II SA/Sz 763/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-10-14
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Grzegorz Jankowski, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, oparty na ujawnieniu nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nieznanych organowi, może być podstawą do uchylenia decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom wodnym, jeśli te nowe okoliczności podważają zasadność pierwotnego nakazu?Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA jest uzasadniony, gdy ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, lecz nieznane organowi, istotnie wpływają na rozstrzygnięcie sprawy i mogłyby doprowadzić do wydania odmiennej decyzji. W przypadku, gdy te nowe okoliczności podważają podstawę faktyczną pierwotnej decyzji, organ administracji ma obowiązek je zbadać, a nie odrzucać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uchyliło decyzję organu I instancji, ponieważ organ ten nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w zakresie nowych dowodów i okoliczności przedstawionych przez stronę, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Spółka A (następnie B) złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nakazującą wykonanie drenażu odwadniającego na swojej działce w celu zapobiegania szkodom dla działki sąsiedniej. Jako podstawę wniosku podała nowe okoliczności i dowody (dziennik budowy, opinia geotechniczna) ujawnione podczas prac budowlanych, które miały świadczyć o braku sączenia wód gruntowych i opadowych z jej działki na działkę sąsiednią. Organ I instancji odmówił uchylenia pierwotnej decyzji, uznając nowe okoliczności za nieistotne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że organ ten nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego. Spółka A zaskarżyła decyzję Kolegium, domagając się przywrócenia nakazu wykonania drenażu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2009r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie nakazania właścicielowi gruntu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.),nakazał właścicielowi działki nr [...] obręb [....] przy ul.[...] w [...] – Spółce A z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] wykonanie drenażu odwadniającego na działce nr [..] obręb [...] wzdłuż północnej granicy tej działki z działka nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] na całej długości granicy, tj. ok.135, jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego, tj. działki
nr [...] obręb [...] .
Pismem z dnia [...] r. Spółka B z o.o. z siedzibą
w [...] jako następca prawny Spółki A z o.o. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzja ostateczną z dnia [...] r. nakazującą wykonanie właścicielowi działki [...] ([...] ) obręb [...] wykonanie drenażu odwadniającego wzdłuż północnej granicy działki, na całej jej długości celem zabezpieczenia gruntu sąsiedniego stanowiącego działkę [...] , obręb [..] .
W uzasadnieniu wniosku strona podała, że podczas prac budowlanych na terenie nieruchomości [...] (dawniej [...] ) zostały ujawnione istotne dla sprawy okoliczności, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi
i stronie. Na dowód powyższych twierdzeń [...] przedłożyła odpis dziennika budowy oraz opinię geotechniczną , sporządzoną przez M. O., stanowiącą aktualizację opinii z dnia [...] r. dotyczącej wpływu projektowanej zabudowy działki nr[...] , a w szczególności przewidziane do realizacji budynki
[...] , na warunki wodne w podłożu oraz na powierzchni sąsiedniej działki nr [...] .
[...] wskazało nadto, że z wypisów w dzienniku budowy i z opinii wynika, że po usunięciu gruntu w czasie prac związanych z jego wymianą i przygotowaniem wykopu szerokoprzestrzennego pod fundamenty budynków [...] nie wystąpiły żadne sączenia wody gruntowej. Dodatkowo stwierdzono, że nie występuje żadne przenikanie wód gruntowych i opadowych z działki nr [...] (obecnie [...] ) na teren działki sąsiedniej nr [..] , należącej do A Spółka z o.o.
Opinia M. O., z dnia [...] r. została sporządzona przed rozpoczęciem prac odkrywczych na nieruchomości i nie ma przełożenia na zastane
i znajdujące się już wtedy na działkach warunki wodne.
Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] wznowił postępowanie w sprawie, natomiast decyzją Nr [...]
z dnia [...] r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w toku wznowionego postępowania w dniu [...] r. odbyła się wizja w terenie na wniosek [ B] , w trakcie której ustalono, że od[...] . na działce nr [...] obręb [...] przy ul.[...] , Spółka prowadziła prace budowlane polegające na wykonaniu wykopów szeroko przestrzennych pod budynki [...] wraz z wylaniem płyty fundamentowej i postawieniem ścian zewnętrznych garażowych przy granicy
z działką nr [...] obręb [...] oraz prace budowlane pod pozostałe planowane obiekty. Wizja odbyła się przy odkrytych warstwach gruntu w wykopach, co pozwoliło stwierdzić, że grunt w miejscu wykopów składa się z zastoiskowych glin pylastych
i zwałowych piasków gliniastych. W dniu wizji ogólnie nie zaobserwowano występowania wód w wykopach, pewną ilość wody pochodzącej z opadów atmosferycznych zgromadzono w jednym miejscu -studzience, skąd jest regularnie odpompowywana do kanalizacji deszczowej w ul. [...] .
W trakcie wizji na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...], bez udziału przedstawicieli firmy B, J.G. oświadczyła, że odkąd na sąsiedniej działce nr [...] obręb [...] wykonano wykopy budowlane pod budynki,
w czasie opadów atmosferycznych gromadzi się w nich woda. Po obrysach budynków utworzono rowek z wodą opadową, która co jakiś czas jest odpompowywana. Na dowód swoich twierdzeń przedłożyła zdjęcie sąsiedniej działki i oświadczyła, że przedłoży więcej fotografii w ciągu kilku dni wraz z opinią geologiczną sporządzoną przez inż. J. K. .M. O. oświadczył, że podtrzymuje swoją opinię z dnia [...] r. i zaproponował wykonanie dodatkowych badań na pograniczu obu działek: [...] celem określenia pełnego przekroju geologicznego, na co J. G. nie wyraziła zgody.
Organ zapoznał się nadto z opinią geologiczną inż. J. K. przedłożona przez A Sp. z o.o. z rozpoznania warunków gruntowych ze szczególnym uwzględnieniem warunków wodnych przy południowej granicy działki [...] w [...] przy ul.[...] . Z opracowania wynika, że badania były prowadzone w dniu[...] . w trakcie których wykonano 4 odwierty o głębokości 4 m. Woda gruntowa o zwierciadle napiętym występowała w każdym otworze na głębokości od 3,0 do 3,8 m ppt. Z treści opinii wynikało, że stwierdzone poziomy wód gruntowych są przypuszczalnie związane z wykonanym drenażem w obrysie budowy budynku na działce nr [...] jak wykonanych pompowań w miejscach, gdzie wody opadowe i wsiąkowe utrzymują się na dnie wykopu. Przypuszczalnie w przeszłości istniał drenaż (dawniej teren rolniczy), który mógł zostać niezamierzenie zniszczony w obrębie projektowanej zabudowy prac ziemnych na sąsiedniej działce nr [...] , stąd też wyraźne sączenia wód "[...] " przy ul. [...] j w obrębie tej działki. Spływ wód "[...] " jest zgodny
z naturalnym spadkiem terenu tj. w kierunku północnym - w kierunku działki nr [...] . Istnieje obawa, że po zasypaniu wykopu "cała" woda "[...] " będzie spływać
w kierunku dział nr [...]
W toku postępowania firma [...] l przesłała pocztą elektroniczną fotografie bez określonej daty wykonania przedstawiające wykopy budowlane na sąsiedniej działce nr [...] ze ścianami garażowymi. Wykopy te częściowo zalane były wodą opadową. Na jednej z fotografii pokazano urządzenie z wężami prawdopodobnie służące do odpompowywania wody z terenu.
Powołując się na treść art. 145 § pkt 5 Kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, organ stwierdził, że przesłanka ujawniona podczas prac budowlanych na terenie nieruchomości w dniu[...] ., istotna z punktu widzenia wnioskodawcy, tj. firmy [...] nie może być brana pod uwagę przez organ orzekający w sprawie nakazu wykonania drenażu odwadniającego na dz. nr [...] obręb [...] wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...] obręb [...] przy ul.[...] , jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego tj. dz. nr [...] obręb [...] , ponieważ przedmiotowy drenaż ma zostać wykonany z uwagi na planowane docelowe ukształtowanie terenu między działkami[....] .
