II GZ 99/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "F. M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R., Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1410/09 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "F. M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R., Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1410/09, odrzucił skargę kasacyjną "F. M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R., Łotwa – dalej: Spółka lub skarżąca - od postanowienia tego Sądu z dnia 19 października 2009 r., odrzucającego skargę Spółki na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 10 czerwca 2009 r. "F. M." Spółce z o.o. z siedzibą w R. doręczono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2009 r. wraz z pouczeniem o terminie i trybie jej zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W dniu 10 lipca 2009 r. w Urzędzie Pocztowym R. [...] Spółka nadała na adres Głównego Inspektora Transportu Drogowego skargę na decyzję z dnia [...] maja 2009 r. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Poczty Polskiej - Centrum Poczty, Urząd Pocztowy nr [...] z dnia [...] października 2009 r. wynika, że przesyłka zawierająca skargę Spółki, wpłynęła do polskiej placówki pocztowej w dniu 13 lipca 2009 r. Wobec powyższego WSA w W. postanowieniem z 19 października 2009 r., odrzucił skargę Spółki wskazując, że została ona wniesiona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu albowiem decyzje doręczono Spółce w dniu 10 czerwca 2009 r., a 13 lipca 2009 r. znalazła się ona w polskim urzędzie pocztowym. W piśmie nazwanym "skarga kasacyjna" Spółka podała, że "wnosi o wznowienie terminu proceduralnego na złożenie odwołania i przekazania swojego odwołania z 10 lipca 2009 r., do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd". Jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi skarżąca wskazała, że nie może odpowiadać za przekazywanie korespondencji zawierającej skargę między pocztą łotewską, a poczta polską. WSA w W. postanowieniem z 5 stycznia 2010 r. odrzucił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego z zastrzeżeniem § 2 i § 3. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna, została sporządzona z naruszeniem art. 175 § 1 p.p.s.a., osobiście przez stronę skarżącą. Stanowi to nieusuwalny brak skargi kasacyjnej co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 178 p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie złożyła "F. M." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. domagając się jego uchylenia i "przywrócenia terminu proceduralnego na złożenie skargi". W uzasadnieniu wskazała, że skargę kasacyjną sporządziła adwokat przysięgła Republiki Łotewskiej. W załączeniu przedłożyła przetłumaczone świadectwo adwokata przysięgłego (k. 62-63 akt sądowych). Ponadto skarżąca podniosła, że Sąd nie poinformował jej o tym, że skarga z dnia 10 lipca 2009 r. była wniesiona po terminie. Spółka dołożyła wszelkich starań aby nadać skargę w otwartym terminie do jej złożenia, jednakże nie miała wpływu na szybkość przekazania korespondencji przez pocztę łotewską poczcie polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę kasacyjną skarżącej uznając, że ten środek zaskarżenia został sporządzony wbrew dyspozycji art. 175 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęcie zaskarżonego postanowienia nie zostało poprzedzone analizą treści pisma skarżącej zatytułowanego "skarga kasacyjna". Sąd przyjął, że pismo skarżącej z 21 grudnia 2009 r., (k. 39 akt sądowych) zgodnie z jego nazwą jest skargą kasacyjną, podczas gdy treść tego pisma prowadzi do wniosku, że w istocie intencją skarżącej było wykazanie, że nie ponosiła ona winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wszakże o charakterze pisma strony decyduje jego treść, a nie nadana mu nazwa. Podane w "skardze kasacyjnej" okoliczności mogłyby raczej stanowić treść uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., a nie skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji przedwcześnie potraktował pismo skarżącej jako skargę kasacyjną i ocenił je pod kątem spełnienia warunków formalnych stawianych temu środkowi zaskarżenia, uznając, że skarga kasacyjna sporządzona została przez podmiot niebędący profesjonalistą. Prawidłowa kwalifikacja pisma skarżącej z dnia 21 grudnia 2009 r. jest o tyle istotna, że wniosek o przywrócenie terminu nie jest objęty przymusem adwokacko-radcowskim określonym w art. 175 § 1 p.p.s.a., i skarżąca mogła wniosek taki sporządzić osobiście. Przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że pismo z dnia 21 grudnia 2009 r. w istocie stanowi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, czyniłoby zbędnym badanie spełnienia warunków jakie ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stawia skardze kasacyjnej. Jak z powyższego wynika, postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej zostało zatem wydane bez rozważenia istoty stanowiska procesowego skarżącej. Podkreślenia wymaga, że w dacie składania pisma z dnia 21 grudnia 2009 r., skarżąca działała bez pełnomocnika, a to nakładało na Sąd obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych. Zgodnie z art. 6 p.p.s.a, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Potrzebną wskazówką, w rozumieniu tego przepisu, jest taka wskazówka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogłaby realizować swoich uprawnień przez co pozbawiona byłaby prawa do sądu. Sąd winien pouczać stronę zarówno o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinna ona podjąć, jak i skutkach prawnych niedokonania tych czynności w ogóle lub w określonym zakresie. Obowiązek pouczenia przez Sąd odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony (por. wyrok SN z 13 lipca 2000 r., II UKN 639/99, OSNAP 2002, nr 3, poz. 78). Wypełnienie przez Sąd obowiązku ustanowionego w art. 6 p.p.s.a. podlega ocenie in concreto. Należy mieć przy tym na względzie zasadę udzielania informacji konkretnemu podmiotowi występującemu przed sądem administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie nie można wykluczyć, że w wypadku potraktowania pisma z 21 grudnia 2009 r. jako wniosku o przywrócenie terminu mogło okazać się, iż jest on spóźniony. W takim wypadku potrzebną wskazówką byłaby informacja o możliwości wystąpienia do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Na gruncie niniejszej sprawy takiego pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] maja 2009 r., jak i samego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie skierowano do skarżącej. Zważyć przy tym należy, że Spółka zarejestrowana na Łotwie jest podmiotem zagranicznym oraz nie była reprezentowana przez pełnomocnika, stąd obowiązek pouczania ustanowiony w art. 6 p.p.s.a. winien być przez WSA stosowany adekwatnie do sytuacji procesowej strony. W tych konkretnych okolicznościach sprawy Sąd winien pouczyć stronę odnośnie wszystkich czynności procesowych i instruować ją co do wszelkich możliwych zachowań. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie rozważył wnikliwie charakteru pisma skarżącej z 21 grudnia 2009 r., przedwcześnie kwalifikując to pismo jako skargę kasacyjną, podczas gdy jego treść mogła wskazywać, że w istocie był to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r., który nie jest objęty przymusem adwokacko-radcowskim. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji.