I OSK 769/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.) Sędzia del. WSA Marzenna Liska - Wawrzon Protokolant asystent sędziego Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1046/09 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 października 2009 r., I SA/Wa 1046/09 oddalił skargę M. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 972 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości S. , stanowiących działki ewidencyjne nr [...] (KW nr [...]) oraz nr [...] (KW nr [...]). Odwołanie od tej decyzji złożyła M. S. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Minister Infrastruktury odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Minister Infrastruktury podkreślił, że prawo własności do działek objętych postępowaniem nie przysługuje M. S. Jej interes prawny nie wynika z wniosku o przywrócenie terminu, ani też z odwołania. M. S. nie ma więc legitymacji strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tym samym nie można rozpatrywać wniosku o przywrócenie terminu, bowiem z wniosku, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., może korzystać tylko strona, której organ doręczył decyzję (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997 r., I SA 1329/95, LEX nr 33684). Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. S. podnosząc, że Minister Infrastruktury bezzasadnie nie uznał jej za stronę i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącej jest ona stroną postępowania, bowiem na skutek decyzji Wojewody Małopolskiego została ona pozbawiona dojazdu do posiadanych działek i do domu. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. może złożyć podmiot uprawniony do dokonania określonej czynności procesowej, który nie dokonał tej czynności w określonym dla niego terminie. Oznacza to, że w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, z wnioskiem o jego przywrócenie w trybie art. 58 § 1 k.p.a. może wystąpić strona, która brała udział w postępowaniu i której organ doręczył decyzję, lecz która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie, z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest zaś możliwe, jeżeli z wnioskiem o przywrócenie terminu wystąpi podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji i któremu nie została doręczna stosowna decyzja. Wobec takiego podmiotu nie otwiera się bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w powołanym art. 129 § 2 k.p.a. Podmiot ten nie może więc uchybić wskazanemu terminowi. Przy czym zaznaczyć trzeba, że strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy decyzja była już ostateczna, może wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że Minister Infrastruktury słusznie odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2008 r. odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę S. z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości S. , stanowiących działki ewidencyjne nr [...] i nr [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika bowiem, że M. S. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją i decyzja ta nie została jej doręczona. Żadna ze stron postępowania przed organem pierwszej instancji nie wniosła ponadto odwołania od wskazanej decyzji, wobec czego stała się ona ostateczna. Oznacza to, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji nie było możliwe. Tym samym – zdaniem Sądu - zaskarżone postanowienie z dnia 25 maja 2009 r. jest zgodne z prawem i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonej skargi. Od powyższego wyroku M. S. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 i 59 § 2 k.p.a. - wydanie wyroku z obrazą art. 134 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 58 § 1 k.p.a. przez nie uniknięcie logicznej sprzeczności. Będące przedmiotem skargi postanowienie Ministra Infrastruktury jako podstawę prawną wskazuje art. 59 § 1 k.p.a., który w zdaniu pierwszym brzmi: "o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji....". Skoro, jak wynika z rozumowania Sądu I instancji, na podstawie art. 58 § 1 przywrócenia terminu może domagać się jedynie strona, a osoba niebędąca stroną nie tego nie może o przywrócenie terminu wnioskować "bo jej nie rozpoczął się termin, który mógłby być przywrócony". To tym samym organ administracyjny terminu nie może jej przywrócić, lecz też nie może jej odmówić przywrócenia terminu, bo logicznie, termin można przywrócić jedynie temu, komu on upłynął. Jak bieg terminu skarżącej, według uzasadnienia wyroku, nie rozpoczął biegu, nie zaistniał, to też, konsekwentnie, nie można odmówić przywrócenia czegoś, czego w ogóle nie było. Zatem, wniosek o przywrócenie terminu osobie nieuznanej za stronę nie może być rozpoznany postanowieniem wydanym na podstawie art. 59 § 1 k.p.a.. Żalone postanowienie Ministra Infrastruktury jest wadliwe. Ewentualną podstawą postanowienia orzekającego w sprawie wniosku skarżącej winien być art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (art. 134 k.p.a.?). Ewentualne umorzenie postępowania odwoławczego mogłoby być dokonane po zbadaniu czy skarżąca rzeczywiście nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. a to mogłoby być uczynione po rozwianiu w toku postępowania wątpliwości interpretacyjnych co do oceny odwołania wniesionego przez skarżącą i jej wniosku o przywrócenie terminu i uprawdopodobnienia braku winy strony. Kwestia powyższa nie została przez skarżącą podniesiona w skardze na postanowienie Ministra, lecz Sąd I instancji nie realizując dyspozycji art. 134 p.p.s.a. poprzestał jedynie na badanie zarzutów podniesionych w skardze na postanowienie. Jest to obraza przepisów procesowych mogąca mieć wpływ na wynik postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania luz zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W sprawie niniejszej jako przyczynę odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ wskazał brak przymiotu strony u skarżącej. Stanowisko organu zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazując, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. może złożyć podmiot uprawniony do dokonania określonej czynności procesowej, który nie dokonał tej czynności w określonym dla niego terminie. Jak wydaje się wynikać z treści skargi kasacyjnej skarżąca kwestionuje jednak formę w jakiej organ stwierdzając brak jej legitymacji do wniesienia odwołania załatwił jej wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącej podstawą dla organu rozpoznającego jej wniosek o przywrócenie terminu powinien być art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Z takim poglądem wyrażonym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie można się zgodzić. Przede wszystkim należy zauważyć, że przedmiotem rozpoznania organu administracji orzekającego w sprawie niniejszej był wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym organ nie mógł orzec o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. skoro w sprawie niniejszej nie doszło do skutecznego wniesienia odwołania, a wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do jego złożenia został załatwiony negatywnie. Prawidłowo też organ postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zamiast ewentualnie umorzyć postępowanie z powodu braku legitymacji strony. W pierwszej kolejności należy bowiem zauważyć, że zarówno przepis art. 58 k.p.a. jak i 59 k.p.a. nie przewiduje takiej formy zakończenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu, stwierdzając jedynie w art. 58 § 2 k.p.a. że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania (albo też odmowie przywrócenia) postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. W drugiej kolejności podnieść trzeba, że umorzenie postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 k.p.a.) odnosi się do braku możliwości załatwienia sprawy administracyjnej w przypadku braku któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Przepis ten nie ma zastosowania do postępowań incydentalnych, a takim jest postępowanie w sprawie przywrócenia terminu. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej nie można dopatrzeć się naruszenia przepisów art. 58 § 1 i 59 § 2 k.p.a. Tym samym za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.