W czasie, gdy firma A zgłaszała problem zaIewania terenu działki
nr [...] wodami opadowymi, teren działki nr [...] (wcześniej [...] ) był nie zagospodarowany i podwyższony w stosunku do sąsiedniej działki nr [...] o ok. 1,2 - 1,6 m.
Z dołączonych do dokumentacji przekrojów wynika, że między budynkami [...] a granicą działek [...] i [...] obręb [...] planowana jest skarpa ze spadkiem wynoszącym 1 metr w kierunku dz. nr [...] . Takie ukształtowanie terenu (podobne do tego przed rozpoczęciem budowy) bez urządzeń drenujących może powodować zalewanie wodami opadowymi działki sąsiedniej, podczas deszczów nawalnych.
Prezydent Miasta [...] n odniósł się również do żądań B zawartych w piśmie z dnia [...] r., w którym strona domagała się:
1. zobowiązania A Sp. z o.o. do przedstawienia projektu budowlanego osiedla budowanego w sąsiedztwie działki nr [...] uwagi na nieprawidłowości zaprojektowania tego osiedla w odniesieniu do warunków wodno - gruntowych znajdujących się na działce nr[...] , w tym w szczególności miejsca
i sposobu posadowienia garażu podziemnego,
2. uwzględnienia opinii uzupełniającej M. O. wynikającej z wizji lokalnej
z[...] ., dowodzącej że obecność wody na działce nr [...] nie ma związku z pracami B prowadzonymi na działce nr, [...]
3. przeprowadzenia dowodów ze zdjęć dołączonych do pisma obrazujące fakt zasypania przez. zbiornika wodnego na dz. nr[...] .
4. przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierownika budowy [...] na powyższą okoliczność.
5. przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego powołanego przez organ, celem ustalenia czy i w jakim zakresie prace prowadzone na działce nr [...] przez [...] oraz na działce nr [...] przez [ ...] są zgodne z zasadami sztuki budowlanej, w związku z istniejącymi na obu nieruchomościach warunkami wodnymi a zwłaszcza wpływ zasypania zbiornika wodnego oraz sposobu posadowierua garażu podziemnego na dz. nr [...] na istniejące warunki wodne,
6. przeprowadzenia dowodu z badań geologicznych gruntu na granicy działek
nr [...] , w tym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa dotyczącej warunków wodnych występujących na granicy tych działek, celem ustalenia czy i w jakim kierunku przesiąkają i spływają wody.
Organ uznał, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy dotyczącej wznowienia postępowania nakazu wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom wynikającego z art. 29 Prawa wodnego, nie ma podstawy do sprawdzania prawidłowości przebiegu postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia na budowę, ani też sporządzonego projektu budowlanego, zarówno dla planowanej inwestycji na działce [...] obręb [...] , jak i na dz. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] . Tego rodzaju wątpliwości powinien rozstrzygnąć właściwy organ nadzoru budowlanego, tj. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]
Z kolei opinia uzupełniająca M. O. wynikająca z wizji lokalnej z dnia [...] dostarczona wraz z pismem z dnia[...] ., wykazująca, że obecność wody na działce nr [...] nie ma związku z pracami Sp. B prowadzonymi na działce nr [...] , nie wnosi istotnych dowodów będących podstawą do odmiennego rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji, ponieważ aktualny stan zagospodarowania działki nr [...] w trakcie prac budowlanych, jest tymczasowy i nie obrazuje efektu końcowego zagospodarowania terenu i spływu wód opadowych po zrealizowaniu inwestycji (osiedla). Z tych względów wnioskowanie przeprowadzenia dowodu z badań geologicznych gruntu na granicy działek nr [...] , w tym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa dotyczącej warunków wodnych występujących na granicy tych działek, celem ustalenia czy i w jakim kierunku przesiąkają i spływają wody, w trakcie trwania budowy mija się z celem. Organ stwierdził również, że sprawa zasypania zbiornika wodnego na dz. nr [....] toczy się przed Powiatowym Inspektoratem Nadzoru Budowlanego w [...]
i nie ma związku z niniejszym postępowaniem.
W konkluzji organ podał, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]
[...] opierała się na istniejącym zagospodarowaniu terenu dz. nr [...] (wcześniej [...] ) przed rozpoczęciem prac budowlanych, jednak z uwagi na wiedzę o planowanej inwestycji, wzięto pod uwagę argumenty poruszane przez [...]
o założeniach projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę zakładającego polepszenie warunków gruntowo - wodnych na działce oraz zalecenie zawarte w opinii geotechnicznej M. O. wykonania drenażu w strefie między krawędzią garażu a granicą działek. Przedmiotowy drenaż miał być gwarantem pełnego zabezpieczenia przed zalewaniem działki nr [...] .
Od decyzji organu I instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] wniosła B Spółka z o.o. z siedzibą
w [...] .
Odwołująca się zarzucała zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 §1 Kpa w zw. z 145 §1 ust. 5 Kpa, oraz art. 29 ust. 3 ustawy, poprzez uznanie, iż w sprawie nie wystąpiły istotne nowe okoliczności faktyczne i dowody, istniejące w momencie wydania decyzji ostatecznej o czym organ nie wiedział,
a polegające na braku zalewania działki [...] , wodami opadowi z działki nr [...] na dzień wydania decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy przepis art. 29 ust. 3 ustawy wymaga wystąpienia takich okoliczności dla nałożenia obowiązku wykonania drenażu,
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisów art. 10 Kpa, poprzez pominięcie w toku postępowania i dokonanych ustaleniach, zgłaszanych przez stronę dowodów co oznacza, iż udział strony w postępowaniu był iluzoryczny i faktycznie nastąpiło pominięcie udziału strony w tym postępowaniu,
3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisów art. 7, art. 75, art. 77-78, art. 80, oraz art. 107 § 3 Kpa polegające na braku wnikliwego zbadania i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego,
w szczególności poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji:
- ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. inwestycji wydanej w sprawie [...] "Zespół zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej przy ulicy [...] w [...]"- decyzja nr[...] , której elementem są uzgodnienia i pozwolenia wodnoprawne,
- wniosków dowodowych wskazanych przez [...] w piśmie z dnia [...] r.
- wpisów w dzienniku budowy wykazujących brak zalewania nieruchomości sąsiedniej,
- opinii sporządzonej przez M. O., która to opinia jest sprzeczna z opinią przedstawianą przez A Spółkę z o.o. i wykazuje, że nie występuje zalewanie działki [...] wodami opadowymi z działki [...]
- wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] r.
- nie wyjaśnienie przez organ I instancji rozbieżności, a rzeczywiście stan zastany na nieruchomości różni się od stanu, który był podstawą wydania decyzji ostatecznej,
- nie przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego powołanego przez organ na okoliczność zbadania czy w przedmiotowej sprawie występuje zalewanie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wodami z działki nr[...] .
- sprzeczności ustaleń organu z ustaleniami Wojewody, zawartymi w decyzji
z dnia [...] r., gdzie organ ten stwierdził (str. 3 decyzji), iż wykonane wykopy (później garaż) oraz krawężnik, zapobiegają zalewaniu terenów sąsiednich,
B Spółka z o.o. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości
i wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wykonania drenażu zakończonego decyzją ostateczną, gdyż nie ma podstaw do nakazania wykonania drenażu, z uwagi brak zmiany stosunków wodnych (niewystępowanie zalewania nieruchomości sąsiedniej), co oznacza niespełnienie przesłanek z art. 29 ustawy lub
uchylenia decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność czy w związku ze stanem faktycznym sprawy (brak występowania zalewania nieruchomości sąsiedniej, ostateczne pozwolenie na budowę) występuje zmiana stosunków wodnych, o której stanowi art. 29 ust. 3 ustawy.
