VI SA/Wa 588/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2009 r. sprawy ze skargi P. sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] września 2008 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. sp. j. z siedzibą w S. kwotę 769 (siedemset sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. VI SA/Wa 588/09 Uzasadnienie [....] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [....] decyzją z dnia [....] września 2008 r. nałożył na P. sp. j. z siedzibą w S. karę pieniężną w kotach: 1740 zł za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogę, na której jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t dla podwójnej osi napędowej, powyżej 16,5 t do 17,5 t; 1440 zł za każde rozpoczęte przekroczenie o 1t powyżej 17,5 t oraz 600 zł za przekroczenie masy całkowitej zespołu pojazdów powyżej 40 t do 50 t. W sumie nałożono karę pieniężną w kwocie 3780 zł. Decyzję wydano przy następujących ustaleniach; W dniu [....] maja 2008 r. zatrzymano do kontroli pojazd m-ki [....] nr rej. [....] z naczepą m-ki [....] nr rej [....] będące w dyspozycji P. sp. j. z siedzibą w S. (dalej M.). Pojazdami kierował Ł. Ł., który odmówił podpisania protokółu kontroli. Protokół został podpisany przez właściciela M. J. K.. Pojazdy do kontroli zatrzymano na drodze wojewódzkiej nr [....] o dopuszczalnych naciskach osi do 8 t. Kontroli dokonano zalegalizowanymi przenośnymi wagami elektronicznymi nieautomatycznymi do pomiarów statycznych. W wyniku kontroli ustalono przekroczenie nacisku na drogę podwójnej osi napędowej pojazdu o 3,483 t oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu o 1,944t. Kierujący pojazdem był obecny przy ważeniu i widział jego wyniki. Zostały mu okazane świadectwa legalizacji wag i protokół z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów w Z. W dniu kontroli, po jej przeprowadzeniu, dokonano w obecności inspektorów WITD i przedstawiciela spółki oględzin stanowiska kontroli, z których sporządzono protokół stwierdzający, że po czterokrotnej próbie ważenia pojazdu, pojazd staczał się samoczynnie o ok. 0,5 m od chwili zatrzymania. Obecny inspektor WITD stwierdził, że staczanie się pojazdu nie powinno mieć miejsca, ponieważ wówczas cały wynik ważenia jest mylący. Pismem z dnia [....] czerwca 2008 r. (data wpływu [....] czerwca 2008 r.) spółka zakwestionowała prawidłowość wskazań wag, którymi dokonano ważenia pojazdów. Wnioski te wyprowadziła na podstawie pomiarów niwelacji miejsca ważenia przeprowadzonych przez geodetę uprawnionego oraz na podstawie oceny technicznej rzeczoznawcy S. sp. z o.o. w P. Zawiadomieniem z dnia v maja 2008 r. wszczęto postępowanie w sprawie, informując stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału i dowodów oraz wzywając ją do przedłożenia dokumentów wskazanych w zawiadomieniu. Następnie pismem z dnia [....] lipca 2008 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poinformował o nieuwzględnieniu w postępowaniu wyjaśniającym dowodów przedłożonych przez spółkę wskazując, iż wagi przenośne użyte do kontroli pozwalały na zważenie pojazdu i ustalenie nacisków osi na drogę. Natomiast nie uznano za wiarygodne przedłożone przez stronę wyniki pomiaru niwelacji punktu kontrolnego, gdyż geodeta w swoim piśmie podał, że pomiarów dokonał w dniu [....] maja 2008 r. wpisując na przedstawionych wyliczeniach datę [....] stycznia 2008 r. W odpowiedzi spółka w piśmie z dnia [....] lipca 2008 r. (data wpływu) wskazywała na błąd w protokóle oględzin z dnia [....] maja 2008 r. w którym podano miejscowość jego sporządzenia – D. – a faktycznie oględzin dokonano w Z.Nadto przedłożono pismo wyjaśniające geodety dokonującego pomiarów niwelacji punktu ważenia pojazdu, w którym podał, że na szkicach polowych z pomiarów błędnie wpisał datę [....] stycznia 2008 r. zamiast prawidłowej [....] maja 2008 r. Rzeczoznawca w nawiązaniu do swojej opinii stwierdził, że stanowisko ważenia pojazdu nie odpowiadało wymaganiom dla wag do ważenia pojazdów w ruchu. Podkreślano również, iż każda z wag użytych do ważenia pojazdu mogła maksymalnie wykazać ciężar do 10 000 kg, a w wynikach pomiaru podano nacisk o wartości 11 000 kg. Dla uzyskania takiego wyniku wagi powinny być połączone przewodem elektrycznym, gdyż tylko wówczas można by zwiększyć ich możliwości ważenia, a tej czynności nie