II GSK 489/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "F." Spółka z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1427/09 w sprawie ze skargi "F." Spółka z o.o. w T. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości środków do zwrotu z tytułu wykorzystania środków finansowych w ramach realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę, 2. odstąpić od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1427/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi F. C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] , w przedmiocie wykorzystania środków finansowych dotacji rozwojowej niezgodnie z przeznaczeniem oraz zobowiązania do ich zwrotu, oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Dnia [...] lipca 2008 r. Urząd Marszałkowski Województwa K. – P. zawarł z F. C. spółką z o.o. umowę o dofinansowanie projektu o nazwie "K." w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Rozliczając pierwszą transzę przekazanych na dofinansowanie projektu środków, spółka F. C. złożyła wniosek o płatność za okres od [...] sierpnia 2008 r. do [...] sierpnia 2008 r., zawierający między innymi rozliczenie kosztu określonego w Zadaniu nr 2, Harmonogramu i Szczegółowego budżetu projektu, jako "obróbka i wydruk skryptów". Z przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów wynikało, że cena jednostkowa skryptu wyniosła 463,60 zł, a całkowity koszt 120-tu skryptów – 55.632 zł. W dniu [...] grudnia 2008 r. w siedzibie spółki F. C. przeprowadzono kontrolę doraźną, w trakcie której spółka przedstawiła fakturę VAT [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz "wydruk komputerowy", który nie był jednak skryptem samodzielnie opracowanym przez metodyka – była to kopia książki "ABC Komputera", autorstwa P. W. (cena rynkowa ok. 26 zł za sztukę). Wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczestników szkolenia w dniu [...] grudnia 2008 r. wykazały, że podczas zajęć, które odbywały się od [...] listopada 2008 r. do [...] grudnia 2008 r., skrypty nie były tym uczestnikom rozdawane. Z tych czynności sporządzono "Informację pokontrolną nr 04/2009" i przekazano ją spółce F. C., która w złożonych wyjaśnieniach zobowiązała się do "uzupełnienia skryptów grupom już uruchomionym". Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., wydaną na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) oraz §25 Umowy o dofinansowanie projektu "K." z dnia [...] lipca 2008 r. w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Marszałek Województwa K.-P. określił dla spółki F. C. wysokość środków do zwrotu z tytułu wykorzystania środków finansowych w ramach realizacji tego projektu, w kwocie 141.760 zł wraz z odsetkami, jak dla zaległości podatkowych, od dnia [...] sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na wyniki kontroli z dnia [...] grudnia 2008 r. i wizyty monitorującej z dnia [...] grudnia 2008 r. W jego ocenie podczas tych czynności kontrolnych, przeprowadzonych już po odbyciu 9 szkoleń dla dwóch grup szkoleniowych, skrypty nie istniały, co według § 23 ust. 1 pkt 1 Umowy oznacza, że spółka F. C. wykorzystała w części przekazane środki na cel inny, niż określony w Projekcie. Organ administracji stwierdził, że zarówno wydruk komputerowy przedstawiony zespołowi kontrolującemu, jako dowód istnienia skryptów, jak i faktura VAT z dnia [...] sierpnia 2008 r., przedstawiona na dowód poniesienia wydatku, są dokumentami stwierdzającymi nieprawdę w celu uzyskania wsparcia finansowego, co stanowi naruszenie § 23 ust. 1 pkt 2 Umowy. Na skutek odwołania wniesionego przez spółkę F. C., Minister Rozwoju Regionalnego uchylił w całości decyzję Marszałka Województwa K.-P. z dnia [...] maja 2009 r. Organ odwoławczy orzekł również o naruszeniu przez spółkę F. C. przepisów art. 211 ust.1 pkt 1 cyt. ustawy o finansach publicznych i w związku z tym zobowiązał Spółkę do zwrotu kwoty 55.632 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, naliczonymi od dnia [...] sierpnia 2008 r. do dnia zwrotu środków. W uzasadnieniu tej decyzji Minister Rozwoju Regionalnego zauważył, że Samorząd Województwa K.-P. nie był upoważniony do wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, przy czym za oczywiste uznał, że spółka F. C. wykorzystała niezgodnie z przeznaczeniem część środków dotacji rozwojowej przyznanej na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2008 r. na realizację projektu "K.". Organ odwoławczy ustalił, że spółka F. C. otrzymała na realizację projektu "K." dofinansowanie w łącznej kwocie 472 536,88 zł, z czego w ramach pierwszej transzy przekazano w dniu [...] sierpnia 2008 r. kwotę 141 760 zł. Zgodnie z harmonogramem realizacji projektu, zaplanowano przygotowanie skryptów w pierwszym miesiącu realizacji projektu, tj. w sierpniu 2008 r., natomiast obróbka i wydruk materiałów (skryptu) zaplanowane zostały jako zadanie zlecone, którego realizacja miała odbywać się w procesie ciągłym, w okresie wrzesień 2008 - lipiec 2009 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 umowy zlecenia, zawartej pomiędzy spółką F. C., a spółką F. l., za wykonane prace, po ich przyjęciu przez Zleceniodawcę, Zleceniobiorcy zostanie wypłacone wynagrodzenie w wysokości 463,60 zł brutto za jeden komplet skryptów, tj. 55 632 zł brutto za całość zlecenia, na podstawie faktury VAT. Jednak w ramach kontroli realizacji projektu, instytucja pośrednicząca dokonała ustalenia, że skrypt opracowany na potrzeby szkolenia jest kopią książki "ABC komputera" (wydanie VI), autorstwa P. W., której cena rynkowa wynosi 26 zł za sztukę, a uczestnicy szkoleń otrzymali jedynie kopię tej książki, jako materiały szkoleniowe. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że spółka F. C. nie miała podstaw do rozliczenia faktury VAT dotyczącej obróbki i wydruku skryptów, ponieważ nie były one wykorzystywane przez uczestników projektu i wobec tego nie można uznać tego wydatku za kwalifikowany, zgodnie z zasadami przyjętymi w programie, tj. Wytycznymi w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL, w konsekwencji wystąpiły przesłanki z art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wniosła spółka F. C., zarzucając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jak też naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7, 10, 40 § 2, 77 § 1, 107 § 1 i 3, 156 § 1 pkt 1, a ponadto naruszenie art. 211 ust., 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych oraz naruszenie zasad kontroli w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 - 2013. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę uznając, że spółka F. C. wykorzystała przyznane jej środki niezgodnie z przeznaczeniem, a zatem wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, z godnie z którym, w przypadku gdy środki pochodzące z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybołówstwa, a także środki przeznaczone na finansowanie programów i projektów realizowanych z tych środków lub dotacji, o których mowa w art. 202 tej ustawy, są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 4. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w trakcie kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Urząd Marszałkowski Województwa K.-P. w dniu [...] grudnia 2008 r. ustalono, że skarżąca, wbrew umowie z dnia [...] lipca 2008 r. o dofinansowanie projektu o nazwie "K." w ramach PO KL, nie wykorzystała środków na opracowanie nowego skryptu przez metodyka dla uczestników szkolenia, lecz wykorzystała je na powielenie książki "ABC komputera" (wydanie VI), autorstwa P. W., przedstawiając do rozliczenia fakturę VAT [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., dotyczącą obróbki i wydruku skryptów. Zgodnie z umową zlecenia, zawartą pomiędzy beneficjentem, a spółką F. l., zleceniobiorca zobowiązał się do przygotowania i wydrukowania 120 kompletów skryptów do szkolenia "K.", według treści określonej przez strony w załączniku do tej umowy. Za wykonane prace - po ich przyjęciu przez zleceniodawcę - zleceniobiorcy zostało wypłacone wynagrodzenie w wysokości 463,60 zł brutto za jeden komplet skryptów, tj. 55 632 zł brutto za całość zlecenia. W związku z powyższym w ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca spółka wykorzystała przyznane jej środki niezgodnie z przeznaczeniem, wystąpiły zatem okoliczności, o których mowa w art. 211 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Sąd zauważył ponadto, że System realizacji PO KL przewidywał, iż w szczególnych przypadkach beneficjent ma prawo ponosić wydatki inne niż bezpośrednio wskazane w budżecie zatwierdzonego projektu, o ile wydatek ten jest ekonomicznie uzasadniony i przyczynia się do realizacji celu projektu, co oznacza, że skarżąca spółka mogła dokonać zakupu książki, jednakże w takiej sytuacji powinna dokonać rozliczenia takiego wydatku składając fakturę na zakup książek. W ocenie Sądu pierwszej instancji za chybione należało uznać zarzuty naruszenia art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 7 k.p.a., i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż Minister Rozwoju Regionalnego orzekał w sprawie w oparciu o kompletny materiał dowodowy, przedstawiający zarówno stanowisko Marszałka Województwa K.-P., jak i skarżącej spółki, która nie wskazała, jakie konkretnie dowody lub okoliczności pominął w swoim postępowaniu organ odwoławczy. Za niezasadny uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., gdyż uzasadnienie decyzji Ministra Rozwoju Regionalnego zawiera wystarczające odniesienie do stanu faktycznego sprawy, a wbrew twierdzeniom skarżącej organ wskazał na dowody, w oparciu o które wydał zaskarżoną decyzję, podał również podstawę prawną wydania decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pomimo pewnej lakoniczności nie narusza zatem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za niezasadny także uznał Sąd pierwszej instancji zarzut dotyczący naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, wskazując, że zgodnie z art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 211 ust. 1 tej ustawy, instytucja zarządzająca albo instytucja pośrednicząca, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Zgodnie natomiast z art. 211 ust. 4b ustawy o finansach publicznych od tej decyzji beneficjent może złożyć odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej, a w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą, beneficjent może zwrócić się do tej instytucji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zauważył, że w sprawie instytucją pośredniczącą był, reprezentowany przez Marszałka, Urząd Marszałkowski Województwa K.-P., a instytucją zarządzającą był Minister Rozwoju Regionalnego. Decyzja w pierwszej instancji została wydana przez Marszałka Województwa i właściwym środkiem zaskarżenia od tej decyzji było odwołanie do instytucji zarządzającej. W wyniku rozpoznania odwołania, instytucja zarządzająca czyli Minister Rozwoju Regionalnego wydał decyzję o uchyleniu decyzji instytucji pośredniczącej w całości oraz orzekł co do istoty sprawy. Nie ulega więc zdaniem Sądu pierwszej instancji wątpliwości, że decyzja Ministra Rozwoju Regionalnego była w niniejszej sprawie wydana jako decyzja drugiej instancji, a z kolei na rozstrzygnięcie wydane przez instytucję zarządzającą w drugiej instancji przysługiwała skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Za niezasadny uznał także Sąd zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez organ odwoławczy wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa K.-P., bowiem oba tryby postępowania zaproponowane przez skarżącą spółkę - tryb nadzwyczajny prowadzący do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. oraz tryb postępowania odwoławczego, kończący się wydaniem jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 k.p.a. - nie mogą być stosowane przez organ odwoławczy łącznie. Wybór w tym zakresie należał do skarżącej, która mogła dążyć do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji poprzez złożenie od niej odwołania albo wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Co do zarzutu naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji stronie, a nie ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że takie działanie organu stanowiło naruszenie tego przepisu, jednakże nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca spółka powołując ten zarzut nie wskazała na czynność procesową, której dokonanie zostało uniemożliwione na skutek naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca spółka nie wskazała również, jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to uchybienie. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła F. C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. i zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Zaskarżonemu wyrokowi wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów: 1. art. 1, 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 k.p.a. wobec orzekania przez sąd w oparciu o nieprawidłowo zgromadzony materiał dowodowy; 2. art. 1, 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. i art. 141 § 4 w zw. z art. 8 k.p.a. wobec analizy stanu faktycznego, która nie jest zgodna z rzeczywistością; 3. art. 1, 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., mimo że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ, bez podstawy prawnej, a w konsekwencji z rażącym naruszeniem prawa; 4. art. 211 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) wobec stwierdzenia, że wydatki na materiały szkoleniowe stanowią wykorzystanie części dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a wniesiona skarga odrzuceniu - art. 189 w zw. art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. -dalej jako: p.p.s.a.). Podkreślić należy, że jakkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego, to związanie granicami skargi kasacyjnej nie obejmuje badania wystąpienia przesłanek określonych w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 40). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść - co do zasady - dopiero po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie. Zaniechanie wykorzystania przysługującego środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, rodzi obowiązek odrzucenia skargi - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. Zasada ta nie znajdowała wyłączenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.). W myśl art. 211 ust. 4b tej ustawy, od decyzji wydanej w trybie określonym w art. 211 ust. 4, przez instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą, o której mowa w ust. 4a, beneficjent mógł złożyć odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej, a w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą, beneficjent mógł zwrócić się do tej instytucji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazane wyżej regulacje mają istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego orzeczenia, z niżej wskazanych powodów. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało z urzędu przez Marszałka Województwa K.-P. Organ ten, decyzją z dnia [...] maja 2009 r., wydaną na podstawie art. 211 ust. 4 cyt. ustawy o finansach publicznych oraz w oparciu o § 25 umowy z dnia [...] lipca 2008 r. o dofinansowanie projektu "K." w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, określił wysokość środków finansowych do zwrotu z tytułu ich wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem przewidzianym w tym projekcie. Marszałek Województwa K.-P. pouczył stronę tego postępowania, że na podstawie art. 211 ust. 4b cyt. ustawy o finansach publicznych, od jego decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego. Na skutek wniesienia takiego odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Rozwoju Regionalnego uchylił w całości decyzję Marszałka Województwa K.-P. z dnia [...] maja 2009 r. i orzekł co do istoty sprawy. W uzasadnieniu tej decyzji Minister Rozwoju Regionalnego stwierdził między innymi, że Samorząd Województwa K.-P. nie był upoważniony do wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, bowiem porozumienie zawarte z tą jednostką samorządu w dniu [...] czerwca 2007 r. w sprawie realizacji komponentu regionalnego w ramach PO KL, nie zawierało delegacji do wydawania decyzji na tej podstawie prawnej. Minister Rozwoju Regionalnego podniósł, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 6a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) instytucja zarządzająca może, w drodze porozumienia, powierzyć instytucji pośredniczącej zadanie wydawania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, jednakże Marszałkowi Województwa K.-P. takie upoważnienie nie zostało udzielone, co uzasadniało uchylenie w całości decyzji tego organu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec braku porozumienia o powierzeniu instytucji pośredniczącej wydawania decyzji na podstawie art. 211 ust. 4 cyt. ustawy o finansach publicznych, decyzje takie mógł wydawać jedynie minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, jako instytucja zarządzająca - art. 211 ust. 4 cyt. ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 5 pkt 2 cyt. ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. W sprawie niniejszej organem właściwym rzeczowo do wydania decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań był tylko Minister Rozwoju Regionalnego. Zatem organ ten po przekazaniu mu sprawy wraz z odwołaniem strony zasadnie uchylił decyzję Marszałka Województwa K.-P. jako wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej. Następnie Minister zasadnie oparł się na dokumentacji zgromadzonej przez Marszałka Województwa, mogła mu ona bowiem posłużyć do wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Działanie Ministra zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu dotacji było jednak pierwszym postępowaniem, prowadzonym przed właściwym organem, dotyczącym zwrotu dotacji. W tym stanie rzeczy stronie służył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ministra. Dopiero po wydaniu drugiej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ służy stronie skarga do sądu administracyjnego. Strona powinna być należycie pouczona o środku zaskarżenia i od tego pouczenia biec winien termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji wyżej poczynionych uwag uznać należy, że skarżący, przed wniesieniem skargi do Sądu pierwszej instancji, nie wyczerpał środka zaskarżenia, jaki mu służył w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, a mianowicie nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a wyczerpanie tego środka zaskarżenia było przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego - art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Z tych też względów zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, a wniesiona skarga odrzuceniu - art. 189 w zw. art. 58 § 1 pkt 6 i art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 207 § 2 p.p.s.a.