Strona wniosła nadto o rozpoznanie odwołania na rozprawie oraz
o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w przedmiocie badań geologicznych gruntu znajdujących się na granicy działek[...] , w tym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geologa dotyczącej warunków wodnych występujących na granicy działki [...] celem ustalenia czy i w jakim kierunku przesiąkają
i spływają wody i czy w ogóle występuje zalewanie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wodami opadowymi z działki stanowiącej działkę [...] oraz czy wynika to z działań[...] , przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień M. O. w przedmiocie dokonanych przez niego ustaleń po dokonaniu prac odkrywkowych gruntu na działce [...] i wpływu tych ustaleń na stan faktyczny sprawy stwierdzony decyzją ostateczną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości
i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy
i rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym w pierwszej kolejności zbadało formalne warunki złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Nie znajdując uchybień w tym względzie, organ odwoławczy rozpoznał sprawę w oparciu
o wskazaną przez [ ...] podstawę wznowienia, tj. art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Tymi nowymi okolicznościami, które wyszły na jaw po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej poddanej kontroli, w rozważanym stanie faktycznym, decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nakazującej B Spółce z o.o. w [...] wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na gruncie sąsiednim, związanym ze zmianą stosunków wodnych na gruncie zobowiązanego, są fakty istniejące w chwili wydania powołanej decyzji, ujawnione podczas prac budowlanych na terenie działki nr [...] (dawniej [...] ), przeprowadzonych we [...] r., przesądzające o braku możliwości przenikania wód gruntowych
i opadowych z działki nr [...] (obecnie [...] ) na teren działki sąsiedniej należącej do A Sp. z o.o., oznaczonej numerem [...] . Fakt ten został stwierdzony, jak podnosi strona, po usunięciu gruntu, w czasie prac związanych z jego wymianą
i przygotowaniem wykopu szerokoprzestrzennego pod fundamenty budynków[...] , potwierdzony dowodem z opinii geotechnicznej z dnia[...] . sporządzonej przez posiadającego uprawnienia geologiczne M. O. oraz wpisem z dziennika budowy. Wobec powyższego brak wypływu wód gruntowych jest istotą sprawy, albowiem właśnie zagrożenie spowodowane wypływem tych wód, które jak się okazało nie istnieje, było podstawą wydania decyzji i nałożenia obowiązku wykonania drenażu.
Organ pierwszej instancji uznał przytoczone okoliczności za uzasadniające wznowienie postępowania, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] r. stanowiącym podstawę przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia. Postępowanie przed organem pierwszej instancji doprowadziło do rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z dnia
[...] r., wobec braku podstaw do wznowienia postępowania.
Kolegium zgodziło się z zarzutami odwołania, jakoby przeprowadzone
w sprawie postępowanie, podjęte przez organ ustalenia faktyczne oraz ocena dowodów zgromadzonych w jego toku naruszały podstawowe zasady ogólne K.p.a., jak też przepisy prawa materialnego, w szczególności zaś art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Podstawą nakazu orzeczonego kwestionowaną decyzją jest powołany przepis art. 29 ust 3, w brzmieniu: "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom". Cytowany przepis jest konsekwencją nakazu płynącego z przepisu art. 29 ust 1 ustawy, zabraniającego właścicielowi gruntu zmiany stanu wody na gruncie,
a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł- ze szkodą dla gruntów sąsiednich, jak też odprowadzania wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto z mocy przepisu art. 29 ust. 2 ustawy na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub też działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Niewątpliwie też wymaga dla legalności jego zastosowania, nie budzącego wątpliwości ustalenia, iż zmiany stanu wody na gruncie spowodowane zostały przez jego właściciela, a nadto, że szkodliwie wpływają na grunt sąsiedni. Tymczasem poddane pod rozwagę organu pierwszej instancji, a następnie organu odwoławczego, okoliczności faktyczne mające uzasadniać uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] nakazującej w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wykonanie urządzeń zabezpieczających szkodom, nie tylko stanowią podstawę wznowienia w sensie formalnym, ale też w ocenie Kolegium, poddają co najmniej w wątpliwość wiarygodność założeń weryfikowanej decyzji ostatecznej z dnia[...] .
Zdaniem organu odwoławczego, zarzut [...] odnośnie panujących w dniu wydania wskazanej ostatnio decyzji stosunków wodnych w rejonie działek [...]
i [...] wykluczających możliwość przenikania wód gruntowych i opadowych
z działki nr [...] (obecnie [...] ) na teren działki sąsiedniej należącej do A l Sp. z o.o., oznaczonej numerem [...] , potwierdzony w opinii geotechnicznej M. O. z dnia [...] r., uzasadniał wszechstronną kontrolę ich zasadności. Jakkolwiek, bowiem okoliczność tę ustalono po wydaniu decyzji nakazującej, tak jej istnienie odnoszone jest do warunków wodnych zastanych w chwili orzekania o zakwestionowanym obowiązku. Ocena istniejących w rzeczywistości stosunków wodnych we wskazanym okresie, jak też rzeczywistego stanu zagospodarowania działek sąsiadujących ze sobą jest nader utrudniona , z uwagi na brak ustaleń faktycznych organu w tym zakresie.
Prezydent Miasta [...] nie tylko zaniechał przeprowadzenia rzetelnych dowodów wskazujących na panujące w spornym regionie stosunki gruntowo-wodne, rzeczywiste przyczyny ewentualnego stagnowania wody na gruncie nr[...] , wpływu działań właścicieli gruntów sąsiadujących na podnoszoną szkodliwą zmianę stosunków wodnych, ale przede wszystkim, wyszedł poza ramy postępowania ograniczonego przepisem art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, wkraczając wbrew argumentom uzasadnienia w zakresie odmowy dopuszczenia wnioskowanych przez stronę dowodów, w materię właściwą dla postępowania o udzielenie pozwolenia budowlanego, jak też stanowiącego jego niezbędny element pozwolenia wodnoprawnego, zabezpieczając swą decyzją, na przyszłość, hipotetycznie założoną trwałą zmianę stosunków wodnych, spowodowaną realizacją inwestycji budowlanej na działce nr [...]
Rzeczą właściwych organów, kompetentnych w zakresie udzielenia pozwolenia budowlanego, jako końcowego formalnego etapu przygotowania procesu inwestycyjnego, poprzedzonego decyzjami uzgadniającymi warunki inwestycji
w zakresie ochrony środowiska, w tym oceniające wpływ inwestycji na stosunki gruntowowodne, w razie konieczności także, decyzją udzielającą pozwolenia wodnoprawnego, określającą szczególne rozwiązania w zakresie korzystania z wód
i odprowadzania ścieków, jest dbałość o określenie właściwych, dla danych warunków rozwiązań technicznych chroniących przed zagrożeniem, jakie dostrzegł organ w decyzji zobowiązującej B Sp. z o.o. w [...] . Z tego punktu widzenia pożądanym było jedynie dopuszczenie jako dowodów w sprawie wnioskowanych przez [...] decyzji (pozwoleń na budowę, jak też pozwoleń wodnoprawnych udzielonych Spółkom, ponadto decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć, zarówno na działce[...] , jak też [...] ), nie pod kątem oceny ich legalności, do czego w istocie organ prowadzący postępowanie nie jest upoważniony, ale w celu pozyskania wiedzy na temat interesujących nas uwarunkowań oraz oceny nałożonych tymi decyzjami obowiązków na Inwestorów, w zakresie realizacji inwestycji, w aspekcie celowości obowiązków, o których rozstrzygać będzie decyzja wydana w niniejszym postępowaniu.
Przedwczesnym było, w uznaniu Kolegium, orzeczenie o braku podstaw do nałożenia analizowanego obowiązku, w świetle zaprezentowanych wywodów, albowiem jakkolwiek organ uzasadnił jego potrzebę zabezpieczeniem przed przyszłą niewątpliwą w jego ocenie szkodą, spodziewaną wobec realizowanej zmiany zagospodarowania terenu, co nie uprawnia do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, tak niewątpliwie pozostaje nieustalony w zaskarżonym postępowaniu rzeczywisty wpływ powoływanych przez wnioskodawcę okoliczności na zasadność orzeczonego nakazu, w obliczu przyczyn zgłoszonego przez A Sp. z o.o. stagnowania wody na gruncie oznaczonym działką nr 239/2.
Kolegium stwierdziło nadto, że organ I instancji nie zbadał i nie ocenił przedłożonych i wnioskowanych przez stronę odwołującą się dowodów, ograniczając się do argumentów, pozostających poza dyspozycją art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, a wskazujących na zasadność orzeczonego nakazu wobec przyszłego zagospodarowania działki nr[...]
Po dokonaniu analizy akt postępowania organu I instancji Kolegium stwierdziło, że Prezydent Miasta [...] wydając decyzję z dnia[...] . naruszył przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie tylko w zakresie wyżej omówionym, ale nadto nie wykazał, iż w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki tymże ustanowione. Organ nie wyjaśnił, czy dochodzi do zgłoszonego zalewania i w jaki sposób właściciel działki, na którego nałożono obowiązek wykonania urządzenia wodnego spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie, ani też, czy ewentualne zaistniałe zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Przeprowadzone przez organ w dniu[...] . oględziny terenu działki nr[...] , w których nie uczestniczyły strony postępowania, ograniczyły się do ustalenia ogólnego charakteru i wyglądu działki oraz nie wykazały, czy na terenie działki jej właściciel dokonał jakichkolwiek zmian stanu wody potwierdza ten fakt notatka służbowa, znajdująca się w aktach sprawy, sporządzona przez pracownika Urzędu Miasta w [...] . W toku oględzin ustalano, że teren działki [...] jest podwyższony o około 2 metry w stosunku do terenu działki sąsiedniej nr [...] . Podczas rozprawy administracyjnej w dniu[..] . przedstawiciel firmy A Spółki z o.o. wskazał, iż na terenie działki nr [...] wskutek powstałych nasypów o wysokości około 2 metrów w stosunku do działki sąsiedniej
nr [...] - powstała nisza, w której zbierały się wody opadowe, a następnie przesączały na teren działki[...] . Podkreślił też, że obecnie rzędne terenu działki nr [...] są inne niż wykazane na rzędnej mapy sytuacyjno - wysokościowej tego terenu z dnia[...] . MODKiG (wynika to z treści protokołu z przebiegu rozprawy), natomiast na skutek zalewania działki nr [...] wodami opadowymi wstrzymane zostały prace budowlane na terenie tej działki w okresie [...] r. – [...] r. Z kolei przedstawiciele właściciela działki nr [...] - [...] oświadczyli w toku ww. rozprawy administracyjnej, że od momentu zakupu tej działki, tj. od dnia [...] r. nie wykonywali na jej terenie żadnych prac, ani nie nawozili ziemi na obszar działki. Powyższych twierdzeń obu stron postępowania i ich przedstawicieli - organ I instancji nie zweryfikował w toku prowadzonego postępowania, ani też nie odniósł się do nich w kontrolowanej decyzji. Organ przetransponował do treści uzasadnienia wydanej decyzji elementy protokołu z przebiegu rozprawy administracyjnej z dnia [...] r. - bez ich oceny i analizy. Nie zbadał również, czy zauważone na działce nr [...] podczas jej oględzin przez pracowników Urzędu nasypy ziemi, zostały dokonane przez właściciela działki. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w treści notatki służbowej
z przebiegu oględzin napisano, iż "nasypów dokonano co najmniej kilka lat wcześniej". Takie stwierdzenie organu budzi zatem wątpliwości Kolegium, czy nasypów tych dokonał aktualny właściciel działki, którego przedstawiciele twierdzą, że posiadają działkę od roku [...] r. Ponadto nie jest jasne, czy nasypy istniejące na działce [...] spowodowały zmianę stanu wody na terenie przedmiotowej działki, zważywszy na fakt, iż ich usypanie wiąże organ z okresem sprzed kilku lat,
a zgłoszenie zalewania działki nastąpiło w [...] r. Organ nie potwierdził, też
w treści decyzji, czy rzeczywiście istnieją różnice w wysokości terenu działki nr [...] w stosunku do rzędnych terenu przedstawianych na mapie sytuacyjno - wysokościowej. W treści notatki służbowej wskazano jedynie, że "ukształtowanie terenu działki różni się od mapy dostępnej w bazie ewidencji gruntów". Organ powinien, w ocenie Kolegium, skonkretyzować i uszczegółowić powyższe twierdzenie, a także wskazać co miało wpływ na obecne ukształtowanie terenu działki i w związku z tym, czy doszło do zmiany stanu wody na tym gruncie, w jakim zakresie i w jakim czasie. Bez oceny pozostawił też sugerowaną możliwość spowodowania zalegania wody opadowej na działce nr [...] , przez dokonaną na niej istotną zmianę zagospodarowania, bez jakiegokolwiek wpływu działań właściciela działki nr[...] .
Ponadto, z treści protokołu z przebiegu drugiej rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez organ w dniu [...] r. wynika, że strony zgodnie stwierdziły, iż konieczne jest wydanie przez organ decyzji, w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, nakazującej wykonanie drenażu odwadniającego teren celem zabezpieczenia działki nr [...] przed zalewaniem wodami opadowymi. Na powyższe zwrócił uwagę organ w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Kolegium wskazało, że samo, nawet zgodne z żądaniem obu stron postępowania, domaganie się wydania decyzji z konkretnym nakazem określonego zachowania (tu z nakazem wybudowania urządzenia wodnego - drenażu) - samo w sobie nie może być podstawą do wydania decyzji w tym zakresie. Organ administracji publicznej jest zobowiązany działać w granicach i na podstawie przepisów prawa i tylko normy prawne mogą wyznaczać możliwość podjęcia określonego działania, znajdującego swój wyraz w wydanych decyzjach. Zatem posłużenie się w uzasadnieniu decyzji argumentem, iż jej wydanie było zgodne z oczekiwaniem i obopólnym ustaleniem stron postępowania - nie powinno mieć miejsca. W tym zakresie organ był związany wyłącznie wykazaniem zaistnienia przesłanek określonych wart. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Powyższe ma znaczenie również z uwagi na fakt, iż strona postępowania, która w jego toku wyrażała zgodę na wydanie przedmiotowej decyzji -ostatecznie nie zgodziła się z jej wydaniem i wniosła o uchylenie decyzji (odwołanie Spółki z dnia [...] r. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia
[...] r. odmawiającej uchylenia omawianej decyzji z dnia [...] r. Z akt sprawy wynika także, że organ jako dowód w sprawie dopuścił opinię geotechniczną sporządzoną przez M.O. - specjalistę z zakresu geologii, który wypowiedział się w kwestii wpływu projektowanej zabudowy na działce
nr [...] - na warunki wodne na sąsiedniej działce nr [...] . Powyższa opinia wykazała między innymi, że realizacja na terenie działki [...] zespołu budynków mieszkalnych spowoduje obniżenie poziomu terenu tej działki, usunięcie z jej podłoża wody, a projektowany na działce system kanalizacji deszczowej będzie odprowadzał wodę z około 70% powierzchni budowanego osiedla.
