II SA/Wa 919/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Monika Michnik - Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską - oddala skargę - Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], cofającą J. J. pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż Komendant Wojewódzki Policji w L., po ponownym rozpatrzeniu sprawy J. J., na skutek uchylenia przez Komendanta Głównego Policji decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., stosując się do zaleceń organu II instancji wyjaśnił J. J. kwestie kosztów wykonania orzeczeń lekarskiego i psychologicznego w trybie odwoławczym. Mimo to, wymieniony nie poddał się badaniom i orzeczeń nie uzyskał. W związku z tym decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. organ I instancji cofnął mu pozwolenie na broń palną myśliwską na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) o broni i amunicji. Strona złożyła od tej decyzji odwołanie zarzucając naruszenie przepisów ustawy o broni i amunicji oraz k.p.a., ponieważ - jej zdaniem - organ I instancji nie udowodnił, iż należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 3 ustawy o broni i amunicji. Strona uważa, że przedstawione przez nią orzeczenia lekarskie i psychologiczne są prawomocne i z tego względu wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż przepis art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji uprawnia właściwy organ Policji do zobowiązania posiadacza pozwolenia na broń do poddania się przez niego badaniom lekarskim i psychologicznym w przypadku istnienia uzasadnionego podejrzenia, co do zdrowotnych i psychicznych możliwości dysponowania przez niego bronią. Kwestie natomiast badań psychologicznych i lekarskich osób posiadających pozwolenie na broń regulują przepisy ustawy o broni i amunicji oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.). Rozporządzenie to stanowi również, że od orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego przysługuje odwołanie tak osobie poddanej badaniom, jak i komendantowi wojewódzkiemu Policji, a wydane w tym trybie orzeczenia mają walor ostatecznych (§ 8 pkt 9). Z materiału dowodowego wynika, że organ I instancji, z uwagi na uzyskaną informację o problemach zdrowotnych J. J., skorzystał z przysługujących mu uprawnień i zobowiązał go do przedstawienia aktualnych orzeczeń o zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią. Taką decyzję podjął, ponieważ podczas wizyty strony w siedzibie organu potwierdzono niekontrolowane drżenie rąk i głowy strony, a strona przedstawiła pozytywne dla niej orzeczenie lekarskie i psychologiczne. Organ I instancji uznał więc, iż zachodzi konieczność weryfikacji przedłożonych orzeczeń i wniósł od nich odwołanie. Do działania takiego, wbrew temu co podnosi strona, niewątpliwie miał prawo na podstawie § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia. Strona nie poddała się badaniom w trybie odwoławczym kwestionując zasadność ich wykonania. Zatem wymieniony nie potwierdził w sposób prawem określony, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Obowiązek z art. 15 ust. 5 ustawy o broni dotyczy badań w obu instancjach, bowiem żaden przepis prawa nie zwalnia posiadacza broni ani osoby ubiegającej się o pozwolenie od poddania się badaniom w trybie odwoławczym, jeśli ich inicjatorem jest uprawniony do takiego działania organ Policji. Strona wnosząc odwołanie od niekorzystnych dla siebie orzeczeń ma prawo zrezygnować z dalszej procedury. Przekonanie strony, iż do zastosowania wobec niej dyspozycji art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji, a następnie złożenia przez organ I instancji odwołania od orzeczeń brak było podstaw, jest całkowicie mylne. Ma rację strona, iż brak jest dowodów do stwierdzenia, iż należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 3 ustawy o broni i amunicji, skoro nie przedstawiła orzeczeń lekarskiego i psychologicznego w II instancji. Jednakże powodem cofnięcia jej pozwolenia na broń nie było stwierdzenie u strony braku zdolności do dysponowania bronią z przyczyn określonych w tych przepisach ustawy o broni i amunicji, a fakt, iż odmówiła poddania się w tym kierunku badaniom w trybie odwoławczym. Dlatego też pomimo, iż organ I instancji nie przesłuchał w charakterze świadków lekarza i psychologa, którzy wydali stronie pozytywne dla niej orzeczenia, brak jest podstaw do zanegowania istoty rozstrzygnięcia organu I instancji, skoro wydane zostało przy zastosowaniu dyspozycji nie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, a art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni. Zatem zarzut strony, iż nie ma podstaw do cofnięcia jej pozwolenia, a decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jest chybiony podobnie. Nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut, iż organ I instancji przekroczył swoje uprawnienia i naruszył dobra osobiste strony. Prawo do posiadania broni nie jest prawem powszechnym, a dostęp do niego reglamentuje akt prawny rangi ustawy, a zatem mający walor prawa powszechnie obowiązującego. Prawa tego nie gwarantują też przepisy Konstytucji RP ani też akty prawa międzynarodowego. Broń nie jest zwykłą rzeczą, ma ścisły związek ze sferą ochrony takich dóbr jak bezpieczeństwo, porządek publiczny i nie może być żadnych wątpliwości co do psychofizycznej zdolności posiadacza pozwolenia na broń palną do bezpiecznego jej posiadania i używania. Temu służą także kompetencje organu Policji określone w art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji oraz prawo do wniesienia odwołania od orzeczeń. Odmawiając zatem poddania się procedurze odwoławczej i uniemożliwiając w ten sposób wydanie orzeczeń ostatecznych, strona de facto nie potwierdziła, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 — 4 ustawy, tj. osób z zaburzeniami psychicznymi lub o znacznie ograniczonej sprawności psychoruchowej (pkt 2), wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (pkt 3) czy uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (pkt 4). W takich przypadkach ustawodawca dał organom właściwym w sprawach pozwoleń na broń prawo do cofnięcia pozwolenia na broń. W myśl bowiem art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organ Policji może cofnąć pozwolenie, jeżeli osoba je posiadająca nie zastosuje się do obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji. Zachowanie więc pozwolenia na broń uzależnione jest od spełniania przez jego posiadacza rygorystycznych wymogów ustawy, a jednym z nich jest przedstawienie orzeczeń lekarskiego i psychologicznego w myśl dyspozycji art. 15 ust. 5 ustawy, potwierdzających możliwość dysponowania bronią. Skoro strona go nie wypełniła, racje interesu społecznego sprzeciwiają się dalszemu posiadaniu przez nią prawa do broni. Decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. J. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w L. z dnia [...] lutego 2009 r. oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącego, Komendant Główny Policji wydając ww. decyzję naruszył przepisy art. 7, 8, 9, 10, § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 15 ust. 5 oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Obszernie uzasadniając wskazane zarzuty skarżący podniósł m.in., iż organ odwoławczy nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy, lecz ograniczył się tylko do oceny, czy strona poddała się stosownym badaniom. Skarżący wskazał, iż nie poddał się badaniom lekarskim i psychologicznym w trybie odwoławczym, albowiem kwestionuje potrzebę ich przeprowadzania. Nie potwierdził zatem, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Organ zastosował błędną wykładnię przepisu art. 18 ust. 5 pkt 2 tej ustawy, gdyż w zebranym materiale dowodowym nie ujawnił wiarygodnych i obiektywnych okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż strona posiadająca pozwolenie na broń należy do osób, o których mowa powyżej. Organ bezprawnie skierował skarżącego na ponowne badania, bowiem strona nie miała obowiązku prawnego poddania się ponownemu badaniu w trybie odwoławczym. Skarżący legitymował się ważnymi do 2010 r. orzeczeniami lekarskim i psychologicznym na broń myśliwską, które wykonał w 2005 r. Organ Policji powziął wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego z pisemnej informacji pochodzącej od byłego Prezesa Koła Łowieckiego [...], z którym skarżący pozostaje w konflikcie. To z kolei poddaje w wątpliwość prawdziwość twierdzeń wymienionego. Ponadto policjanci nie są uprawnieni do oceny stanu zdrowia osobowy posiadającej pozwolenie na broń na podstawie spotkania i rozmowy z nią. Wobec braku wiedzy lekarskiej twierdzenie policjantów o występowaniu u skarżącego [...] jest pozbawione podstaw i wskazuje na rażące naruszenie prawa oraz przekroczenie kompetencji organu Policji. Zatem organ I instancji nie miał prawa cofnąć skarżącemu pozwolenia na broń, bowiem nie wykazał w postępowaniu dowodowym, że strona może należeć do wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-3 ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowią przepisy ustawy o broni i amunicji, mianowicie art. 18 ust. 5 pkt 