III SA/Wr 691/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia NSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Józef Kremis, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 września 2009 r. sprawy ze skargi K. Ł. "A" w J. G. na pismo [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy ze środków z budżetu Unii Europejskiej uchyla pisemne zawiadomienie o odmowie przyznania pomocy ze środków z budżetu Unii Europejskiej. W dniu [...] r. przez K Ł "A" z siedzibą w J G przy ul. [...] (zwane w dalszej części uzasadnienia skarżącym) został złożony wniosek do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa D O R we W (zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie "Agencją") o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja Gospodarstw Rolnych" na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie ustawą). Pismem z dnia [...] r. Nr [...] Agencja odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała, ze skarżący nie spełnił warunku przyznania w tym zakresie pomocy określonego w § 14 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. Ministra Rolnictwa In Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 ze zm.) to jest nie dołączył do wniosku o przyznanie prawa pomocy odpisu z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Pismem z dnia [...] r. skarżący wezwał Agencję do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu wezwania skarżący wyjaśnił, że Agencja błędnie przyjęła, ze skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien złożyć również odpis z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Skarżący zaznaczył, ze P Z Ł jest zrzeszeniem (nie stowarzyszeniem) osób fizycznych i prawnych czyli K Ł, natomiast zarówno Z jak i K Ł nie podlegają wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego. Skarżący wskazał dalej, że K Ł nabywają osobowość prawną na podstawie art. 33 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie ( Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066), co za tym idzie nie podlegają wpisowi do KRS, podobnie z ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie wynika jakoby K te miały obowiązek wpisu do rejestru. Skarżący oświadczył, że K Ł ma ustawowe (art. 11 i art. 34 Prawa Łowieckiego i Statutowe (§16 ust. 2) prawo do prowadzenie działalności rolniczej i z tego powodu odmowa przyznania pomocy mającej na celu lepsze i efektywniejsze wykonywanie obowiązków jest zdaniem skarżącego naruszeniem zasady równości podmiotów wobec prawa. Skarżący stwierdził, że spełnia wymogi osoby prawnej określone w art. 10 ust. 1 ustawy, wobec czego odmowa przyznania pomocy nie jest zgodna z prawem. Pismem z dnia [...]r. Nr [...] Agencja orzekła, że nie doszło do naruszenia prawa. W uzasadnieniu pisma powołano rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r., które określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", w szczególności przywołano § 14 ust. 1 tego rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po terminie lub nie został dołączony do niego co najmniej jeden z dokumentów, których niedołączenie skutkuje nieprzyznaniem pomocy, Agencja nie przyznaje pomocy. Organ wskazał na treść instrukcji wypełniania wniosku w ramach działania 121 "Modernizacja gospodarstw rolnych" dla wersji wniosku na lata 2007-2013, która określa w sposób jednoznaczny w opinii organu, że załączenie odpisu z rejestru przedsiębiorców w KRS jest obowiązkowe., podkreślono ,ze dokument ten wskazany został w części VI. pt. informacja o załącznikach jako załącznik niezbędny do przeprowadzenia wstępnej weryfikacji spełniania podstawowych wymogów formalnych. Organ wyraźnie podkreślił, że instrukcja nakazuje w przypadku braku któregokolwiek z załączników, wskazanych w Informacjach o załącznikach w części pt. załączniki niezbędne do przeprowadzenia wstępnej weryfikacji spełnienia podstawowych wymogów formalnych, iż Agencja odmawia przyznania pomocy. Organ wyjaśnił, że w przy ponownej analizie dokumentacji sprawy potwierdzone zostało, że skarżący nie złożył wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w dniu [...] r. wymaganego załącznika w postaci odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS, tak więc nie został dołączony dokument, o którym mowa § 13 ust. 4 przywołanego rozporządzenia i z tego powodu, zdaniem organu, należy uznać, że został naruszony rygor z §14 ust.1 rozporządzenia i to spowodowało odmowę przyznania skarżącemu pomocy. Dodatkowo Agencja zasygnalizowała, że skarżący nie spełnia definicji beneficjenta w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Powołano się na treść §3 pkt 2 rozporządzenia, z którego wynika, że o pomoc może ubiegać się osoba prawna, jeżeli (...) jest wpisana do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. W treści uzasadnienia organ przyznał, ze skarżący ma nadaną osobowość prawną na podstawie ustawy Prawo Łowieckie i nie posiada wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS. Na powyższe rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżący wnosił o uchylenie rozstrzygnięcia i uznanie, że K Ł jako osoba prawna, zarejestrowana zgodnie z przepisami ustawy Prawo Łowieckie nie ma obowiązku załączenia do wniosku o pomoc przyznaną w trybie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, odpisu przedsiębiorców z KRS. W uzasadnieniu skargi wskazano na treść art. 10 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którym pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej, lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przywołano treść art. 33 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo Łowieckie, nadającemu osobowość prawną K Ł z dniem nabycia członkostwa w P Z Ł. W dalszej części uzasadnienia wywiedziono, że ze względu na szczególny tryb rejestracji i nabywania osobowości prawnej K Ł nie podlega wpisowi do KRS. Powołano treść postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie XV Wydziału Gospodarczego, sygn. akt XV GZ 469/03, zgodnie z którym P Z Ł nie podlega wpisowi do KRS. Podkreślono, że z powyższych przyczyn skarżący nie może spełnić wymagania zawartego w § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. Wskazano, że w opinii skarżącego, treść tego przepisu pozostaje w sprzeczności z treścią art. 10 pkt 1 ustawy i z treścią upoważnienia do wydania rozporządzenia wykonawczego art. 29 ust. 1 ustawy. W opinii skarżącego ograniczenie beneficjentów tego programu tylko do podmiotów posiadających osobowość prawną rejestrowanych w KRS, bezprawnie dyskryminuje k ł i inne osoby prawne zarejestrowane w tym trybie. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że nie jest uprawniony do oceny celowości rozwiązań prawnych wprowadzonych przez ustawodawcę. Ponadto wskazał, na bezzasadność zarzutu sprzeczności §3 pkt 2 rozporządzenia z art.. 10 ust. 1 ustawy, z treścią upoważnienia do wydania tego rozporządzenia wykonawczego (art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy). W uzasadnieniu odpowiedzi podkreślono, że nie można się zgodzić z argumentacją skargi dotyczącą naruszenia zasady równości podmiotów prawa, gdyż niezależnie od negatywnych konsekwencji dla skarżącego uznanie, że spełnia on warunki formalne pomimo braku wpisu do KRS mogłoby pociągać za sobą stworzenie nierówności i naruszenie zasady sprawiedliwości w stosunku do innych podmiotów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął co następuje; Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr `153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a"). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno akty jak i czynności z zakresu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniający skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Podkreślenia wymaga, że wojewódzkie sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie. Sąd wskazuje, że jest kompetentny jedynie do oceny legalności zaskarżonego aktu czy czynności. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jest oceniając czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego Sąd zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie, zaznaczenie wymaga, że kwestie przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w zakresie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych kwestie te określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.. 427 ze zm. zwana w dalszej części uzasadnienia w skrócie "ustawy o wspieraniu") oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 ze zm., zwanego w dalszej części uzasadnienia w skrócie "rozporządzeniem"). W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej o jakim mowa w przywołanym już w uzasadnieniu wyroku art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotowy akt dotyczy odmowy przyznania pomocy w ramach działania "modernizacja gospodarstw rolnych", o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu zgodnie z którym program (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich – dopisek Sądu) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje między innymi modernizację gospodarstw rolnych. Należy wskazać, że zaskarżony akt wymaga uzasadnienia zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę w formie pisemnej o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W myśl art. 22 ust. 2 powołanej ustawy, do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy (czyli postępowań w ramach programu modernizacji gospodarstw rolnych, zgodnie z art. 22 ust. ustawy o wspieraniu – dopisek Sądu) prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników, organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast ustęp 3 art. 22 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy, podmiot wdrążający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej o odmowie jej przyznania. Na negatywne rozstrzygnięcie zgodnie z art. 22 ust. 4 wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W rozstrzyganej sprawie strona skarżąca prawidłowo złożyła skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu pomoc finansowa w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej , osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w myśl natomiast ustępu 2 art. 10 pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. W § 3 rozporządzenia wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu sprecyzowano, że o pomoc może ubiegać się osoba prawna jeżeli między innymi jest wpisana do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Spór stron w rozstrzyganej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przeszkodą w uzyskaniu pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" jest brak odpisu z rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, w sytuacji gdy strona skarżąca takim odpisem nie dysponuje. W rozstrzyganej sprawie o pomoc finansową w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" starało się K Ł A. Powyższy podmiot prowadzi działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. tekst jednolity z 2005 r. Nr 127, poz. 1066) oraz na podstawie statutu uchwalonego przez K Z D P Z Ł. Zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy Prawo łowieckie K Ł nabywają osobowość prawną z dniem nabycia członkostwa w P Z Ł. Natomiast P Z Ł jako zrzeszenie osób fizycznych i prawnych posiada osobowość prawna nadaną mu ustawą Prawo łowieckie (art. 32 ust. 2). Zgodnie z ustawą Prawo łowieckie działalność gospodarcza w zakresie łowiectwa polega na świadczeniu usług turystycznych obejmujących polowania wykonywane przez cudzoziemców na terytorium Polski oraz polowania za granicą i jest to działalność regulowana w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Powyższa działalność wymaga wpisu do rejestru polowań. Organem prowadzącym ten rejestr jest marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę przedsiębiorcy (art. 17 ustawy Prawo łowieckie). Rejestr polowań jest jedynym rejestrem ujętym w ustawie Prawo łowieckie. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowy Rejestrze Sądowym (Dz. U. tekst jednolity z 2007 r. Nr 168, poz. 1186, zwanej dalej w skrócie "ustawą o KRS") rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru. Na k ł nie ciąży zaś obowiązek wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego w oparciu o ustawę Prawo Łowieckie. W myśl art. 36 ustawy o KRS przepisy Rozdziału 2 Rejestr przedsiębiorców stosuje się do podmiotów (spółek jawnych, europejskich zgrupowań interesów gospodarczych, spółek partnerskich, spółek komandytowych, spółek komandytowo-akcyjnych, spółek z ograniczona odpowiedzialnością, spółek akcyjnych, spółek europejskich, spółdzielni, spółdzielni europejskich, przedsiębiorstw państwowych, jednostek badawczo-rozwojowych, przedsiębiorców określonych w przepisach o zasadach prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, innych osób prawnych, jeżeli wykonują działalność gospodarczą i podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2, oddziałów przedsiębiorców zagranicznych działających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, głównych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń). Tak więc K Ł nie podlega wpisowi do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z treści ustawy Prawo łowieckie wyraźnie wynika, że przepisy Prawa Łowieckiego szczególne określają charakter, strukturę i sposób działania podmiotów im podlegających, w tym strony skarżącej i czynią to w sposób kompletny oraz odrębny. Podobne rozwiązania prawne występują w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154) na tle tych uregulowań w doktrynie wyrażono pogląd "Jeżeli jakiś podmiot, zgodnie przepisami ustawy regulującej zasady jego funkcjonowania, podlega obowiązkowi uzyskania wpisu do rejestru pozostającego poza KRS, a nie podlega obowiązkowi uzyskania wpisu do KRS w zakresie któregokolwiek z jego podrejestrów , nie jest objęty wpisem do rejestru przedsiębiorców, mimo, iż prowadzi działalność gospodarczą. Do wyłączenia tego podmiotu od wpisu do rejestru przedsiębiorców nie jest potrzebny przepis, który wyraźnie postanawia o takim wyłączeniu. Obowiązuje tu zasada odwrotna. To do istnienia obowiązku wpisu danego podmiotu do rejestru przedsiębiorców konieczny jest przepis, który wyraźnie postanawia o takim obowiązku." (artykuł pt "Kościelne osoby prawne jako przedsiębiorcy" R Skubisz , PPH 2002/3/8). Pogląd powyższy w ocenie Sądu może znaleźć odzwierciedlenie w regulacjach zawartych ustawie Prawo łowieckie. Dodatkowo Sąd wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie pisemna odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w ramach działania modernizacja gospodarstw rolnych z dnia [...] r. została podpisana przez K B W I. Natomiast zgodnie z regulacją art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o wspieraniu, zadania instytucji zarządzającej (Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, art. 4 ust. 1 ustawy o wspieraniu - dopisek Sądu) w zakresie wdrażania działań objętych programem modernizacji gospodarstw rolnych, w tym przyznawania pomocy wykonuje, jako zadania delegowane zgodnie z art. 75 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 Agencja. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ma nadaną osobowość prawną (art. 1 ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [Dz. U. tekst jednolity z 2005 r. Nr 31, poz. 264], ustawa ta utraciła moc z dniem 23 czerwca 2008 r. – dopisek Sądu). Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1, ust. 2 tej ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organem Agencji jest Prezes, który kieruje Agencją i reprezentuje ją na zewnątrz. Biorąc pod uwagę powyższe unormowania budzi wątpliwość, czy osoba pełniąca funkcję K B W I była upoważniona do reprezentowania Agencji. Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ dokonując interpretacji § 3 ust. 2 rozporządzenia powinien kierować się nie tylko wykładnią gramatyczną, ale winien wziąć pod uwagę wykładnię systemową i celowościową, mając na względzie ustawę o wspieraniu i przepisy unijne. Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.