Kolegium stwierdziło, że analizowana opinia nie może stanowić dowodu, przyczyniającego się do wyjaśnienia istoty sprawy, w części w jakiej dotyczy wpływu projektowanej zabudowy na działce nr [...] - na warunki wodne na sąsiedniej działce nr[...] , albowiem ten aspekt nie leży w zainteresowaniu organów prowadzących postępowania w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Treść opinii nie wskazuje, czy na działce nr [...] nastąpiła zmiana stanu wody dokonana przez właściciela działki i nie potwierdza szkodliwego wpływu tych działań na grunt sąsiedni, tj. na działkę nr [..] - opinia ogranicza się do stwierdzenia, iż w okresie wczesnej wiosny [...] r. w okresie długotrwałych i intensywnych opadów, z terenu działki nr [...] wysączały się pewne ilości wody i napływały na teren działki
nr[...] . Tym samym opinia nie była pomocna, zdaniem Kolegium, w wykazaniu przez organ, że zostały spełnione przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, pozwalające organowi na wydanie decyzji zobowiązującej właściciela działki
nr [...] do wykonania urządzenia wodnego (drenażu). Natomiast w zakresie dotyczącym ogólnych uwarunkowań gruntowo wodnych w analizowanym rejonie może być wykorzystana jako dowód w sprawie. Z treści opinii wynika, że nasypami została nadbudowana zarówno działka nr[...] , jak i (w mniejszym stopniu) działka nr[...] . Organ, akceptując ten dowód nie dociekał jednak, kto i w jakim okresie dokonał nasypów na działce[...] , czy zrobił to jej właściciel. Jednocześnie opinia wprost określa, że różnica poziomów pomiędzy działkami [...] wynosi 1,2-1,6 metra. Zdaniem autora opinii powyższa różnica w poziomach terenu obu działek była przyczyną wysączania się pewnych ilości wody z podstawy łagodnie nachylonego stoku na działce nr [...] - na teren działki [...] .Jedynie
w powyższym zakresie opiniujący dokonał analizy usytuowania względem siebie
i ukształtowania powierzchni terenu dwóch sąsiadujących ze sobą działek. Nie oznacza jednak, ze różnica poziomów wynikła z działania człowieka, może być następstwem naturalnego ukształtowania. W pozostałej części omawiana opinia geotechniczna odnosiła się natomiast do oceny wpływu, jaki będzie miała projektowana zabudowa na terenie działki nr [...] na zmianę stanu wody na gruncie oraz na grunt działki sąsiedniej. Powyższe wskazywało zatem, że
w przeważającym zakresie opinia nie ma związku z aktualną na dzień jej wydania oceną wystąpienia przesłanek określonych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne,
a więc czy właściciel działki nr [...] spowodował zmiany stanu wody na gruncie
i wpływają one szkodliwie na sąsiedni grunt działki nr [...] . Opinia jest w istocie analizą skutków, jakie w przyszłości spowoduje wybudowanie na terenie działki
nr [...] budynków mieszkalnych i dotyczy stanu rzeczy, który będzie miał miejsce
w przyszłości (po wybudowaniu na terenie działki budynków mieszkalnych - najpierw budynków A i B, a następnie innych budynków), a nie dokonuje oceny aktualnego - na dzień wydania opinii - wpływu ukształtowania terenu działki nr [...] ze szczególnym uwzględnieniem stanu wody na tym gruncie, na grunt sąsiedniej działki nr[...] . Według autora opinii drenaż ma zabezpieczać teren działki nr [...]
w przyszłości przed zalewaniem, co nie jest zdaniem Kolegium - podstawą do nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegającym zaistniałym już szkodom, bowiem nie wykazał ich powstania biegły i opierający się na jego opinii - organ
I instancji. W tym zakresie opinia nie może być brana pod uwagę jako dowód pozwalający organowi wydać decyzję w trybie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Organ nie dokonał też weryfikacji dowodów przeprowadzonych w postępowaniu wznowionym postanowieniem z dnia[...] ., pozostawiając bez analizy dwie zgoła odmienne opinie dotyczące przyczyn rzekomej zmiany stosunków wodnych, przedstawionej przez Wnioskodawcę oraz przez A Sp. z o.o.
w[...] , poprzestając na lakonicznym uzasadnieniu wiarygodności tego ostatniego dowodu. Opinia M.O. z dnia[...] . odnosi się do istniejących w tym dniu rzeczywistych uwarunkowań, a nie do zdarzeń przyszłych, natomiast opinia J. K. jako dokonująca analizy przyszłych, po zasypaniu wykopów warunków nie może stanowić w tym zakresie dowodu w sprawie. Dokonanie oględzin, badań, czy jakichkolwiek pomiarów przez biegłych wymaga zapewnienia udziału w tychże stronom postępowania.
Nie można też zgodzić się z takim uzasadnieniem Prezydenta, iż poddana kontroli decyzja z dnia[...] . opierała się na istniejącym zagospodarowaniu terenu dz. nr [...] przed rozpoczęciem prac budowlanych, albowiem organ nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie za uzasadnione nałożenie orzeczonego obowiązku na[...] .
W zaistniałej sytuacji koniecznym, zdaniem Kolegium, jest przede wszystkim ustalenie przesłanki zasadniczej, a mianowicie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych szkodliwie wpływających na grunt oznaczony działką nr [...] , jaka jest tego przyczyna, i kto ponosi ewentualną odpowiedzialność za zaistniały stan rzeczy. Ustalenia te muszą dotyczyć stanu aktualnego, nie przyszłego. Pomocnym w tym względzie będą niewątpliwie zawnioskowane przez stronę skarżącą dowody,
w szczególności zaś opinia biegłego specjalisty z zakresu stosunków gruntowowodnych, a także dowody z decyzji pozwolenie na budowę i pozwolenie wodnoprawne, a przede wszystkim decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcie, ewentualnie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia, o ile był w sprawie sporządzony, mogące dowieść, jaki przy projektowaniu inwestycji uwzględniono stan zagospodarowani działki nr [...] , i w jakim zakresie projekty tenże zmieniły. Dla wykazania bowiem naruszenia stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie jaki stan rzeczy (zagospodarowania działek, ukształtowania ich powierzchni i rzędnych wysokościowych) istniał do czasu, w którym zaobserwowano zgłoszone zaleganie wody na gruncie. Powyższe pozwoli na ustalenie, czy w istocie niekorzystny dla działki nr 239/2 stan rzeczy spowodowany został działaniami B Sp. z o.o. w [...] , czy też A Spółki z o.o. w[...] . Jeżeli do chwili zgłoszenia naruszenia stosunków wodnych na nieruchomości nr [...] nie doszło do jakichkolwiek działań mogących zmienić stosunki wodne ze szkodliwym wpływem na nieruchomości sąsiednie to nie może być mowy o odpowiedzialności B Sp. z o.o. za szkody na działce sąsiedniej, które w tej sytuacji niewątpliwie spowodowane zostały przez samego jej właściciela. Dla ich usunięcia sam musi zaplanować odpowiednie dodatkowe rozwiązania techniczne, w tym ewentualny drenaż.
Kolegium zwróciło również uwagę, że fakt zaistnienia szkody wskazywał A Spółka z o.o. w złożonym wniosku z dnia [...] r. podkreślając, iż wyrządzona szkoda polegała na zalewaniu licznych nasadzeń ogrodowych, które ulegają zniszczeniu. Organ w toku postępowania powinien zbadać tę okoliczność co byłoby zgodne z wykazaniem zaistnienia jednej z dwóch przesłanek, określonych
w cytowanym na wstępie artykule 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Organ jednak nie potwierdził twierdzeń strony w tej kwestii i nie badał, czy szkody wskazywane przez stronę rzeczywiście zaistniały. Nie zbadał także drugiej podnoszonej przez J. G. okoliczności, która wskazała na rozprawie administracyjnej w dniu[...] ., że na skutek zalewania wodami opadowymi działki nr [...] wstrzymane zostały na okres [...] roku prace budowlane prowadzone na terenie tej działki przez[...] . Na fakt ten powołuje się organ w treści wydanej decyzji, zgodnie z którą powyższe jest podstawą domagania się przez ww. Spółkę doprowadzenia terenu działki nr [...] o poziomu obowiązującego na rzędnej mapy sytuacyjno wysokościowej z dnia [...] r.. Zdaniem Kolegium samo powołanie się na zalewania działki wodami opadowymi nie oznacza z gruntu, iż odpowiedzialność za powyższe ponosi sąsiad, w oderwaniu od rzeczywistych uwarunkowań, które mogły wpłynąć na stagnowanie wody na tej działce, niekoniecznie wynikłych z jakichkolwiek działań na sąsiedniej nieruchomości.
Bez zbadania i oceny pozostawił też organ podnoszone przez stronę zarzuty, co do ewentualnych skutków zasypania zbiornika wodnego na spornych działkach, zniszczenia urządzeń melioracyjnych, w analizowanym rejonie. Te aspekty niewątpliwie są istotne z punktu widzenia zmiany stosunków wodnych i winny być przedmiotem ustaleń organu, jak też analizy pomocnej w tym zakresie opinii biegłego specjalisty. Powyższe potwierdza, że w toku postępowania organ
I instancji, nie wykazał szkodliwego wpływu stanu wody istniejącego na gruncie działki nr [...] na grunt działki nr [...] . W tym zakresie organ nie wypełnił dyspozycji normy art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, celem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania
w zakreślonych granicach, wskazując dodatkowo, iż powyższe nie stoi
w sprzeczności z regułami zastosowanego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał również, że przedmiotem postępowania wznowionego jest ostateczna decyzja administracyjna i jej kontrola pod kątem wskazanej przez wnioskodawcę wady procesowej, z katalogu ustanowionego przepisem art. 145 § 1 Kpa. W jego ramach mieści się badanie zasadności poddanej kontroli decyzji i w tym względzie uprawnione jest dopuszczenie dowodów służących wyjaśnieniu zakwestionowanym ustaleniom,
a obalenie waloru ich wiarygodności doprowadzić może niewątpliwie do uchylenia decyzji. Dlatego też, w ocenie Kolegium, organ winien rozważyć zasadność dopuszczenia wnioskowanych przez B Sp. z o.o. dowodów w razie wyłonienia się w toku postępowania wątpliwości, co do wiarygodności twierdzeń zawartych we wniosku o wznowienie postępowania, jak też potwierdzających je dowodów. Zważywszy dodatkowo na brak ustosunkowania się organu do dwóch odmiennych opinii geotechnicznych przedstawionych w sprawie, których wnioski wymagać będą specjalistycznej weryfikacji (biegłego w zakresie warunków gruntowo-wodnych, hydrogeologa), uzasadnienie znajduje niniejsze rozstrzygnięcie.
W ustosunkowaniu się do wniosków strony, co do przeprowadzenia dowodów wskazanych w odwołaniu, zauważyć należy, iż wobec tak znaczących braków postępowania i konieczności jego ponownego przeprowadzenia, przeprowadzenie wnioskowanych dowodów stanowiących znaczącą część postępowania dowodowego nie może być przerzucane na organ odwoławczy, na straży czego stoi przepis art. 138 § 2 K.p.a. Nie ma też podstaw do umorzenia postępowania, albowiem nie stało się ono bezprzedmiotowe, z jakiejkolwiek przyczyny, natomiast ocena zasadności wydania nakazu doprowadzić może wyłącznie do orzeczenia
o meritum sprawy, tj. o nałożeniu określonych obowiązków bądź odmowy wydania nakazu.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wywiodła A l Spółka z o.o. z siedzibą w [...] .
Skarżąca zarzucając decyzji Kolegium naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 29 ustawy Prawo wodne, przez błędne jego zastosowanie oraz przepisów postępowania administracyjnego w szczególności
art. 75 Kpa, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w całości i nakazanie właścicielowi działki [...] obręb [...] przy ul. [...] j w [...] - firmie [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wykonanie drenażu odwadniającego na działce nr [...] , wzdłuż północnej granicy tej działki z działką nr [...] przy ul. [...] w [...] - na całej długości granicy tj. około 13 metrów - jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego tj. działki nr [...] oraz zasądzenie od B sp. z o.o. na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż Kolegium nie wskazało, na czym polegać miało wkroczenie przez organ I instancji w materię właściwą dla postępowania i udzielenia pozwolenia na budowę. Poprzestał tylko na stwierdzeniu, że Prezydent Miasta [...] wydał decyzję na przyszłość, hipotetycznie zakładając założoną trwałą zmianę stosunków wodnych, spowodowaną realizacją inwestycji budowlanej na działce nr [...] .
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niezasadnym jest także twierdzenie Kolegium, że organ I instancji nie wyjaśnił, czy dochodzi do zgłoszonego zalewania i w jaki sposób właściciel działki, na którego nałożono obowiązek wykonania urządzenia wodnego spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie, ani też, czy ewentualne zaistniałe zmiany szkodliwe wpływają na sąsiednie grunty, skoro organ I instancji przeprowadził w dniu [...] r. oględziny, które (wbrew zarzutowi Kolegium) nie ograniczyły się tylko do ustalenia ogólnego wyglądu i charakteru działki, ale wskazały także, że działka [...] jest podwyższona o ok. 2 m w stosunku do działki sąsiedniej nr [..] . Nadto, przedstawiciel skarżącej spółki wskazał podczas rozprawy administracyjnej, że dochodzi do zalewania jej działki oraz określił sposób tego zalewania. Błędne jest twierdzenie Kolegium, że organ I instancji nie zweryfikował faktów ustalonych w toku przesłuchania przedstawicielki Spółki, skoro dowód z przesłuchania stron na podstawie art. 75 Kpa jest równorzędnym środkiem dowodowym, co np. oględziny
i prowadzi do stwierdzenia faktów w nim przedstawionych. Nieuzasadniony i zbędny w relacji do art. 29 ustawy prawo wodne jest zarzut Kolegium, że organ I instancji nie zbadał czy nasypy ziemne zostały dokonane przez właścicieli działki. Istotnym jest określenie, że działania właściciela gruntu spowodowały zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, zaś ewentualny fakt, że nasypy mógł usypać poprzedni właściciel, w świecie tego, że aktualny właściciel wszedł w prawa i obowiązki poprzedniego właściciela na podstawie sukcesji syngularnej i stwierdzając pierwszy moment negatywnego oddziaływania przedmiotowych nasypów na gruncie sąsiednim powinien był je zlikwidować, zdaje się być niezasadny. Nieuzasadniony jest także zarzut Kolegium, że organ I instancji nie określił różnicy w wysokości terenu działki nr [...] a działki nr [...] , skoro po pierwsze nie wymaga tego regulacja art. 29 ustawy prawo wodne, gdyż dla oceny wpływu działań właściciela gruntu na stan wód na gruntach sąsiednich, ważne jest określenie, co uczynił organ
I instancji, że "ukształtowanie terenu działki różni się od mapy dostępnej w bazie ewidencji gruntów," a z tego zaś płyną skutki w postaci zmiany stanu wód na gruncie sąsiednim nr [...] . W opinii skarżącej Spółki, treść opinii geotechnicznej z dnia
[...] r. stanowi zasadną podstawę wydania decyzji przez Prezydenta Miasta[...] , nawet jeżeli wskazuje ona na ustalenia nie leżące
w zainteresowaniu organów prowadzących postępowanie w trybie art. 29 ustawy prawo wodne, ponieważ organ administracyjny wydaje decyzję na podstawie całego materiału dowodowego w sprawie, zatem nawet jeżeli opinia jest w pewnych fragmentach nieprzydatna, to jest ona uzupełniona dowodowymi środkami osobowymi oraz oględzinami. Nadto, wbrew zarzutowi Kolegium w niniejszej sprawie organ I instancji zebrał materiał dowodowy na okoliczność naruszenia stosunków wodnych oraz ich wpływu na grunt sąsiedni oznaczony za nr [...] a także przyczyny tego naruszenia. Skarżąca spółka przedstawiła opinię J. K., gdzie określono przyczyny naruszenia stanu wód na gruncie nr [...] przez przypuszczalne zniszczenie drenażu w obrębie projektowanej zabudowy sąsiedniej działki nr [...] zaś przedstawiciel skarżącej Spółki J. G. określiła skutki naruszenia stanu wód na gruncie [...] , wskazując na zalewaniu licznych nasadzeń ogrodowych oraz wstrzymania na okres jesień [...] r. prac budowlanych na działce skarżącej spółki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi.
Uczestnik postępowania –B Spółka z o.o. z siedzibą w [...] również domagał się oddalenia skargi jako bezzasadnej podając dodatkowo argumenty uzasadniające to stanowisko.
Uczestnik podniósł, że zarzuty skarżącej dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego są oczywiście bezzasadne i stanowią przede wszystkim wyraz myślenia "życzeniowego" skarżącej. Analiza treści skargi wskazuje, iż podniesione w niej zarzuty są wynikiem braku podzielenia przez Kolegium stanowiska Prezydenta Miasta[...] . Skarżąca stoi na stanowisko, iż skoro organ nie podzielił stanowiska Prezydenta, to dokonał naruszenia cytowanych przez nią przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, co jest niezasadne.