2. Stosownie do tego przepisu właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5. Zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 4 oraz § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, orzeczenie lekarskie i orzeczenie psychologiczne (wystawione przez lekarza i psychologa upoważnionego) stanowią podstawę do wydania pozwolenia na broń przez okres 2 miesięcy od daty wydania orzeczenia. W świetle § 8 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, od orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego osobie ubiegającej się oraz właściwemu organowi Policji przysługuje odwołanie wnoszone na piśmie. Ustęp 9 powołanego § stanowi, iż orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostateczne. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że wniesione odwołanie, zarówno przez stronę postępowania w sprawie pozwolenia na broń, jak i przez organ Policji, nie jest obwarowane jakimikolwiek warunkami. Nie można czynić zatem organowi Policji zarzutu, iż przed wniesieniem odwołania od orzeczenia lekarskiego i psychologicznego nie przeprowadza postępowania, mającego na celu wykazanie zasadności skorzystania z przysługujących uprawnień. Już sama subiektywna wątpliwość, któregokolwiek z wymienionych podmiotów, co do prawidłowości wydanego orzeczenia uprawnia do zaskarżenia kwestionowanego orzeczenia. Dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia i warunków odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną. Wskazać należy, że decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń, wydana zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, ma charakter uznaniowy, przy czym organy Policji nie mogą kierować się swobodnym uznaniem przy wydawaniu przedmiotowych pozwoleń, mają natomiast prawo swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) przy ustalaniu, czy sytuacja faktyczna uzasadnia cofnięcie pozwolenia. Cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni z powodu braku orzeczenia psychologicznego musi być więc w każdym indywidualnym przypadku uzasadnione szczególnymi okolicznościami faktycznymi i nie mogą to być okoliczności subiektywne, lecz obiektywnie istniejące. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Komendanta Głównego Policji, iż w przypadku kiedy strona nie przedłożyła stosownego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, a w tym przypadku orzeczeń ostatecznych wydanych w wyniku rozpatrzenia odwołań, nie udokumentowała tym samym, że posiada zdolność psychiczną do dysponowania bronią. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził zatem naruszenia przepisów prawa przez organy obu instancji w takim stopniu, aby uzasadniało to uchylenie zaskarżonych decyzji. W ocenie Sądu, organy Policji prawidłowo oceniły całokształt zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego i uzasadniły, dlaczego skarżący znajduje się w sytuacji dającej podstawę do cofnięcia mu pozwolenia na posiadanie przedmiotowej broni. Zdaniem Sądu, można wprawdzie zasadnie zarzucić organom Policji, iż postępowanie toczące się w tej sprawie trwało zbyt długo, a więc z naruszeniem zasady szybkości postępowania. Niemniej należy wyraźnie podnieść, iż uchybienie to nie miało istotnego wpływu na ostateczny wynik sprawy, a ponadto, co istotne, skarżący nie poddając się wymaganym badaniom lekarskim i psychologicznym, o których był prawidłowo informowany, również przyczynił się do przedłużenia terminu rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest uzasadnionych podstaw, aby skutecznie zarzucić organom obu instancji, że w sposób dowolny cofnęły skarżącemu wydane pozwolenia na broń. NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 1097 (nie publik.) stwierdził, iż: "nie można (...) mówić o tym, że wydane decyzje mają charakter dowolny i zapadły z naruszeniem zasady uznania administracyjnego, skoro skarżący odmówił poddaniu się wymaganym badaniom u wskazanych specjalistów i nie przedstawił właściwych (odpowiadających prawu) orzeczeń lekarskich i psychologicznych". Bezspornie skarżący w niniejszej sprawie nie stawił się na wyznaczone badania lekarskie i psychologiczne, a zatem postępowanie odwoławcze w sprawie orzeczenia psychologicznego nie zostało zakończone z przyczyn leżących po stronie skarżącego. W ocenie Sądu, poczynione przez organ zarówno I, jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów ustawy, nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu, organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.). Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.