I SA/Gd 534/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi H. M. i D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2009 r. sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 6 lutego 2009 r. Wójt Gminy ustalił H. i D.M. podatek od nieruchomości za 2009 r. w kwocie [...] zł. Podatek ustalono w następujący sposób: od gruntów - [...] zł - (dla gruntu o pow. 700 m² przyjęto stawkę jak dla gruntów pozostałych, tj. [...] zł/m²) oraz od budynków - [...] zł, (pow. Budynku 95,03 m² , przyjęto stawkę dla budynków letniskowych tj. [...] zł/m²). Odwołanie od decyzji złożyli H. i D.M., wnosząc o uchylenie decyzji w całości i ustalenie podatku według stawek jak dla budynków mieszkalnych i tym samym przyjęcie, że budynek znajdujący się na ich nieruchomości jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wskazali, że przedmiotowy budynek jest domem całorocznym, solidnym, wyposażonym we wszystkie media. Skarżący mieszkają w nim na stałe. Rozpatrując sprawę w związku ze złożonym odwołaniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 czerwca 2009 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 3 nie ma w niniejszej sprawie zastosowania) - art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5. - (ust. 4). W myśl, art. 5 ust. 1 ustawy, rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie: 1) od gruntów: a) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków - 0,74 zł od 1 m2 powierzchni, b) pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych - 3,90 zł od 1 ha powierzchni, c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 0,37 zł od 1 m2 powierzchni; 2) od budynków lub ich części: a) mieszkalnych - 0,62 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - 19,81 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym - 9,24 zł od 1 m² powierzchni użytkowej, d) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych - 4,01 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej, e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 6,64 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej; 3) od budowli - 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust. 3-7. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu, (ust. 2). Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2, (tj. budynków lub ich części) rada gminy może różnicować ich wysokość dja poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób. wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków, (ust. 3). Jak wynika z akt sprawy, w szczególności wykazu zmian danych ewidencji gruntów i budynków, D. i H.M. są właścicielami gruntu oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 0,07 ha, położonego w obrębie [...], oznaczonego symbolem "Bi" - inne tereny zabudowane oraz właścicielami budynku o pow. zabudowy 85,30 m², oznaczonego w ewidencji budynków jako "inny", (tj. niemieszkalny). Zgodnie z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę wymiaru podatków i świadczeń, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W sytuacji, gdy budynek jest wpisany do ewidencji budynków, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ podatkowy był zobowiązany uwzględnić dane dotyczące klasyfikacji (przeznaczenia) budynku zawarte w ewidencji budynków. Biorąc pod uwagę, iż wg zapisów ewidencji budynków budynek znajdujący się na działce nr [...] w [...] nie stanowi budynku mieszkalnego, lecz "inny" budynek, należało uwzględnić dokumenty urzędowe potwierdzające charakter tego budynku, aby możliwe było zastosowanie jednej z wymienionych w uchwale Rady Gminy nr [...], stawki podatku, Starosta Powiatu pismem z dnia 4 kwietnia 2007 r. potwierdził, że przedmiotowy budynek został wybudowany jako budynek letniskowy, a państwo H. i D.M. złożyli w tamtejszym Urzędzie zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku letniskowego. Stosownie do tych informacji, organ I instancji zastosował stawkę [...] zł/m² pow. użytkowej budynku, zgodnie z § 1 pkt f) uchwały Rady Gminy nr [...] oraz stawkę [...] zł/m² gruntu (od gruntów pozostałych), zgodnie z § 1 ust. 3 pkt. c) cyt. uchwały. Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium postanowiło utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Kolegium z dnia 3 czerwca 2009 r. (sygn. akt: [...]), skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako naruszającą prawo, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli m. in., że w ich ocenie okoliczność, że budynek posadowiony na działce nr [...] figuruje w ewidencji gruntów i budynków jako "inny" nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy zakwalifikowania tego budynku jako mieszkalnego i w konsekwencji naliczenia podatku od nieruchomości jak dla budynków mieszkalnych. W ocenie Kolegium skarga jest nieuzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270; dalej jako "p.p.s.a."). Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że o kwalifikacji budynku, jako budynku mieszkalnego, świadczy jego rzeczywista funkcja, a więc czy służy on zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych danej rodziny, czy też nie. Stanowisko to podziela również tutejszy Sąd, wskazując jednocześnie, że kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w tym także uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomimo, że ustawa u.p.o.l. nie wyjaśnia wprost, co należy rozumieć pod pojęciem budynków mieszkalnych, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a, za zaliczeniem do tego, pojęcia budynków wybudowanych jako letniskowe, a zaspokajających w dalszym czasie podstawowe potrzeby mieszkaniowe właściciela i osób mu bliskich, przemawia przede wszystkim wykładnia celowościowa art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Treść tego przepisu w jednoznaczny sposób wskazuje, że intencją ustawodawcy było takie ukształtowanie podatku od nieruchomości aby stanowił on świadczenie majątkowe, uwzględniające przede wszystkim sposób wykorzystania majątku, z okolicznością posiadania którego ustawa wiąże powstanie obowiązku podatkowego. Z przyczyn społecznych i gospodarczych ustawodawca opodatkował niektóre kategorie nieruchomości różnymi stawkami. Najniższą stawkę podatkową przewidziano w art. 5 ust. 2 pkt 1 a ustawy u.p.o.l. , a więc dla budynków mieszkalnych lub ich części, ponieważ zaspokajają one podstawowe potrzeby bytowe ludzi. Znacznie wyższe stawki podatkowe przewidziano dla budynków pozostałych lub ich części (art. 5 ust. 2 pkt 1 e ). Z najniższej stawki nie powinny korzystać budynki letniskowe wówczas, gdy są tam jedynie sezonowo, a więc ubocznie, zaspokajane potrzeby mieszkaniowe związane z wypoczynkiem, rekreacją, spędzeniem urlopów. W skardze słusznie wskazano, że organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego sposób wykorzystania spornej nieruchomości przez skarżących, przez co naruszyły art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. Pomimo wielokrotnie wskazywanej przez skarżących okoliczności, że położony we wsi [...] dom stanowi ich centrum życiowe, organy nie podjęły żadnych działań, które zweryfikowały twierdzenia skarżących, a co byłoby już możliwe np. przez przeprowadzenie oględzin nieruchomości. Ze złożonych na etapie skargi dokumentów (k. 18-24 akt sprawy) wynika, że w czasie trwania postępowania podatkowego skarżący podjęli działania zmierzające do zmiany statusu prawnego budynku. Pomimo tego, wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie zostało podjęte w oparciu o rzetelnie zebrane dowody. Naruszenie przez organy zasady swobodnej oceny dowodów jest w ocenie Sądu tym bardziej widoczne, ponieważ nie one wzięły pod uwagę składanych w tym zakresie, logicznych w kontekście całej sprawy, wyjaśnień skarżących. Należy pamiętać, że miejsce zamieszkania jest obiektywną okolicznością faktyczną. Jak wskazano wyżej okoliczność ta nie została ustalona przez organy podatkowe. Sąd wskazuje, że brak faktycznego przeprowadzenia postępowania dowodowego obliguje organ odwoławczy, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy przekazał sprawę organowi pierwszej instancji na podstawie art. 233 § 2 O.p. celem zebrania dowodów w jednoznaczny sposób przesądzających o miejscu zamieszkania skarżących. Dokonując powyższej oceny Sąd kierował się wydanym w sprawie skarżących wyroku w sprawie [...] dotyczącym podatku od nieruchomości za 2008 r. którego wywody Sąd w pełni podziela. Należy zwrócić uwagę, że z akt administracyjnych załączonych do obecnej sprawy wynika, że na skutek decyzji Sądu w sprawie [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 21 stycznia 2009 r. decyzję [...] o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2008 r. do ponownego rozpoznania w celu dokonania ustaleń, o jakich Sąd i w tej sprawie pisze. Kontynuując rozważania, Sąd wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może twierdzić, że w 2009 r. był inny stan ewidencyjny nieruchomości skarżących, niż w 2008 r. (którego dotyczy prawomocne orzeczenie w sprawie [...]). Z dokumentów załączonych do akt postępowania przed organem pierwszej instancji wynika, że o zmianach w ewidencji gruntów i budynków - co do stanu budynku - Urząd Gminy powziął wiadomość w lipcu 2007 r. (k. 2 tych akt admin.). Zatem uznać należy, że wynikające z tej ewidencji informacje były podstawą wydania przez SKO decyzji dotyczącej tak 2008 r., jak i roku 2009. W tej sytuacji nie można przyjąć, że nastąpiła jakakolwiek zmiana w zapisach ewidencyjnych między rokiem 2008 i 2009, stąd i ocena Sądu w sprawie niniejszej stanowi kontynuację poglądu wyrażonego w sprawie [...]. Odnosząc się natomiast do treści przywołanego w zaskarżonej decyzji art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1988 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, to nie można przyjąć, że przeciwko wynikającym z ewidencji informacjom nie można prowadzić postępowania. W tej sytuacji dowody, jakie zaoferowała strona skarżąca powinny zostać przez organ ocenione, a postępowanie dowodowe - uzupełnione. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. i na zasadzie art. 152 cyt. ustawy orzekł, że nie może być ona wykonana. O kosztach orzeczono na mocy art. 209 w zw. z art. 200 p.p.s.a.