dokonano podczas kontroli. Wymienioną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [....] nałożył na spółkę M. podane kary pieniężne. Organ administracyjny stwierdził, że kontrola została przeprowadzona zgodnie z przepisami, a ponieważ kierujący pojazdem nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, nałożenie kar pieniężnych było zasadne. Organ poinformował, że zgodnie z procedurą ważenia wagami przenośnymi zawsze waży się jednocześnie pojazd na obu osiach dwoma wagami. Na każde koło każda waga posiada obciążenie maksymalne do 10 000 kg. Zatem dwie wagi mogą na jednej osi zważyć łączny ciężar do 20 000 kg, a więc dwiema wagami można było stwierdzić wynik 11 000 kg, stąd połączenie wag przewodem elektrycznym było zbędne. Co do pomiarów niwelacji terenu (jego nierówności) na stanowisku ważenia organ tego dowodu nie uznał podkreślając, że dowód ten został przeprowadzony bez jego przedstawiciela i bez przedstawiciela zarządcy terenu oraz bez wiedzy tych organów. Dlatego oparł rozstrzygnięcie na dokumentach o dopuszczeniu miejsca ważenia otrzymanych od zarządcy drogi, na terenie którego znajduje się stanowisko ważenia pojazdów. W odwołaniu od decyzji P. sp. j. z siedzibą w S. wnosiła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. We wniosku alternatywnym wnoszono o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz zobowiązanie tego organu do uzupełnienia postępowania przez zwrócenie się do producenta wag o nadesłanie ich instrukcji obsługi, powołanie geodety uprawnionego celem dokonania niwelacji miejsca ważenia pojazdu oraz właściwego rzeczoznawcy – biegłego sądowego - celem wypowiedzenia się czy ważenia dokonano zgodnie z instrukcją przewidzianą dla przedmiotowych wag i czy punkt kontrolny ważenia pojazdów odpowiada warunkom rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 152). W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że odmowa uwzględnienia zgłoszonych w toku postępowania dowodów nastąpiła z naruszeniem art. 75 i 78 k.p.a. Decyzji zarzucono nieustosunkowanie się do protokółu oględzin miejsca ważenia pojazdu, w którym inspektorzy WITD potwierdzili fakt staczania się pojazdu na stanowisku ważenia w czasie wykonywania pomiarów. Wskazując na inną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w analogicznej sprawie, uchylającą decyzję organu I instancji, podnoszono konieczność przeprowadzenia dowodów wskazanych w odwołaniu tym bardziej, że sytuacja dotyczyła tego samego stanowiska ważenia, które kwestionowała obecnie spółka. Stanowisko ważenia od wydania wskazanej decyzji nie zostało zniwelowane lecz wznowiono na nim badania pojazdów pomimo jego wad. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [....] stycznia 2009 r., na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 2, art. 40c ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), lp. 6 pkt 9 lit. d) i e), lp. 9 pkt 4 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Cytując wymienione przepisy oraz rozważając argumenty skarżącej organ odwoławczy nie widział podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ podkreślał, że ważenia dokonano wagami do pomiarów statycznych, na których ważenia dokonuje się po unieruchomieniu pojazdu. Wagi użyte do kontroli posiadały aktualną legalizację ponowną. Wagi te spełniały warunki rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 października 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne (Dz. U. Nr 183, poz. 1791). Rozporządzenie to nie wprowadza dla wag nieautomatycznych szczególnych warunków dla miejsca ważenia. Co więcej w obowiązujących przepisach brak jest uregulowania procedur ważenia tymi wagami, jednakże inspektorzy ITD zawsze wykonują pomiary na przygotowanych stanowiskach do ważenia pojazdów, jak miało to miejsce w sprawie. Stanowisko do ważenia pojazdów zostało zatwierdzone protokółem z dnia [....] lutego 2008 r. z ważnością do dnia [....] sierpnia 2008 r. To samo stanowisko zatwierdzono do wykonywania pomiarów na następny okres protokółem z dnia [....] lipca 2008 r., a więc po kontroli, nie stwierdzając żadnych jego nieprawidłowości. Dowody przedłożone przez stronę na niewłaściwość stanowiska pomiarowego nie świadczą o istnieniu w dacie kontroli niedopuszczalnych spadków, gdyż nachylenie terenu w tych dowodach nie zostało wykazane w %,/ lecz w centymetrach. Ponadto rzeczoznawca samochodowy nie ma kompetencji do wydawania opinii w zakresie spełnienia przez punkt kontrolny wymogów geodezyjnych. Organ podkreślał, że z obowiązujących przepisów nie wynika konieczność urzędowego zatwierdzenia miejsc do ważenia przedmiotowymi wagami i żaden przepis nie nakazuje by miejsca takie były wykonane z betonu, bądź z innego budulca. Istotą kontroli jest jej przeprowadzenie zgodnie z obowiązują procedurą, co zostało dokonane, na co wskazuje przyjęcie przez skarżącą protokółu kontroli bez wniesienia uwag do kontroli. Od decyzji P. sp. j. z siedzibą w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej. Skarżąca odwołując się do innej decyzji Głównego Inspektora ITD podkreślała, że w tamtej sprawie widział on konieczność przeprowadzenia właściwych opinii, czego nie widział w niniejszej sprawie. Wskazując jednocześnie na instrukcję obsługi wag SAW 10C stwierdzono, że przeprowadzenie opinii i wnioskowanych oględzin z dokonaniem pomiarów pochylenia terenu w istotnym zakresie mogło wpłynąć na wynik sprawy. Skarżąca uznała wykonanie pomiarów stanowiska ważenia ([....] lipca 2008 r.,) w czasie postępowania administracyjnego, w jej sprawie za niedopuszczalne, pozbawienie jej możliwości uczestnictwa w tym postępowaniu. Odnosząc się do uwagi organu o braku kompetencji rzeczoznawcy samochodowego w sprawach dotyczących wymagań geodezyjnych terenu, skarżąca wskazywała na nieodniesienie się organu do treści opinii w części dotyczącej sposobu ważenia pojazdu przy użyciu wag nieautomatycznych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie. Organ stwierdził, że w swojej opinii rzeczoznawca samochodowy odniósł się do warunków stosowania wag do ważenia pojazdów w ruchu, a tymczasem wagi użyte w sprawie były wagami nieautomatycznymi elektronicznymi. W piśmie z dnia [....] maja 2009 r. skarżąca sygnalizowała, że po wniesieniu skargi do sądu dokonano remontu – modernizacji stanowiska ważenia, na którym przeprowadzono kontrolę. Zdaniem skarżącej dowodzi to tego, że jej wnioski dowodowe zmierzające do sprawdzenia tego stanowiska kontrolnego były uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Skarga kwestionowała prawidłowość przygotowania stanowiska do ważenia pojazdów, na którym wykonano pomiary i w konsekwencji zarzucała uzyskanie niewłaściwych wyników tych pomiarów. Jednocześnie skarżąca spółka w toku postępowania administracyjnego domagała się przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu zbadania zasadności jej zarzutów. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W orzeczeniu z dnia 10 czerwca 1987 r.- sygn. P 1/87, OTK 1/87/1, Trybunał Konstytucyjny zauważył, że przepisów o postępowaniu nie można traktować w oderwaniu od przepisów prawa materialnego. Nie można dopuszczać do takich sytuacji, w których w drodze przepisów wykonawczych, czy to w drodze wykładni, ograniczane byłyby uprawnienia obywatela wynikające bezpośrednio z przepisów ustawy. Takie ograniczenie utrudnia, a nieraz wręcz uniemożliwia skorzystanie przez obywatela z przysługujących mu uprawnień. Mając na względzie, że art. 75 k.p.a. jest normą rangi ustawowej, należy stwierdzić, że jakiekolwiek ograniczenie ustalonego w tym przepisie zakresu środków dowodowych może wynikać tylko z ustawy. Zauważenia wymaga także, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenia dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). Żądania strony można nie uwzględnić jedynie w sytuacji, gdy nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, lecz wyłącznie wtedy, gdy dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, jednakże nie wówczas, gdy przeprowadzenie żądanego dowodu ma znaczenie dla sprawy (art. 78 § 2 k.p.a.). Strona skarżąca przeprowadziła na własny koszty dowód z opinii biegłego geodety co do właściwości stanowiska ważenia pojazdu, na którym dokonano kontroli. Organ administracji nie uwzględnił tej opinii uzasadniając to pomyłką geodety, który w swoim piśmie podał datę wykonania pomiarów [....] maja 2008 r. podczas, gdy w wyliczeniach wpisał datę [....] stycznia 2008 r. Geodeta wyjaśnił tą różnicę dat, jednakże organ administracji uznał za niekonieczne i niepotrzebne uwzględnienie tego dowodu stwierdzając, że został on przeprowadzony pod jego nieobecność i pod nieobecność zarządcy terenu, na którym umiejscowiono punkt kontrolny. W tych okolicznościach skarżąca domagała się przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety z udziałem organu administracji, co również nie zostało przez organ zaaprobowane. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę nie można zgodzić się z takim stanowiskiem organu. Jeżeli bowiem zarzucał przeprowadzenie dowodu bez jego obecności, wskazując dodatkowo, że spadki terenu na stanowisku ważenia określono w centymetrach, a nie w %, to już sam fakt pozyskania wiedzy co do zaistnienia wątpliwości co do ewentualnych wad stanowiska pomiarowego obligowało organ administracji, w świetle art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., do wyjaśnienia tych wątpliwości. W tej sytuacji organ administracji z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dopuścił się zaniechania w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Wniosek ten jest tym bardziej uzasadniony, że w dniu kontroli ([....] maja 2008 r.) dokonano oględzin stanowiska ważenia, z których sporządzono protokół podpisany przez inspektorów WITD przeprowadzających kontrolę pojazdu oraz podpisany przez przedstawiciela skarżącej. W wyniku oględzin stwierdzono, przy czterokrotnej próbie ważenia, staczanie się pojazdu o ok. 0,5 od momentu zatrzymania. Organ administracji, z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., nie odniósł się do tego faktu stwierdzając, że wagami użytymi do kontroli można było zważyć pojazd (praktycznie) wszędzie i w każdych warunkach. Jest to o tyle nieuzasadnione, że przy takim założeniu właściwie trudno mówić o jakiejkolwiek wiarygodności otrzymanych wyników ważenia tym bardzie, że skarżąca przedstawiła dokumenty określające zasady wykonywania pomiarów wagami użytymi do kontroli. Na tę okoliczność przedłożyła również opinię techniczną rzeczoznawcy, którą organ administracji skwitował stwierdzeniem o przekroczeniu kompetencji przez wydającego tą opinię. O ile można by zgodzić się ze stwierdzeniem organu, że rzeczoznawca techniki samochodowej, ruchu drogowego, maszyn i urządzeń nie powinien wypowiadać się co do prawidłowości przygotowania stanowiska kontrolnego, to nie można przyjąć za uzasadnione, w świetle art. 107 § 3 k.p.a., odmówienie wiarygodności tej opinii w pozostałym zakresie. Rzeczoznawca wypowiadał się bowiem, wskazując na instrukcję obsługi wagi SAW 10C, w jaki sposób wagi te powinny być użyte oraz stwierdzał, że zgodnie z tą instrukcją pojazd nie powinien być ważony przy włączonym hamulcu postojowym. Jak wynika natomiast z ustaleń organu ważenia dokonano po unieruchomieniu pojazdu. Podkreślał również, wydawać się może oczywistą okoliczność, iż podczas ważenia pojazd nie powinien się staczać, co zostało stwierdzone podczas oględzin w dniu kontroli. Organ administracji prezentował w zasadzie jedną argumentację sprowadzającą się do stwierdzenia, że stanowisko kontrolne zostało zatwierdzone przez geodetę, co w jego ocenie zwalniało organ od obowiązku zbadania zasadności wniosków dowodowych składanych przez skarżącą. Organ administracji dodatkowo, na poparcie swojego stanowiska, wskazywał na to, że skarżąca w protokóle kontroli nie kwestionowała prawidłowości jej przeprowadzenia. Zajęcie takiego stanowiska przez organ w postępowaniu przez niego prowadzonym nie może zasługiwać na aprobatę. Należy przypomnieć, że ustalenia kontroli oparte zostały na okolicznościach podważanych przez stronę postępowania, a w świetle przeprowadzonych oględzin dokonanych w dniu kontroli nie były, w ocenie Sądu nieuzasadnione. Zatem obowiązkiem organu administracji było dokonać wszelkich możliwych czynności zmierzających do wyeliminowania wątpliwości zgłaszanych przez skarżącą. Tym bardziej, że strona skarżąca bardzo aktywnie dokumentowała w toku postępowania stawiane zarzuty. W związku z powyższym organ administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przy podjęciu wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z odniesieniem się do wniosków i zarzutów skarżącej, by w następstwie tak zebranego materiału w sprawie rozpatrzyć go z zachowaniem wymagań art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie wymienionych przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach w oparciu o art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.