I SA/Wa 841/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Anna Traczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu wniosku H. K. (dalej powoływany jako skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], o odmowie wszczęcia - na wniosek skarżącego, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992r., znak:[...], stwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską B. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie B., jako działki nr [...] i nr [...] ,(obecnie oznaczone jako działki [...],[...] i [...]) opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący wraz z M. K. wystąpili o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1992 r. uznając, że zgromadzone dokumenty nie pozwalają na uznanie, iż wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony postępowania. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister po rozpoznaniu powyższego wniosku utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. Minister stwierdził, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia mają dokumenty przekazane w pismach Prezydenta Miasta K. z dnia 23 września 2008 r. oraz z dnia 23 stycznia 2008 r. Wskazują one, że A. G. była właścicielką nieruchomości zapisanych w księdze wieczystej [...]. Poświadczona za zgodność z oryginałem kopia matrykuły wskazuje, że A. G. była właścicielką działek nr [...] i nr [...] - wpis na 1921r. Jednakże w 1923r. wpisano jako właścicieli małżeństwo M. Dodatkowo w piśmie z dnia 20 listopada 2008r. Starosta D. wskazał, że działki nr [...] i nr [...] położone są na terenie miasta K., obręb [...]. Przedmiotowa decyzja komunalizacyjna dotyczy natomiast nieruchomości położonych na terenie Gminy Miejskiej B.. W zaświadczeniu Starosty D. z dnia 12 lipca 2007r. wskazano, że od 1 marca 1970r. Skarb Państwa figurował w rejestrze gruntów dla miasta B. jako właściciel działek nr [...], [...],[...] i [...]. W lutym 1977r. został wprowadzony w ewidencji gruntów podział działki nr [...] na działki nr [...], [...] i [...]. Następnie w listopadzie 1977r. działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] scalono w działkę nr [...] i jednocześnie dokonano jej podziału na działki nr [...], [...] i [...]. Na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 1985r działka nr [...] została podzielona na działki nr [...], [...] i [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że nie jest organem właściwym do oceny zgodności z prawem przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. nr 13, poz. 87 ze zm.). Dopóki zatem nie zostanie stwierdzone we właściwym postępowaniu, że nieruchomości należące do A. G. nie przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ww. dekretu, dopóty Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest związany zebranymi w przedmiotowej sprawie dokumentami. Organ nie podzielił również stanowiska skarżącego, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 156 § 1 pkt 6 Kpa, stanowiący, że organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w oparciu o ww. przesłankę jest możliwe tylko w sytuacji, jeżeli realizacja zawartego w decyzji rozstrzygnięcia mogłaby spowodować dokonanie czynu zagrożonego karą. Przy czym przez pojęcie "czyn zagrożony karą" należy rozumieć przestępstwo w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania karnego, wykroczenie i innego rodzaju zabronione zachowania, które zagrożone są karą. Skarżący wskazał na art. 276 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.): "Kto niszczy, uszkadza, czyni bezużytecznym, ukrywa lub usuwa dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać, podlega...". W przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992r. w związku z jej wykonaniem wywołała czyn wskazany w art. 276 Kodeksu karnego. Jednocześnie organ podkreślił, że skarżący odnosi wskazaną przesłankę do "dokumentu z dnia [...] sierpnia 1946 r., znak: [...].- potwierdzającego polską przynależność A. G.". Odniesienie art. 276 Kodeksu karnego do "dokumentu z dnia [...] sierpnia 1946 r., znak:[...] jest błędne, gdyż skarżący do akt sprawy dołączył jego odpis (kopię), a sam fakt istnienia takiego dokumentu nie był przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwestionowany. Minister stwierdził, że podnoszony przez wnioskodawcę argument, iż przysługuje mu roszczenie windykacyjno-negatoryjne w trybie art. 223 § 1 i art. 224 § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, nie jest podważany przez organ. Dochodzenie tych roszczeń możliwe jest jednak wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie niweczy prawa strony do wystąpienia z takim roszczeniem do właściwego sądu. Również zarzut naruszenia przy zakładaniu nowych ksiąg wieczystych rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed 1 stycznia 1947r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz. U. nr 28, poz. 141) może być rozpatrywany wyłącznie przed sądem powszechnym. Reasumując organ stwierdził, że brak jest dowodów, na podstawie których możliwe jest stwierdzenie, że działki nr [...] i [...] stanowiły własność. A.G. Z przeprowadzonego postępowania wynika, że A. G. była właścicielką działek położonych na terenie miasta K., natomiast przedmiotowa decyzja komunalizacyjna dotyczy nieruchomości położonych na terenie Gminy Miejskiej B.. Organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie ustosunkował się do tego stwierdzenia. Minister wskazał również, że w świetle art. 28 Kpa oraz orzecznictwa sądowo-administracyjnego, wskazującego, że inny podmiot może być stroną postępowania, jeśli wykaże interes prawny, brak jest dowodów umożliwiający uznanie wnioskodawcy za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wojewody. Skarżący na powyższą decyzję Ministra wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł, że jako jedyny spadkobierca K. i A. G. posiada legitymacje procesową do występowania o stwierdzenie nieważności powołanej decyzji komunalizacyjnej. Wskazał, że sporne działki objęte komunalizacją były wykazane w księgach wieczystych nr [...] i [...], natomiast przy zamykaniu starych ksiąg wieczystych nie dokonano przeniesienia istotnych zapisów własnościowych do ksiąg wieczystych Kw nr [...] i Kw nr [...]. Skarżący wskazał, również, że nieruchomość była zamieszkiwana przez A. G. po wysiedleniu [...]. Pismem z dnia 28 sierpnia 2003 r. Starosta D. potwierdził fakt przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz, 87 ze zm.) – co oznacza, że została dokonana konfiskata mienia bez odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Zgodnie z art. 157 § 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Obowiązkiem organu nadzoru jest więc w pierwszej kolejności zbadanie, czy wniosek pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że wszczęcia postępowania nadzorczego może domagać się jedynie strona, która uczestniczyła w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją (tj. strona postępowania zwykłego) lub podmiot, który wykaże, że posiada interes prawny w domaganiu się weryfikacji decyzji (por. wyroki NSA z 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92, ONSA Nr 1, poz. 32, z 15 września 2000 r. IV S.A. 2328/99, nie publ. oraz z 27 czerwca 2001 r. I S.A. 136/01 Lex 78939). Zdaniem Sądu organ nadzoru prawidłowo wskazał, że zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, tzn. musi wynikać z przepisu prawa materialnego, czyli z normy prawa stanowiącego podstawę ustalenia praw lub obowiązków. Musi więc istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji. Wszczęcie, prowadzenie i wydanie decyzji w trybie nadzorczym na wniosek podmiotu nie będącego stroną stanowi bowiem rażące naruszenie zasady stabilności decyzji administracyjnej (vide: wyroki NSA z 13 marca 2001 r., I S.A. 2312/99 Lex 78956; z 27 września 2001r.I S.A.2326/00,Lex5452). W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o wszczęcie postępowania mającego na celu stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jednak stroną postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), jest co do zasady tylko Skarb Państwa i właściwa gmina, na którą z mocy prawa przeszła nieruchomość. Inny podmiot może w tym postępowaniu uczestniczyć, gdy wykaże, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku. Skarżący żądając wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, winien wykazać, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, iż był właścicielem przedmiotowych działek do dnia 27 maja 1990 r. Swoje przeświadczenie w tej materii skarżący opiera na dokumentach, które w żaden sposób nie potwierdzają jego twierdzeń i nie obalają treści księgi wieczystej. W szczególności dokumenty dotyczące działek położonych w K. mają się nijak do decyzji komunalizacyjnej dotyczącej mienia położonego w całkiem innej miejscowości. Samo przeświadczenie strony o dysponowaniu tytułem prawnym to za mało aby uznać go za właściciela nieruchomości. Należy również podkreślić, że w postępowaniu komunalizacyjnym nie bada się legalności przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że zarówno w postępowaniu administracyjnym jak też w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący nie wykazał się prawem do przedmiotowej działki. W odniesieniu do tej działki nie zostało wydane orzeczenie o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a żaden z dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie daje podstaw do przyjęcia, że był on w dniu 27 maja 1990 r. właścicielem przedmiotowych działek. Skoro zatem skarżący nie wykazał, że jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, to decyzja o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego jest prawidłowa. Wobec tego zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organ nadzoru przepisów art. 28 i 157 § 3 kpa należy uznać na niezasadne. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku