowania wyjaśniającego, w terminie jednego miesiąca – gdy sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego, w terminie dwóch miesięcy – gdy sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego i jest szczególnie skomplikowana). W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy, istniejący w dacie orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż terminów, o których mowa w art.35 k.p.a. organ w niniejszej sprawie nie dochował. Od dnia złożenia przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (wpływ do Kancelarii Ogólnej Ministerstwa Gospodarki [...] stycznia 2009 r.) do dnia rozprawy przed Sądem (13 października 2009 r.) minęło bowiem ponad osiem miesięcy. Należy podkreślić, że w oparciu o dokumentację załączoną do wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1947 r. organ wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r., odmawiającą wszczęcia postępowania nadzorczego. Organ uznał bowiem, że wnioskodawcy nie wykazali interesu prawnego w sprawie, tj. nie dowiedli, że są spadkobiercami byłych właścicieli przedsiębiorstwa. Wnioskodawcy (w tym skarżąca) mają odmienne stanowisko w tej kwestii, albowiem twierdzą, że wspomniana okoliczność wynika wprost z przedłożonej przez nich dokumentacji. W tej sytuacji wnioskodawcy mają prawo żądać, aby Minister ponownie rozpatrzył sprawę, tj. ponownie ocenił, czy formalnoprawne przesłanki upoważniające do wszczęcia postępowania nadzorczego, tj. w szczególności dysponowanie przez nich interesem prawnym, zostały spełnione, czy też nie. Skoro po wydaniu przez Ministra pierwszego rozstrzygnięcia w sprawie nie pojawił się żaden nowy materiał dowodowy, organ powinien był ponownie dokonać oceny dowodów zgromadzonych dotychczas i wydać w oparciu o ten materiał orzeczenie rozstrzygające o bycie prawnym orzeczenia z [...] stycznia 2009 r. O ile organ sformułowałby na temat wspomnianych dowodów inne wnioski niż w swojej pierwszej decyzji, orzekłby, stosownie do art.127§3 k.p.a. w związku z art.138 k.p.a., o jej wyeliminowaniu z obrotu prawnego, o ile zaś jego ocena materiału dowodowego nie zmieniłaby się, orzekłby o utrzymaniu swojej pierwszej decyzji w mocy. Wobec powyższego powstrzymywanie się przez organ od ponownego orzeczenia w sprawie nie ma podstaw prawnych. Podstawy takiej nie może stanowić skierowanie do stron wezwania do uzupełnienia materiału dowodowego oraz zawiadomienia o przedłużeniu terminu do rozpoznania wniosku (oba pisma z dnia [...] lipca 2009 r.), które to czynności procesowe podjęto dopiero po upływie blisko pół roku od dnia wpłynięcia do organu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1947 r. Należy również zauważyć, że pisma te skierowano do stron dopiero wniesieniu przez skarżącą skargi do Sądu, po drugie, w aktach administracyjnych sprawy brak dowodów doręczenia tych pism, po trzecie natomiast, termin wskazany w zawiadomieniu o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy ([...] sierpnia 2009 r.) również nie został przez Ministra dotrzymany. W tej sytuacji skarga jest w pełni zasadna, w związku z czym w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy organ zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.149 p.p.s.a.