I SAB/Kr 5/09

Sygn. akt I SAB/Kr 5/09 | | POSTANOWIENIE Dnia 14 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r., sprawy ze skargi Spółki Mieszkaniowej "S" sp. z o.o., na bezczynność Prezydenta Miasta, w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2006, postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 22 lipca 2009r. strona skarżąca Spółka Mieszkaniowa ,,S." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej – Spółka) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata podatkowe 2003-2006, odnośnie nieruchomości położonej w K. przy A. [...] . Skargę złożono w oparciu o art. 3 §2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153 poz.1270 ze zm. dalej – p.p.s.a.) oraz art. 77 §3 i §4 w zw. z art. 78 §1 i §3 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej – O.p.) wnosząc o zobowiązanie organu podatkowego do zwrotu przedmiotowej nadpłaty, która wynikła z faktu uchylenia decyzji Prezydenta Miasta, określających zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami wydanymi w dniu 10 marca 2008r.: -za rok 2003[...], [...], [...], -za rok 2004[...], -za rok 2005[...], -za rok 2006[...]. Skarżąca Spółka zażądała nadto zapłaty odsetek od zaległości podatkowych od dnia powstania nadpłaty do dnia dokonania zwrotu na rachunek bankowy Skarżącej jak również złożono wniosek o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skargę wniesiono w następującym stanie faktycznym: Organ podatkowy I instancji- Prezydent Miasta działając na podstawie art. 23 §1 O.p. określił osobie prawnej –Spółce S. oraz osobom fizycznym będącym współwłaścicielami nieruchomości położonej w K. przy A. [...] (obręb 28 jedn. ewid.[...], działki nr 142/3, 143/4 i 144/4 o łącznej pow. 0, 6017 ha oraz budynek tam się znajdujący o pow. użytkowej 4850 m²) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, decyzjami wydanymi w dniu 25 czerwca ( za lata 2003-2004) oraz z dnia 26 czerwca 2007r. ( za lata 2005-2006). Od powyższych decyzji wniesiono odwołanie i jednocześnie podatnik dokonał na poczet podatku od nieruchomości określonego w w/w decyzjach stosownych wpłat, które zarachowano proporcjonalnie na należność główną i odsetki. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzjami z dnia 10 marca 2008r. uchyliło w całości poszczególne decyzje Prezydenta Miasta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 08 kwietnia 2008r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłaconego podatku za lata 2003-2006 wraz z odsetkami. W dniu 22 kwietnia 2008r. wystosowano do Prezydenta Miasta wezwanie do zapłaty kwoty 439.078,37 zł wraz z odsetkami. Postanowieniem z dnia 09 czerwca 2008r. znak: [...] Prezydent Miasta, działając w oparciu o art.79§1 w zw z art. 165a§1 i art. 216§1 O.p.- odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty, wskazując, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może być wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej w zakresie zobowiązań podatkowych , których dotyczy postępowanie lub kontrola a tymczasem w przedmiotowych sprawach postępowanie takie zostało wszczęte z urzędu postanowieniem Prezydenta Miasta z dnia 16 stycznia 2007r. Kolegium odwoławcze, uchylając decyzje organu I instancji przekazało sprawę do ponownego rozstrzygnięcia a zatem postępowanie nie zostało zakończone. Pismem z dnia 13 czerwca 2008r. Spółka wystosowała ponowne wezwanie do Prezydenta Miasta o zwrot nadpłaty, powołując się na art. 77§3 i §4 w zw z art. 78 §1 i §3 pkt 2 O.p. Równocześnie Spółka wniosła zażalenie na postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 30 lipca 2009r. znak:[...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc w motywach rozstrzygnięcia, iż art. 79 O.p. jest przepisem lex specialis w stosunku do art.77 §3 i §4 O.p. i uniemożliwia procesowanie w sprawie nadpłaty , dopóki toczy się postępowanie podatkowe. W ramach toczącego się równolegle postępowania podatkowego, Prezydent Miasta w dniu 30 września 2008r. wydał nowe decyzje w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003-2006. (decyzje znak:[...], [...], [...],[...]). Prezydent Miasta opodatkował nieruchomość położoną w K. przy A.[...] (grunty oraz budynek) jako związane z prowadzeniem działalności gospodarcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołań od powyższych decyzji, decyzjami z dnia 28 maja 2009r. uchyliło je w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Spółka pismem z dnia 03 lipca 2009r. ponownie wezwała Prezydenta Miasta do natychmiastowego zwrotu nadpłaty oraz w trybie art. 52§3 p.p.s.a. wezwała Prezydenta Miasta do usunięcia naruszenia prawa wyznaczając równocześnie termin zwrotu spornej nadpłaty do dnia 20 lipca 2009r. Do dnia wniesienia skargi Prezydent Miasta nie dokonał zwrotu nadpłaty. W tak ustalonym stanie faktycznym , skarżąca podniosła w skardze powołując się na art. 77§3 i §4 O.p., iż w przypadku gdy organ podatkowy w terminie 3 miesięcy od uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego nie wyda nowej decyzji w sprawie, to nadpłata – stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej- podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. Zwrot ten następuje z urzędu, bez potrzeby składania wniosku przez podatnika. W ocenie Skarżącej wszelkie przesłanki do dokonania takiego zwrotu zostały w sprawie spełnione ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości w dniu 10 marca 2008r. zaś Prezydent Miasta nie wydał nowych decyzji w terminie 3 miesięcy od tej daty. Organ podatkowy winien zatem zwrócić bez zbędnej zwłoki kwotę wpłaconą na podstawie decyzji wyeliminowanych z obrotu prawnego jak stanowi wprost art. 77 §4 O.p. a nadto podniesiono, że ustawodawca w takich przypadkach przewidział oprocentowanie w wysokości odsetek należnych od zaległości podatkowych liczonych od dnia powstania nadpłaty. W ocenie skarżącej termin do wydania nowych decyzji upłynął 10 czerwca 2008r. zaś organ podatkowy wydał nowe decyzje dopiero z dniem 30 września 2008r. dlatego też winien zapłacić oprocentowanie od dnia powstania nadpłaty w oparciu o art. 78 §1 i §3 pkt 1 O.p. Zdaniem skarżącego winien to być dzień powstania nadpłaty a nie dzień uchylenia decyzji gdyż organ podatkowy błędami proceduralnymi przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji a nadpłata nie została zwrócona w terminie. Dniem powstania nadpłaty jest dzień zapłaty przez podatnika podatku nienależnego albo w kwocie wyższej od należnej w przypadku gdy nadpłata jest wynikiem uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności wadliwej decyzji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie argumentując, iż nie może być mowy o bezczynności organu albowiem 3- miesięczny termin o którym mowa w art. 77 §4 O.p. nie został dochowany z przyczyn niezależnych od organu. Podniesiono także, że akta sprawy zwrócono z Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopiero 20 maja 2008r. tj. w 71 dni po wydaniu decyzji przez organ II instancji a ponadto wyszła na jaw okoliczność śmierci jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości co skutkowało koniecznością ustalenia spadkobierców oraz wszczęciem postępowania w stosunku do nich. Także z uwagi na złożony charakter sprawy oraz dużą ilość stron postępowania (81) postanowieniem z dnia 26 czerwca 2008r. oraz z dnia 19 sierpnia 2008r. zawiadomiono wszystkie strony o przedłużeniu postępowania. Sama weryfikacja skuteczności doręczeń, zgłaszane przez strony wygaśnięcie pełnomocnictw oraz zawiadomienia w trybie art. 200 §1 O.p. Ostatecznie postępowanie zakończono wydaniem w dniu 30 września 2008r. nowych decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za sporne lata. Wskazano nadto, że przedłużenie postępowania nastąpiło niezależnie od organu oraz ze względu na fakt, iż organ cały czas prowadził czynności w sprawie a nadto dochował wymogu z art. 140 O.p. nie może być mowy o jego bezczynności. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 14 października 2009 r. pełnomocnik strony skarżący oświadczył, że nie składał ponaglenia w trybie art.141 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4. Tak więc zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym w k.p.a. lub akcie szczególnym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Z powyższego przepisu wynika, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji. W konsekwencji skarga na bezczynność stanowi środek służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Wyczerpanie środków zaskarżenia zachodzi wówczas, gdy wnioskodawca przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego złożył ponaglenie w trybie art. 141 O.p. Ponadto wniesienie skargi do Sądu na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest od rozpatrzenia ponaglenia złożonego w trybie art. 141 § 1 O.p. Jeśli zaś Sąd stwierdzi, iż wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostaje w bezczynności winien skargę oddalić (art. 151 p.p.s.a.). Wskazać należy także, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów Sąd doszedł do przekonania , że skargę na bezczynność organu podatkowego należy odrzucić. ,,S." Spółka z o.o. w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata podatkowe 2003-2006 dotycząca nieruchomości położonej w K. przy A.[...] W przypadku bezczynności organu podatkowego strona zobowiązana jest poprzedzić skargę wyczerpaniem trybu przewidzianego przepisem art. 141 O.p. Ponieważ zaś w sprawie wymogu tego nie dopełniono, skarga była przedwczesna. Prawodawca uwarunkował dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi od wykorzystania w postępowaniu podatkowym środków zaskarżenia, o ile rzecz jasna przysługiwały one stronie. Za rzecz oczywistą uznać przy tym trzeba, że organ właściwy w postępowaniu wywołanym tymi środkami musi wyrazić swe stanowisko w formie przewidzianej prawem. Innymi słowy musi sprawę zainicjowaną wniesionymi środkami zaskarżenia rozstrzygnąć. W przeciwnym bowiem razie nie można zasadnie twierdzić, iż tryb instancyjny, wywołany wniesionymi środkami zaskarżenia, został wyczerpany. Pamiętając o powyższym stwierdzić dalej należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 141 § 1 O.p, w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, wymuszający załatwienie sprawy, który przez prawodawcę określony został jako ,,ponaglenie". Środek ten doktryna traktuje przy tym za środek zaskarżenia. Środek szczególny, niemniej jednak środek zaskarżenia (vide J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, UNIMEX Wrocław 2003 r., str. 522) albowiem jego konsekwencją jest konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w kwestii wytkniętej bezczynności. Przywołana wyżej regulacja O.p. konstytuuje zatem w sposób niewątpliwy środek zaskarżenia. Skoro zaś oczywistym jest, iż każde żądanie, a co za tym idzie każdy środek zaskarżenia, a więc także i rzeczone ponaglenie, wymaga załatwienia w formie przewidzianej prawem, to póki do tego nie dojdzie, roztrząsana tu przesłanka dopuszczalności skargi nie będzie zachodzić z powodu braku przejawu władztwa administracyjnego, które stanowić mogłoby przedmiot zaskarżenia. W konsekwencji powoduje to, że skargę wniesioną w takim przypadku należałoby uznać za przedwczesną. Niewyczerpanie przez stronę - przed wniesieniem skargi sądowej - środka zaskarżenia (zażalenia na bezczynność organu) w postępowaniu administracyjnym, skutkuje niedopuszczalnością skargi. Tak też się stało w sprawie poddanej osądowi. Skarżąca Spółka nie złożyła ,,ponaglenia" w trybie art. 141 O.p. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że wniesiona przez Skarżącą Spółkę skarga jest niedopuszczalna również dlatego, że nie dotyczy żadnego z przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Przepis art. 77 § 3 O.p. stanowi bowiem, że w przypadku uchylenia między innymi decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu orzeczenia sądu administracyjnego wraz z jego uzasadnieniem, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji. Zgodnie zaś z § 4 tego artykułu w przypadku niewydania nowej decyzji w terminie, o którym mowa w § 3, nadpłata stanowiąca kwotę wpłaconą na podstawie decyzji uchylonej lub decyzji, której nieważność stwierdzono, podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu użyte w art. 77 § 4 O.p. sformułowanie ,,nadpłata (...) podlega zwrotowi bez zbędnej zwłoki" nie może być rozumiane jako nakaz lub podstawa prawna do wydania przez organ podatkowy aktu administracyjnego. Kwota, jaką w takim przypadku uznaje się za nadpłatę wynika z przepisu prawa i nie jest określana decyzją odrębną od wymiarowej. Dokonanie zaś zwrotu, o którym mowa w tym przepisie jest czynnością o charakterze materialno-technicznym, dokonywaną przez organ z urzędu wobec spełnienia określonych przepisami przesłanek i nie wymaga uprzedniego wydania decyzji (bądź postanowienia) w tym przedmiocie. Czynności tego rodzaju nie mieszczą się wśród spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skoro skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu może służyć jako narzędzie przeciwdziałania bierności organu wyłącznie w zakresie, w jakim organ ten obowiązany jest dokonać czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to środek taki nie może zostać skutecznie wniesiony w odniesieniu do czynności, wykraczającej poza powyższy zakres. Z tego względu skarga na bezczynność, dotycząca niedokonania zwrotu nadpłat, stanowiącego czynność materialno-techniczną, jest niedopuszczalna. Sąd zauważa przy tym, że aczkolwiek zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak rozstrzyga w granicach danej sprawy. Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa Strona Skarżąca, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie), którego skarga dotyczy, bądź też, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, skarżąc bezczynność organu w zakresie ustalonym przez nią poprzez żądanie określonego działania organu. Skoro Skarżąca domagała się nakazania Prezydentowi Miasta dokonania czynności materialno-technicznej, to ocena Sądu odnosić się mogła wyłącznie możliwości orzeczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązku dokonania tej czynności. Odrębną kwestią jest natomiast możliwość uzyskania przez stronę rozstrzygnięcia co do zasadności zwrotu. O ile bowiem sam zwrot następuje w formie czynności materialno-technicznej, o tyle w przypadku, gdy organ podatkowy kwestionuje zasadność zwrotu, powinien wydać decyzję o odmowie zwrotu. Strona Skarżąca jednakże zarzuciła organowi bezczynność polegającą na braku zwrotu nadpłaty (czynności materialno-technicznej), a nie braku rozstrzygnięcia kwestionującego zasadność tego zwrotu. Z tego względu Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 § 3 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia.