I OZ 1161/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 642/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. O. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1149/07 odrzucającym skargę J. O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 607/05 postanawia oddalić zażalenie J. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1149/07 odrzucającym jego skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 607/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 13 października 2009 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek sprzeciwu skarżącego, stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2009 r. odmówił J. O. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która studiuje w Wielkiej Brytanii. Źródłem jego utrzymania jest renta strukturalna w wysokości 1755,26 zł. Jako posiadany majątek wnioskodawca wskazał na dom jednorodzinny po rodzicach o powierzchni 57 m2, dom o powierzchni 117 m2 w budowie dla dzieci, mieszkanie o powierzchni 73,9 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,8511 m2, przy czym zaznaczył, że dom, który buduje w B. jest obciążony kredytem hipotecznym w wysokości 600.000 zł. Oświadczył również, że poza wymienionymi wydatkami, wykupuje część leków z uwagi na to, że jest leczony w poradniach kardiologicznej, neurologicznej, cukrzycowej i okulistycznej. Dodatkowo, na wezwanie Sądu wyjaśnił, iż kredyt w wysokości 600.000 zł spłacił wraz z żoną w 1989 r., natomiast kwota aktualnych zobowiązań bankowych wynosi 145.000 złotych. Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że z urzędu jest mu znany fakt, iż córce skarżącego przyznano kredyt w wysokości 3145 funtów na opłacenie czesnego za I rok studiów na uniwersytecie, który będzie spłacany po ukończeniu studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w sytuacji, gdy skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w kwocie około 1755 zł oraz jest właścicielem kilku nieruchomości, nie można uznać, aby pozostawał on w niedostatku, a tym samym brak jest podstaw do przyznaniu mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. O. podnosząc, iż wprawdzie nie mieszka z córką, gdyż studiuje ona za granicą, jednakże "potrzebuje wyżywienia i mieszkania". Ponadto, skarżący ponownie powołał się na złą sytuację zdrowotną, w szczególności na przebyty w dniach 22-23 czerwca 2009 r. udar mózgu . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zatem instytucja udzielenia prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. Instytucja przyznania prawa pomocy została bowiem wprowadzona do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie skarżący, jako osoba uzyskująca stały miesięczny dochód w kwocie 1755 zł miesięcznie oraz posiadająca kilka nieruchomości w żadnym wypadku nie może być za taką osobę uznany. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy wskazanym powyżej stałym miesięcznym dochodzie skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania oraz opłacenia adwokata. Tym bardziej, że oprócz stałych dochodów posiada on także majątek nieruchomy. W orzecznictwie prezentowany jest natomiast pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Podnoszone natomiast w zażaleniu okoliczności dotyczące złego stanu zdrowia skarżącego oraz potrzeb jego córki związanych ze studiowaniem za granicą nie mogą zostać uwzględnione, bowiem nie zostały one w żaden sposób udokumentowane. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 z związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w postanowieniu