II SA/Lu 417/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi E. S., M. P. i J. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących E. S. , M. P. i J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta na wniosek T. P. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną nr 239 o powierzchni 0,0421 ha położoną w L. przy ulicy K. 83, przejętą na własność Miasta na mocy decyzji z dnia [...], nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi powiatowej – ul. K. w L. na odcinku od ul. D. do ulicy K. wraz z przebudową skrzyżowań oraz mostem na rzece C. W uzasadnieniu podano, że wnioskodawca domagając się zawieszenia postępowania powołał się na prowadzoną w Sądzie Rejonowym sprawę o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej KW nr 15432, a rzeczywistym stanem prawnym. Istotą postępowania miałoby by być prawidłowe, zdaniem wnioskodawcy, określenie udziałów we współwłasności jej współwłaścicieli. Po rozpoznaniu zażalenia M. P., J. P. i E. S. Wojewoda zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem organu uprzednie ustalenie udziałów we współwłasności nieruchomości oraz kwestia zasiedzenia nieruchomości przez E. S. ma znaczenie dla ustalenia i wypłaty odszkodowania, jako, że będzie ono ustalone dla wszystkich uprawnionych stosownie do wielkości ich udziałów w nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P., E. S. i J. P. domagali się uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu skargi wyjaśnili, że postępowanie o zasiedzenie udziałów przez E. S. zostało zakończone postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 17 lutego 2009r., którym to sąd postanowił zwrócić wniosek z uwagi na niedopełnienie wymogów formalnych. Zakończone zostało także postępowanie dotyczące działu spadku po W. i J. P., które Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 13 czerwca 2008r. umorzył. Skarżący podkreślili, że decyzja o przejściu nieruchomości nr 239 na własność Miasta stała się ostateczna z dniem 5 lutego 2008 r. Wniosek o uzgodnienie treści księgi wieczystej został jednak zgłoszony dopiero 31 marca 2008r., co ich zdaniem przesądza o bezprzedmiotowości wniosku o zawieszenie postępowania, skoro organ na podstawie art. 18 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji, w oparciu o które toczy się postępowania odszkodowanie, jest zobowiązany wydać decyzję ustalającą odszkodowanie według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wskazali ponadto, że postępowanie o wypłatę odszkodowania organ wszczął dopiero 22 stycznia 2009 r. Zawieszając postępowanie organ usiłuje usankcjonować swoją niekompetencję i dąży do uniknięcia zapłaty karnych odsetek. Skarżący zwrócili uwagę, że zawieszenie postępowania doprowadzi do naruszenia prawa, gdyż budynek mieszkalny i i inne części składowe nieruchomości zostaną zburzone, a postępowanie o wypłatę odszkodowania nadal będzie się toczyć. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przewiduje obligatoryjne zawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem tym rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jest to, poza tym, zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Rozumianym w tym sensie zagadnieniem wstępnym dla ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod realizację drogi publicznej w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zmianami) nie może być toczące się przed sądem powszechnym postępowanie cywilne o usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości, ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, mające na celu ustalenie udziałów we współwłasności nieruchomości. Zwrócić należy uwagę, że stosownie do art. 12 ust.4f. wspomnianej ustawy odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe, natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. W przepisie tym nie chodzi jednak o stan prawny nieruchomości, jak dowodzą skarżący, ale jedynie jej stan faktyczny, w oparciu o jaki ustala się odszkodowanie. Przepisy ustawy nie uzależniają natomiast ustalenia i wypłaty odszkodowania od rozstrzygnięcia jakichkolwiek kwestii dotyczących stanu prawnego nieruchomości, w tym udziałów we współwłasności nieruchomości. Przeciwnie, art.12 ust.4b ustawy nakazujący decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydać w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, nie przewiduje w tej mierze żadnych odstępstw. Za takim stanowiskiem przemawia także, mający zastosowanie w sprawie z mocy art. 12 ust.5 powołanej ustawy, art.133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zmianami). Przepis ten stanowi, że odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Niewątpliwie przepis ten może znaleźć zastosowanie także w sytuacji, gdy powstał spór co do tego, kto i w jakim zakresie jest uprawniony do odbioru odszkodowania, wymagający rozstrzygnięcia w procesie sądowym. Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie Prezydenta Miasta. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wspomnianej ustawy. Początek formularza