W związku z zarzutem skarżącej dopuszczenia przez Kolegium do naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) uczestnik uznał go za chybiony. Zarzut ten wynika z dokonania przez skarżącą niewłaściwej wykładni tej normy prawnej. Dodatkowo należy stwierdzić, iż w toku sprawy obok naruszenia w/w przepisu przez Prezydenta Miasta[...] , podstawą uchylenia jego decyzji przez Kolegium, był brak przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego.
Organ I instancji- zdaniem uczestnika postępowania, nie przeprowadził w toku sprawy praktycznie żadnego postępowania dowodowego i nie ustalił stanu faktycznego sprawy.
[...] składając wniosek o wznowienie postępowania wskazała szereg dowodów, które w jej ocenie mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Były to min. opinie geologiczne, dokumentacja budowlana oraz przeprowadzenie na miejscu wizji lokalnej i dowodu z opinii biegłego geologa. Wskazane dowody są niezbędne do przeprowadzenia, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania jest ustalenie czy, w jakim zakresie i skąd, dochodzi do przedostawania się wody na działkę należącą do skarżącej.
Sprzeczne z prawem jest nakładanie obowiązków na[...] , w sytuacji braku ustalenia, iż to ten podmiot narusza stosunki wodne na granicy działek. Organ, wydając decyzję w trybie art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne ma obowiązek wykazać, że dochodzi do naruszeń stosunków wodnych określanych tym przepisem oraz wskazać kto za nie odpowiada. W przypadku wznowienia postępowania, na uczestniku ciąży wyłącznie obowiązek wskazania, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności nieznane wcześniej. Fakt ten został wykazany i postępowanie zostało wznowione. Skoro tak się stało, rzeczą organu prowadzącego postępowanie jest sprawdzenie czy dochodzi do naruszenia stosunków wodnych. Uchylona przez Kolegium decyzja była wyrazem niedopuszczalnego działania Prezydenta Miasta[...] , który pomimo wznowienia postępowania, oparł się tak naprawdę na decyzji pierwotnej w sprawie wykonania drenażu. Nastąpiło to pomimo, że uczestnik wskazał, że okoliczności w sprawie są inne niż uwzględnione w pierwotnej decyzji. Skoro tak, organ winien był przeprowadzić od nowa całe postępowanie dowodowe, tak by ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy występują przesłanki określane przez art. 29 ust. 3 prawa wodnego.
Organ I instancji nie tylko nie przeprowadził praktycznie żadnych dowodów
w sprawie, w tym wnioskowanych przez uczestnika, czym dopuścił się jak to słusznie zauważyło Kolegium, naruszeń przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, ale także w sposób rażący naruszył prawo materialne.
Obowiązek wykonania drenażu został nałożony na [...] przed rozpoczęciem inwestycji, gdy opinie geologów wskazywały na możliwość przesiąkania wody na działkę sąsiednią z uwagi na różnice poziomów. W toku prowadzonych przez [...] prac (wykopy szerokopasmowe pod min. garaż podziemny) okazało się, iż przesiąki wody nie występują. Po zbadaniu odkrytych warstw gruntu okazało się, iż uniemożliwia to przekrój wewnętrznych jego warstw. Zalewanie nie będzie występować także po zakończeniu prac, gdyż będzie zapewniony właściwy odpływ wody do sieci kanalizacji deszczowej co wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę i decyzji wodnoprawnej. Oznacza to, iż na dzień dzisiejszy nie występują żadne zalewania nieruchomości sąsiednich wodami opadowymi pochodzącymi z działki [...] . W związku z powyższym zaszła przesłanka do wznowienia tego postępowania, co też zostało uczynione przez organ I instancji.
W kwestii stosunków wodnych i ich wpływu na działki sąsiednie w związku
z wykonywana inwestycją, zostało przeprowadzone przed wydaniem decyzji
o pozwoleniu na budowę, specjalne szczególne postępowanie dotyczące stosunków wodnoprawnych zakończone prawomocnym orzeczeniem nakładającym na uczestnika określone obowiązki związane z wykonywaniem robót budowlanych. Te obowiązki wskazane w decyzji wodnoprawnej zostały przeniesione do decyzji
o pozwoleniu na budowę i są realizowane w całości przez B Spółkę z o.o. Przyjęte w tej decyzji rozwiązania techniczne uniemożliwią przepływ wód opadowych z działki [..] na działkę [...] . Stanowisko Spółki B wynikające z w/w okoliczności zostało potwierdzone w uzasadnieniu ostatecznej decyzji Wojewody[...] . Organ ten stwierdził, iż wody opadowe, w związku
z przyjętymi rozwiązaniami projektowymi, pozostaną na działce [...] lub będą z niej odprowadzane do kanalizacji ogólnospławnej, w związku z czym nie ma ryzyka zalewania nieruchomości sąsiednich. Podkreślenia wymaga, iż decyzja te jest organowi doskonale znana, gdyż jest on jej autorem.
Z uwagi na fakt, iż ani w trakcie budowy (bieżąca opinia geologa), ani po jej zakończeniu (pozwolenie wodnoprawne stanowiące element decyzji o pozwoleniu na budowę), nie będzie dochodzić do naruszenia stosunków wodnych na działce [...] czyli okoliczności wskazanych także przez przepis art. 29 ust.3 ustawy prawo wodne brak jest podstaw do nakładania na [...] obowiązków wynikających z tej normy prawnej.
Uzasadniając odmowę uchylenia wcześniejszej decyzji w sprawie nakazania wykonania drenażu organ I instancji wskazał, iż podstawą rozstrzygnięcia jest
art. 151 §1 pkt 1 KPA i brak okoliczności wskazanych przez stronę, które mogłyby uzasadniać wznowienie postępowania. Zdaniem tego organu, drenaż ma zostać wykonany z uwagi na ,,planowane docelowe ukształtowanie terenu pomiędzy działkami [...] ", którego ukształtowanie "bez urządzeń drenujących może powodować zalewanie wodami opadowymi działki sąsiedniej, podczas deszczów nawalnych". W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, iż okoliczności podnoszone przez [...] są dla sprawy nieistotne, gdyż nie dotyczą stanu końcowego ukształtowania terenu, a wyłącznie aktualnego stanu nieruchomości. Oznacza to, iż zostało uznane, że w sprawie chodzi nie o zapobieżenie występującym szkodom na gruncie sąsiednim, ale o zapobieżenie szkodom potencjalnym, które mogą kiedyś wystąpić po zakończeniu inwestycji, bo może wystąpi zalewanie w przypadku intensywnych opadów deszczu. Takie stanowisko jest nieprawidłowe co zauważyło Kolegium i stanowi naruszenie wskazanego wyżej art. 29 prawa wodnego oraz jest sprzeczne z wydaną decyzją wodnoprawną.
Należy z tego wywieść, iż decyzja organu I instancji jest w rzeczywistości nie decyzją dotyczącą zniesienia niekorzystnych działań właściciela gruntu, gdyż takie nie występują, ale jest decyzją "wydaną na okoliczność, w razie gdyby", co stanowi naruszenie art. 29. Przepis art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, ma zastosowanie tylko w sytuacji gdy właściciel gruntu dokonał określonych działań w, zakresie zmiany stanu wody, które powodują, iż doszło do szkód na gruncie sąsiednimi. Urządzenia budowane na jego podstawie, nie mogą być urządzeniami budowanymi "na wszelki: wypadek". Albo dochodzi do zmiany warunków wodnych i związanej
z tym szkody na gruncie sąsiednim albo nie. Jeśli takiej zmiany i szkód nie ma, nie ma wówczas podstaw do wydawania opartej o tą normę decyzji. Wydanie decyzji
w oparciu o art. 29 w takim stanie faktycznym, oznacza dokonanie wykładni contra legem tej normy prawnej.
Spółka B wskazywała wielokrotnie, iż przyczyną obecności wody na działce [...] nie są prace wykonywane przez nią na działce [...] i zalewania, ale bezpośrednio działania właściciela gruntu [...] polegające na sprzecznym z prawem budowlanym usytuowaniem budynków [...] (poniżej gruntów sąsiednich,
w tym pasa drogi ul. [...] ), a także zasypanie przez niego zbiornika wód opadowych, który był na jego nieruchomości. Oznacza to, iż skarżąca próbuje obciążyć [...] kosztami wynikającymi z własnych działań i zaniechań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi
w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U Nr 153 , poz.1269 ) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej "P.p.s.a." (Dz.U Nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.
Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a., Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., mocą której organ na podstawie art. 138 § 12 Kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [..] r. odmawiającą, po wznowieniu postępowania, uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r., nakazującej właścicielowi działki nr [...] obręb [...] przy ul. [..] w [...] – firmie [...] z o.o. z siedzibą w [...] wykonanie drenażu odwadniającego na działce [...] wzdłuż północnej granicy tej działki z działką [...] obręb [...]
w [...] przy ul. [...] w [...] - na całej długości granicy, tj. około 135 metrów – jako urządzenia zapobiegającego szkodom dla gruntu sąsiedniego,
tj. działki[...] .
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego przewidziane w art. 138 § 2 jest określane powszechnie w orzecznictwie i piśmiennictwie jako decyzja kasacyjna, co jest zgodne z rozumieniem orzeczenia kasacyjnego w doktrynie postępowania cywilnego jako orzeczenia, w którym uchyla się zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji (por. np.
W. Siedlecki, Postępowanie cywilne, 1972, s. 420). W przeciwieństwie do przepisu art. 138 § 1, który nie określa przesłanek wydania przewidzianych w tym przepisie decyzji organu odwoławczego, przepis art. 138 § 2 upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub
w znacznej części.
Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie, 1962, s. 226). Trafnie podkreślono w piśmiennictwie, że brak ten nie może być sanowany
w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 223; B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 592). Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego
w całości będzie niezbędne również wtedy, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w takim stopniu, które czynią sprawę niewyjaśnioną w całości, co z kolei nie zezwala organowi drugiej instancji na zastosowanie art. 136. (por. M.Jaśkowska, A. Wróbel-Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Lex 2009, wyd.III).
Prowadzenie przez organ odwoławczy postępowania w trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sposób oczywisty nie stoi na przeszkodzie możliwości wydania decyzji kasacyjnej, jednakże organ związany jest dodatkowo przestrzeganiem przepisów procedury administracyjnej, odnoszących się do wznowienia postępowania.
Zważywszy na treść decyzji wydanych w postępowaniu wznowieniowym jak
i pism stron, przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zasadniczo różni się od postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli łącznie spełnia dwa warunki: jest zgodna z normami materialnego prawa administracyjnego; została wydana
z normami procesowego prawa administracyjnego. Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji administracyjnej.
W świetle rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego wadliwość materialnoprawna decyzji obwarowana jest sankcją nieważności decyzji, natomiast wadliwość procesowooprawna decyzji obwarowana jest sankcją wzruszalności decyzji w trybie wznowienia postępowania (wyjątki art. 156 § 1 pkt 2 i art. 146 § 1 pkt 6 Kpa).
W postępowaniu wznowieniowym podnoszenie przez strony, obok zarzutów procesowych, materialnoprawnej wadliwości decyzji jest nieuprawnione. Tym samym kwestia wadliwości materialnoprawnej decyzji w postępowaniu wznowieniowym winna pozostawać poza zainteresowaniem organu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7.7.1988 r. IV SA 419/88 przyjął, że odmienna wykładnia przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną decyzji, orzekającej co do istoty sprawy, nie jest ani nową okolicznością faktyczną, ani nowym dowodem uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego".
Przez "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie można rozumieć ustaleń, że w określonym stanie faktycznym przepis należało interpretować odmiennie, że w danej sprawie nie miał zastosowania. Takie zarzuty podlegają badaniu z punktu widzenia istnienia ewentualnych przesłanek nieważnościowych.
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjował wniosek strony –B Spółki i z o.o. z siedzibą w Szczecinie, następcy prawnego A Spółki z o.o. z siedzibą w [...] o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa postępowania zakończonego decyzja ostateczną wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.
Należy zauważyć, że aby zastosować art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję, muszą wystąpić określone tym przepisem przesłanki.
Pierwszą z wymienionych przesłanek warunkujących wznowienie postępowania jest to, że okoliczności faktyczne lub dowody ujawnione w danej sprawie są " nowe ".
W orzecznictwie wyrażono pogląd, że nowymi faktami lub dowodami będą te
z nich, które nie zostały uwzględnione przez organ administracji publicznej jako element podstawy faktycznej.
Drugą okolicznością warunkującą wznowienie postępowania jest to, że nowy fakt lub dowód istniał już w chwili wydania decyzji ostatecznej .
Trzecią przesłanką niezbędną do spowodowania wznowienia postępowania jest to, że okoliczność faktyczna lub dowód muszą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy uwzględnienie określonej okoliczności faktycznej lub dowodu spowodowałoby wydanie odmiennej decyzji, niż zapadła poprzednio. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody są istotne dla sprawy wtedy, gdy można stwierdzić, że gdyby znane były organowi orzekającemu, to mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy / por. wyrok NSA z 25 czerwca 1985 roku I SA 198/85 , ONSA 1985/1/35 ; wyrok NSA z 6 stycznia 1998 roku , IV SA 1302/97 /.
Ostatnią okolicznością warunkującą zastosowanie analizowanej przesłanki wznowienia postępowania jest to, aby nowo ujawnione fakty lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przesłanka ta jest związana z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 80 Kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dokonaną oceną jest organ związany, zmiana oceny nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania.
W toku wznowionego postępowania organ administracji publicznej, zgodnie
z zasadą prawdy obiektywnej obowiązany jest ustalić, czy nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
W tej sprawie strona, która wystąpiła wnioskiem o wznowienie postępowania wskazywała w istocie nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, istniejące
w dniu wydania decyzji ostatecznej lecz nieznane organowi, który ją wydał. Nowe okoliczności sprawy zostały ujawnione po usunięciu gruntu w czasie prac związanych z jego wymianą i przygotowaniem wykopu szerokoprzestrzennego pod fundamenty budynków. Okoliczność ta winna była zostać przez organ I instancji zbadana nie zaś, jak to uczynił organ, odrzucona w drodze selekcji negatywnej. Zauważyć należy, że nowa okoliczność w sprawie została ujawniona na skutek zastosowania innej metody oceny warunków gruntowo wodnych po dokonaniu robót ziemnych na działce 22/12. W świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6.3.2002 r. IIIRN 75/01 (OSN 2002, Nr 17, poz. 401), wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 5 Kpa) powinno nastąpić nie tylko ze względu na ujawnienie nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał. Za takie komentatorzy (B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.7 wydanie) uznają zastosowanie nowej metody badania, umożliwiającej ustalenie lub ścisłe ustalenie okoliczności, których za pomocą poprzednich metod nie można było wcale ustalić lub które ustalono
w przybliżeniu, może prowadzić do wykrycia nowego dowodu w rozumieniu art. 145
§ 1 pkt 5 ( E.Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, wyd, IV Warszawa 1970). Skład orzekający
w niniejszej sprawie w pełni poglądy te podziela.
Organ I instancji, na co prawidłowo zwróciło uwagę Kolegium, w istocie nie ustosunkował się do opinii geotechnicznych sporządzonych z zastosowaniem innej metody badania i przedłożonych przez strony jako dokumenty prywatne. Charakter tych dokumentów nie może oznaczać pominięcia przez organ oceny ich przydatności dla sprawy o wznowienie postępowania oraz rozważenia możliwości odwołania się do opinii biegłego w tym zakresie w celu wyjaśnienia powstałych rozbieżności. Nie jest przy tym wystarczające stwierdzenie organu I instancji, że przeprowadzenie opinii specjalistycznej mija się z celem. Możliwe są bowiem sytuacje, w których rozstrzygnięcie niewątpliwie pozornie właściwe i uprawnione w dacie jego wydania może zostać, z uwagi na obecny stan wiedzy organu ( po zasięgnięciu opinii specjalisty geologa ), zakwestionowane w ramach postępowania wznowionego.
Sąd nie przesądza o końcowym rozstrzygnięciu sprawy, albowiem orzekanie przed zakończeniem postępowania wznowieniowego przed organami administracji publicznej byłoby nieuprawnione i przedwczesne.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło