V SA/Wa 781/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Sylwia Wojtkowska - Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2009 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz R. S. ... (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia ... czerwca 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. przyznał R. S. pomoc finansową w wysokości ... zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Decyzja zawierała pouczenie o tym z jakich obowiązków beneficjent musi się wywiązywać w okresie odpowiednio ... i ... lat od daty wypłacenia pomocy. Pouczenie nie zawierało informacji, że wypłata pomocy finansowej jest uzależniona od wykonania przez beneficjenta dodatkowych czynności. Decyzja została doręczona R. S. ... lipca 2008 r. ... stycznia 2009 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wydał decyzję o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z dnia ... czerwca 2008 r. Przyczyną wydania decyzji było niezłożenie przez beneficjenta wniosku o płatność w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc finansową. Od decyzji tej R. S. wniósł odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku. W odwołaniu wnioskodawca podniósł, między innymi, że po wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy wielokrotnie był informowany przez określonego pracownika Agencji o tym , że po wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy nie musi już podejmować żadnych działań a jedynie czekać na wypłatę środków, w szczególności nie został poinformowany, że musi złożyć wniosek o płatność. Podkreślił, że próbował uzyskać od pracowników informacje jakich warunków musi dochować po wydaniu decyzji o przyznaniu pomocy, aby pomoc otrzymać. Decyzją z dnia ... marca 2009 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora O.R. ARiMR z dnia ... stycznia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR przywołał przepisy §16 ust.1 i §17 ust.3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 , stanowiące, że pomoc wypłaca się na wniosek o płatność złożony w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, a w przypadku niezłożenia wniosku o płatność w tym terminie dyrektor oddziału regionalnego Agencji stwierdza w drodze decyzji wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy. Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu stwierdził, że wnioskodawca potwierdził podpisem złożonym na wniosku o przyznanie pomocy, że znane mu są przepisy dotyczące przyznawania i wypłaty pomocy. Stwierdził również, że nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność, ponieważ wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, bowiem przyczyną niezłożenia wniosku była nieznajomość wymogów stawianych przez §16 ust.1 rozporządzenia. Na ww. decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisu art.9 K.p.a. nakładającego na organy administracji obowiązek udzielania stronom pełnej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślił, że pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji było niekompletne, ponieważ nie zawierało informacji o obowiązku złożenia wniosku o płatność. Powołując się na informację uzyskaną od pracownika Agencji wskazał, że formularze decyzji przyznających pomoc zostały źle napisane, a po wykryciu błędu Agencja naprawiała go wysyłając do beneficjentów decyzje zmieniające pierwotną złą decyzję, skarżący jednak takiej zmieniającej decyzji nie otrzymał. Ponownie podniósł, że podczas rozmów z pracownikiem Agencji był wielokrotnie informowany, że po otrzymaniu decyzji przyznającej pomoc finansową nie musi już podejmować żadnych czynności, a jedynie czekać na wypłatę środków. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że decyzje w sprawie zostały wydane w trybie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i wydanego na jej podstawie rozporządzenia, która to ustawa jest regulacją szczególną w stosunku do K.p.a. i zawarto w niej modyfikacje w stosunku do zasad ogólnych postępowania administracyjnego, między innymi zgodnie z art.21 ust.2 pkt 3 ustawy organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom niezbędnych pouczeń na ich żądanie, a takiego żądania skarżący w tym postępowaniu nie przedstawił. Wyjaśnił również, że treść pouczenia zawarta decyzji o przyznaniu pomocy finansowej wynika z §15 ust.4 rozporządzenia i jest zgodna z wymaganiami nałożonymi przez przepisy prawa. Składając wyjaśnienia na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie skarżący wyjaśnił, że po otrzymaniu decyzji przyznającej mu pomoc finansową wielokrotnie rozmawiał z prowadzącą jego sprawę panią I. S. pracownikiem ARiMR w Ł., od której uzyskał informację, że już nic nie musi robić tylko oczekiwać na wypłatę pieniędzy. Kilkakrotnie pytał pracownika o wypłatę pieniędzy i uzyskał informacje, że spraw jest dużo i może otrzymać pieniądze po miesiącu ale i później nawet w okresie roku. Kilkakrotnie usłyszał, że pieniądze są przyznane i jest już tylko kwestia wypłaty. Uspokojonymi tymi zapewnieniami czekał na wypłatę pieniędzy, na poczet których poczynił inwestycje w gospodarstwie. Wykonując postanowienie Sądu pełnomocnik organu , złożył pismo procesowe, w którym wyjaśnił, że decyzje o przyznaniu pomocy w ramach pierwszego naboru zawierały pouczenie ściśle według treści przepisu. Natomiast w związku z uwagami otrzymywanymi od jednostek terenowych Agencji, w ramach drugiego naboru w treści pouczenia zawarto zapis nie wymagany bezwzględnie przez przepisy dot. treści pouczenia o tym , że płatność wypłaca się na wniosek o płatność składany w terminie 180 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzje wydawane po ... października 2008 r. zawierały już takie pouczenie, a w sytuacjach, gdy nie zawierały takiego pouczenia organ w trybie art.155 K.p.a. dokonywał zmiany decyzji. Jak wynika z decyzji załączonych do pisma procesoweg, w decyzjach zmienianych w trybie art.155 K.p.a. dodatkowo zobowiązywano stronę do złożenia w terminie 180 dni wniosku o płatność. Skarżący złożył do akt sprawy wzory decyzji wydawanych z pouczeniem o obowiązku złożenia wniosku o płatność