I SA/Sz 344/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi D.S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu Z akt administracyjnych sprawy wynika, że D. S. w dniu 7 sierpnia 2008 r. złożył w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną nabycia wewnątrz-wspólnotowego AKC-U z tytułu nabycia wewnątrz-wspólnotowego samochodu osobowego D nr nadwozia [...], rok produkcji [...], pojemność silnika [...] ccm oraz wskazał podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł i kwotę podatku akcyzowego w wysokości [...] zł. Na wezwanie organu celnego wysłane po przeprowadzonych czynnościach sprawdzających, w dniu 8 sierpnia 2008 r. D. S. złożył korektę deklaracji uproszczonej, wskazując podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł i podatek akcyzowy w kwocie [...] zł, który wpłacił do kasy urzędu celnego. Pismem z 18 sierpnia 2008 r. D. S. złożył wniosek o zwrot akcyzy zapłaconej za ww. samochód osobowy, uzasadniając złożenie deklaracji uproszczonej pomyłką w tłumaczeniu włoskiego dowodu rejestracyjnego. Według wnioskodawcy, nabył on samochód ciężarowy, a nie samochód osobowy. W związku z tym, w dniu 8 września 2008 r. strona złożyła korektę deklaracji uproszczonej, w której określiła towar jako samochód ciężarowy klasyfikowany symbolem CN 8704 oraz wskazała zerową stawkę podatku i podatek akcyzowy w kwocie 0,00 zł. Decyzją z [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił D. S. należne zobowiązanie w podatku akcyzowym w wysokości [...] zł z tytułu nabycia wewnątrz-wspólnotowego ww. samochodu osobowego oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 27 października 2008 r., a jej odbiór został potwierdzony czytelnym podpisem podatnika, złożonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Termin 14 dniowy do wniesienia odwołania upływał w dniu 10 listopada 2008 r. W dniu 18 listopada 2008 r. strona złożyła w Urzędzie Celnym wniosek (opatrzony datą: 17.11.2008 r.) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, załączając do wniosku przedmiotowe odwołanie. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że decyzja ta jest wadliwa, gdyż nie zawiera pouczenia, w związku z tym uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jej winy. O trybie wniesienia odwołania oraz o fakcie upływu tego terminu strona dowiedziała się w trakcie konsultacji z prawnikiem w dniu 15 listopada 2008 r. Do wniosku załączona została kserokopia decyzji organu I instancji, która wg strony została doręczona jej w niepełnej formie, tj. pozbawionej pouczenia o prawie odwołania. W załączonym do wniosku odwołaniu strona m. in. zarzuciła, iż organ naruszył art. 210 § 1 pkt 7 oraz pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez brak obligatoryjnego pouczenia strony o przysługującym trybie odwoławczym oraz brak podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji. Postanowieniem z 20 kwietnia 2009 r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu ponaglenia strony z dnia 23 lutego 2009 r. dotyczącego nie załatwienia w terminie przez Dyrektora Izby Celnej wniosku z 17 listopada 2008 r. o przywrócenie terminu, uznał je za zasadne w tej części, natomiast w części dotyczącej wyznaczenia organowi celnemu ostatecznego terminu na załatwienie sprawy uznał je za bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie w tej części, z uwagi na wydanie przez ten organ w dniu [...] rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z [...]. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że stosownie do dyspozycji art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Dalej organ wskazał, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy strony w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar oraz nieprawidłowe doręczenie decyzji. W przypadkach braku w decyzji takich jej elementów jak: pouczenia o prawie odwołania, czy skargi do sądu administracyjnego, strona może żądać w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji uzupełnienia decyzji co do prawa odwołania (art. 213 O.p.). W przedmiotowej sprawie strona jednak nie wystąpiła z żądaniem uzupełnienia treści decyzji, lecz wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wniosek ten złożony został w dniu 18 listopada 2008 r. - jak twierdzi strona, po konsultacji z prawnikiem przeprowadzonej w dniu 15 listopada 2008 r. - czyli w 22. dniu od otrzymania przedmiotowej decyzji organu I instancji. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa decyzja została wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w trzech jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden egzemplarz przeznaczony został dla strony, a informacja o trybie odwoławczym zawarta została na czwartej ostatniej karcie tej decyzji. Decyzja w trzech egzemplarzach podpisana została przez osobę działającą z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego. Organ odwoławczy ustalił, że dwa spośród trzech egzemplarzy decyzji, które pozostały w urzędzie celnym są kompletne, tj. zawierają zarówno pouczenie o trybie odwoławczym jak i podpis osoby upoważnionej z podaniem jej imienia, nazwiska oraz stanowiska służbowego. W związku z tym, organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut, że jedynie egzemplarz decyzji wysłanej drogą pocztową do strony nie zawiera treści pouczenia (a również podpisu osoby upoważnionej). W ocenie organu odwoławczego, strona nie uwiarygodniła, że przesłany wyłącznie dla niej egzemplarz został zdekompletowany. Ponadto organ ustalił, na podstawie notatki urzędowej sporządzonej przez osobę prowadzącą postępowanie przed organem I instancji, że strona w trakcie prowadzonego postępowania kontaktowała się telefonicznie i była informowana o możliwości złożenia w ustawowym terminie odwołania, w przypadku nie satysfakcjonującego ją rozstrzygnięcia sprawy. Uznając zatem, że strona nie wskazała, by wystąpiły przeszkody uniemożliwiające wniesienie odwołania w terminie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki do przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie D. S. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 162 § 1 i § 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie, iż brak jest przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, m.in. z powodu braku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy skarżącego, - art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez sprzeczność ustaleń organu II instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym zastosowanie domniemania okoliczności faktycznej dostarczenia skarżącemu kompletnej decyzji, negowanej przez podatnika, w sytuacji gdy zastosowanie takiego domniemania jest niedopuszczalne, a wszelkie niejasności lub wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika, - art. 172 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i art. 187 § 1 O.p., przejawiające się w tym, iż organ zaniechał sporządzenia protokołu z przesłuchania świadka funkcjonariusza celnego, poprzestając jedynie na notatce służbowej tej osoby, w przypadku gdy nie można uznać za udowodnione okoliczności, gdy są utrwalone w aktach tylko w formie adnotacji. Podnosząc takie zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nadanie biegu temu odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, bowiem postanowienie to wydane zostało z naruszeniem prawa. W myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Stosownie do § 2 tegoż artykułu "podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Odnosząc przytoczony stan prawny do stanu faktycznego sprawy, stwierdzić należy, że uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania skarżący uzasadnił brakiem stosownego pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania w otrzymanej decyzji, wskazując przy tym, że otrzymana decyzja zawierała jedynie 3 karty i nie posiadała również podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji (jak wynika z akt sprawy, pouczenie o prawie do odwołania oraz podpis zamieszczone były na odrębnej, czwartej karcie). Zasadnie więc organ odwoławczy wskazał, że w takiej sytuacji skarżący mógł skorzystać z prawa złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji, jednak to stwierdzenie nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem w przypadku rozpoznawania złożonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego, badać należy ustawowe przesłanki pozwalające na uwzględnienie takiego wniosku. Z cytowanego przepisu art. 162 § 1 O.p. wynika, że organ prowadzący postępowanie administracyjne jest obowiązany przywrócić uchybiony termin na wniosek zainteresowanego w razie stwierdzenia, że uprawdopodobnił on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oznacza to, że ustawa nie wymaga od strony udowodnienia braku winy, lecz jedynie uprawdopodobnienia takiego faktu. Podnoszona w zaskarżonym postanowieniu okoliczność, iż organ I instancji wydał decyzje w trzech jednobrzmiących egzemplarzach i czwarta karta tej decyzji zawierała zarówno pouczenie o prawie do odwołania oraz podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji stwarzać może domniemanie faktyczne, że egzemplarz tej decyzji doręczony stronie również zawierał tę kartę. Wobec oświadczenia strony skarżącej, iż doręczona jej decyzja nie zawierała tej karty i przy braku procesowych możliwości wykazania faktu przeciwnego, a tym samym przy niemożliwości wykluczenia podnoszonej przez skarżącego okoliczności, uznać jednak należało, że uprawdopodobnił on brak pouczenia o prawie odwołania w otrzymanej decyzji. Stwierdzenia tego nie mogły podważyć podnoszone przez organ odwoławczy okoliczności o poinformowaniu skarżącego o takim prawie przez pracownika organu w rozmowie telefonicznej "w trakcie prowadzonego postępowania", ani fakt uiszczenia przez skarżącego opłaty skarbowej od odwołania w dniu 14 listopada 2008 r., a więc na dzień przed konsultacją z prawnikiem na temat prawa i terminu wniesienia odwołania. Fakt ten niewątpliwie świadczy o świadomości skarżącego o prawie do odwołania już w dniu 14 listopada 2008 r. i częściowo podważa wiarygodność oświadczeń skarżącego, jednak nie stwarza to podstaw do niepodważalnego stwierdzenia, że skarżący już przed upływem terminu do wniesienia odwołania znał tryb i termin do jego złożenia. Uznając zatem, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wobec braku pouczenia o trybie odwoławczym w otrzymanej decyzji, zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 162 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 1 pkt 7 i art. 214 O.p.) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy.