IV SA/Wa 1200/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1200/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezydent W., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", odmówił uchylenia wydanej przez siebie decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2007 r. o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Prezydent W. wskazał, że nie można zgodzić się z tym, że J. G. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2007 r, gdyż była reprezentowana przez ustanowionego przez sąd kuratora. Nie zachodzi więc przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. Jednocześnie organ stwierdził, że w prowadzonym ponownie postępowaniu wyjaśniającym J. G. brała udział. W swoich pisemnych wyjaśnieniach podała, że w przedmiotowym lokalu mieszka, ale nie przebywa z uwagi na utrudnienia ze strony byłego męża L. G. Oświadczyła, iż od marca 1998 r. przebywała u rodziny i na działce w L. W swoich wyjaśnieniach złożonych do protokołu J. G. podała, że L. G. kilkakrotnie wymieniał zamki w drzwiach wejściowych. Świadek wskazany przez wymienioną - jej siostra - podała, że w przedmiotowym lokalu przez kilkanaście lat -do roku 2001 r. nie mieszkał L. G., lecz zamieszkiwała tam J. G. z synem i synową. Natomiast I. G. - była synowa stron -oświadczyła, iż w przedmiotowym lokalu zamieszkiwała przez kilka lat do 1995 r. W tym czasie w lokalu nie mieszkali jej teściowie tzn. J. G. i L. G. J. G. od czasu zawarcia ponownego związku małżeńskiego nie mieszkała w przedmiotowym lokalu, a tylko przyjeżdżała do tego mieszkania. Również z wyjaśnień świadków mieszkańców bloku przy ul. [...], osób obcych dla stron, wynika iż J. G. od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Prezydent W. podniósł, że przeprowadzone postępowanie uzupełniające wykazało, iż stan faktyczny nie zmienił się. J. G. od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, co powodowało, że brak jest podstaw do uchylenia wydanej decyzji. Zgodnie z art. 146 § 2 k. p. a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeśli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. J. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2009 r. Podniosła, że organ nie dokonał oceny materiału dowodowego opisując jedynie w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia stron. Dokonał tego w sposób wybiórczy i dowolny, wybierając niejako z kontekstu fragmenty z tego środka dowodowego, które byłyby przydatne do rozstrzygnięcia jakie założono. Odwołująca się wskazała, iż organ pominął okoliczność, iż po zawarciu związku małżeńskiego w 1998 r. zamieszkała z mężem, a w latach 1990 - 1995 czasowo przeniosła się do swojej siostry E. S., aby umożliwić swobodny pobyt swojemu synowi i synowej w przedmiotowym lokalu. Następnie mieszkała w nim aż do 2001 r., później czasowo przenosząc się do L., gdyż były mąż (wnioskodawca), sprowadził do [...] mieszkania swoją chorą żonę. Twierdzenia, iż od kilku lat nie mieszka w omawianym lokalu są całkowicie gołosłowne. Przerwy w zamieszkiwaniu w nim nie miały charakteru stałego, a jedynie czasowy, na co dowodem jest okoliczność, iż swoje wszystkie rzeczy odwołująca się pozostawiła w przedmiotowym lokalu, do czego organ się nie odniósł. Pominął także fakt, że odwołująca się na całym etapie postępowania twierdziła, iż nieprzerwanie miała i ma zamiar pobytu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W jej ocenie podkreślenia wymaga, iż przedmiotowy lokal w 2001 r. opuściła niedobrowolnie, lecz na skutek przymusu realizowanego przez wnioskodawcę L. G. Odnosząc się do kwestii przesłanki wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a., odwołująca się zaznaczyła, iż organ już wcześniej ustalił, iż przesłanka ta rzeczywiście wystąpiła. Już w chwili bowiem wydania postanowienia o wznowieniu postępowania organ pierwszej instancji miał świadomość, iż nie bez swojej winy odwołująca się nie brała udziału w postępowaniu, a zatem kwestia w tym zakresie ustanowienia kuratora nie miała znaczenia. Wskazała, że Prezydent W. miał dostęp do akt postępowania, gdzie znajdował się jej adres pobytu. Nie pozwalało to na ustanowienie kuratora, lecz obligowało w pierwszej kolejności organ do pisemnego powiadomienia jej o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2009 r. Organ wskazał, że granice postępowania w sprawie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 2 k. p. a. sprowadzają się do ustalenia, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte wadą wskazaną w art. 145 § 1 i art. 145a k. p. a., a także do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W postępowaniu po wznowieniu postępowania dopuszczalne jest wyłącznie rozstrzygnięcie tożsamej pod względem podmiotowym, przedmiotowym i podstawy prawnej sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. następuje niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2008 r. Prezydent W. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W prowadzonym postępowaniu wznowieniowym organ zapewnił J. G. czynny udział. Podczas postępowania wyjaśniającego przeprowadzono szereg czynności dowodowych, z których wynika, że J. G. w dacie wydania decyzji o wymeldowaniu przez nie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu. Fakt ten potwierdziły zeznania świadków jak i wyjaśnienia stron. Sama J. G. oświadczyła, iż od zawarcia drugiego związku małżeńskiego, tj. od marca 1998 r. przebywała na działce w L. lub u znajomych. Jakkolwiek podnosi ona, iż nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie i ma do niego utrudniony dostęp, to nie podjęła przewidzianych prawem działań w celu powrotu do lokalu. W ocenie organu art. 15 ust. 2 ustawy dotyczy także przypadków, gdy opuszczenie nastąpiło w drodze przymusowego usunięcia i nie dopuszczania do lokalu, zaś osoba zainteresowana nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczania lokalu nie został stwierdzony w postępowaniu karnym. W zakończeniu uzasadnienia swojej decyzji organ wojewódzki stwierdził, że z ustalonego przed wymeldowaniem J. G. stanu faktycznego wynika, że nowa decyzja, która mogłaby być wydana w sprawie byłaby tożsama z decyzją z dnia [...] marca 2007r. J. G. w skardze na decyzję organu odwoławczego podniosła, że mieszka w przedmiotowym lokalu, a przebywanie w nim utrudnia jej były mąż L. G. Fakt opuszczenia lokalu powinien wynikać z jej własnej woli, a nie z bezprawnych działań innych osób. W mieszkaniu znajdują się rzeczy osobiste skarżącej, która nie ma zamiaru zerwania z nim związków. W ocenie skarżącej organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Nie przeprowadził dowodu z dokumentów znajdujących się w zasobach K., do której należy przedmiotowy lokal. Z nieznanych skarżącej przyczyn organ nie uwzględnił w wystarczający sposób jej wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p. p. s. a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym, stosownie do art. 134 p. p. s. a., zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Należy podkreślić, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym tj. w trybie wznowienia postępowania, który to tryb ma swoją specyfikę i działania organów muszą ściśle opierać się na stosownych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania wywołanego wnioskiem J. G. było wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r. o wymeldowaniu J. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Swoją decyzję (wydaną w trybie wznowieniowym) z dnia [...] marca 2009 r. Prezydent W., oparł o przepis art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 146 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji prowadzący postępowanie wznowieniowa odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a. Powyższe oznacza, że odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie tego przepisu jest możliwa w sytuacji, gdy organ uzna, że nie ma podstaw do uznania, iż nastąpiła jedna z okoliczności wskazanych w przepisie art. 145 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie Prezydent W. (działający w postępowaniu wznowieniowym jako organ pierwszej instancji) stwierdził, że nie można uznać, iż w sprawie zachodziła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że J. G. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o wymeldowaniu. Dodatkowo jednak wskazał, że zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Organ uznał, że taka właśnie sytuacja zachodzi w badanej sprawie, gdyż z materiału dowodowego wynika, że wymeldowanie J. G. było zasadne. Organ wojewódzki natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2009r. powołując się na treść art. 151 § 2 k.p.a. stwierdził, że nie wszystkie wady postępowania administracyjnego mają wpływ na treść rozstrzygnięcia i jeżeli możliwe jest uznanie, że treść rozstrzygnięcia jest prawidłowa to nie należy uchylać decyzji pierwotnej jednak w uzasadnieniu decyzji wznowieniowej należy wskazać, jakiego naruszenia prawa procesowego dopuścił się organ w poprzednim postępowaniu. Wobec takich twierdzeń organu odwoławczego należy wskazać, że są one błędne. Z godnie z art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że w sytuacji, gdy organ administracji uzna, że wprawdzie w sprawie zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (np., że strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu) jednak okoliczności faktyczne powodują, że w sprawie może być wydane takie samo rozstrzygnięcie - to w takiej sytuacji winien stwierdzić, że decyzja pierwotna wydana została z naruszeniem prawa jednak nie uchylać jej gdyż w sprawie mogłaby być wydana jedynie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Pomiędzy takim rozstrzygnięciem a rozstrzygnięciem polegającym jedynie na odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 jest zasadnicza różnica. Zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. sugeruje, że w postępowaniu zakończonym badaną w trybie wznowieniowym decyzją nie doszło do naruszenia prawa i nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a., zaś prawidłowe zastosowanie art. 151 § 2 k.p.a. wskazuje na naruszenie prawa i zaistnienie konkretnej przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a., co w określonych sytuacjach może rodzić skutki odszkodowawcze. Należy stwierdzić, że organ wojewódzki nie rozważył tej kwestii i nie odniósł się np. do twierdzeń organu pierwszej instancji, że w postępowaniu pierwotnym nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że J. G. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W zakończeniu należy także wskazać, że w postępowaniu wznowieniowym nie badano terminowości złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 148 § 1 k. p. a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast mający zastosowanie w niniejszej sprawie art. 148 § 2 k. p. a. stanowi, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W ponownym postępowaniu organ administracji winien wyjaśnić wskazane przez Sąd kwestie. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.