i bez takiego pouczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art.145 p.p.s.a. sąd administracyjny może uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc nie każde naruszenie przepisów prawa daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja winna być uchylona, z dwóch powodów , które zostaną poniżej przedstawione. Zgodnie z art.21 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.Nr 64,poz.427 ze zm.) , zwanej dalej ustawą, regulującej miedzy innymi udzielanie wsparcia w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom", do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Dlatego przepis art.21 ust.2 pkt 3 ustawy, który stanowi, że organ prowadzący postępowanie udziela stronom, na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania wyłącza stosowanie art.9 K.p.a. Zacytowany przepis art.21.ust.2 pkt 3 ustawy tym różni się od przepisu art.9 K.p.a., że nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek udzielania stronie pouczeń na jej żądanie, a nie z urzędu jak to ma miejsce w przypadku przepisu art.9 K.p.a. Ponieważ stosowanie przepisu art.9 K.p.a. zostało wyłączone przez art.21 ust.2 pkt 3 ustawy podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy orzekające przepisu art. 9 K.p.a. należało uznać za nieuzasadniony. W ocenie Sądu w sprawie doszło do naruszenia przez organ prowadzący postępowanie przepisu art.21ust.2 pkt 3 ustawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji, w skardze skierowanej do WSA oraz składając wyjaśnienia na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyjaśnił, że już po wydaniu decyzji o przyznaniu mu pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" wielokrotnie zwracał się do pracownika Agencji pani I. S. z pytaniem kiedy zostaną mu wypłacone pieniądze przyznane decyzją oraz czy musi podejmować jeszcze jakieś działania w celu uzyskania wypłaty tych pieniędzy. Pytania takie kierowane do pracownika organu prowadzącego postępowanie stanowią niewątpliwie żądanie udzielenia niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego, w odpowiedzi na stawiane pytania uzyskiwał informacje, że nic już nie musi robić tylko czekać na wypłatę pieniędzy. Wprowadzenie skarżącego w błąd poprzez udzieleniu mu błędnych i niezgodnych z przepisami pouczeń stanowi naruszenie przepisu art.21 ust.2 pkt3 ustawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do okoliczności udzielenia błędnej informacji przez pracownika organu, którą to okoliczność skarżący podnosił konsekwentnie w toku postępowania odwoławczego i sądowego, organ orzekający nie odniósł się ani w decyzji II instancji ani w odpowiedzi na skargę. Organ orzekający nie zakwestionował prawdziwości twierdzeń skarżącego. Kierując się doświadczeniem życiowym należy przyjąć wyjaśnienia skarżącego za wiarygodne, jest bowiem nieprawdopodobne aby młody rolnik, któremu przyznano pomoc finansową w wysokości ... zł nie interesował się tym kiedy pieniądze otrzyma i przez pół roku nie podjął działań w celu uzyskania wypłaty przyznanej kwoty. Odstąpić od starań o wypłatę mogła tylko osoba zapewniania przez pracownika organu orzekającego, że ze względu na dużą ilość spraw wypłata może nastąpić nawet dopiero w ciągu roku. Pierwszą przyczyną, dla której decyzja została uchylona było stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 21 ust.2 pkt 3 ustawy w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po wtóre decyzja została uchylona, ponieważ w sprawie należy zbadać czy nie doszło do złożenia przez R. S. wniosku o wypłatę przyznanej pomocy finansowej w terminie, w formie ustnej. Art.14 §1 K.p.a., którego stosowanie nie zostało wyłączone przez ustawę o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ustanawia jako zasadę w postępowaniu administracyjnym załatwianie spraw w drodze pisemnej. W §2 przewiduje jednak możliwość ustnego załatwiania spraw, jeżeli przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie. Treść takiego ustnego załatwienia sprawy powinna zostać utrwalona w formie pisemnej. Nie utrwalenie w formie pisemnej ustnego załatwienia sprawy nie powoduje bezskuteczności czynności ustnej, a jedynie konieczność uzupełnienia tego uchybienia formalnego. Brak podpisu strony pod żądaniem zgłoszonym w formie ustnej winien został uzupełniony w trybie art.64 K.p.a. poprzez wezwanie strony do usunięcia braku w terminie 7 dniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Przepisy rozporządzenia uzależniają wypłatę pomocy od złożenia wniosku o płatność w terminie 180 dni od daty doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, nie nakazują natomiast, aby wniosek został złożony w formie pisemnej. Organ rozpoznając sprawę ponownie, ustali w pierwszej kolejności czy w sprawie nie doszło do złożenia w terminie wniosku o wypłatę w formie ustnej, tzn. czy kierowane do pracownika Agencji pytania o wypłatę pieniędzy nie były w istocie przewidzianym w §16 ust.1 i w §17 ust.1 rozporządzenia wnioskiem o płatność. W przypadku ustalenia, że doszło do złożenia wniosku w formie ustnej, organ orzekający sporządzi protokół z dokonanych czynności zgłoszenia i przyjęcia wniosku i wezwie wnioskodawcę zgodnie z art.64 K.p.a. do podpisania wniosku. Należy stwierdzić, że pouczenie zawarte w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej R. S. i w decyzjach wydawanych w wyniku rozpatrzenia wniosków złożonych w ramach pierwszego naboru tj. do dnia ... czerwca 2008 r. było z formalnego punktu widzenia prawidłowe, bowiem odpowiadało treści przepisu §15 ust.4 rozporządzenia określającego, jakie pouczenie powinna zawierać decyzja o przyznaniu pomocy. Pouczenie to jednak było niewystarczające dla zapewnienia możliwości korzystania z przyznanej pomocy przez rolników , którym pomoc przyznano, dlatego wymaga wyrażenia pozytywnej opinii fakt wprowadzenia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, do której ustawowych zadań należy między innymi wspieranie inwestycji w rolnictwie, dodatkowego pouczenia o konieczności złożenia wniosku o wypłatę. W związku z powyższym, uznając, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.