II SA/Sz 786/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi E. i T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących E. i T. W. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2,w związku z art. 144 kpa, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia E. i T. W. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak: [...], wymierzające karę z tytułu nielegalnego użytkowania warsztatu samochodowego z lakiernią /kategoria obiektu - [...]/, zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...], gm. [...], w kwocie [...] zł - uchylił w całości zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 57 ust. 7, art. 59f ust. 1-3 oraz art. 59g Prawa budowlanego wymierzył E. i T. W. karę w wysokości [...]zł z tytułu nielegalnego użytkowania wiaty stalowej nad kabiną lakierniczą /kategoria obiektu - [...] /. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w wyniku kontroli stwierdził, że istniejące pomieszczenie hali, usytuowanej na terenie działki nr [...] w obrębie [...], gm. [...] jest użytkowane niezgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, jako warsztat samochodowy. Ponadto stwierdził samowolne wybudowanie wiaty stalowej nad komorą lakierniczą. Po przeprowadzeniu następnej kontroli stwierdzono, że w hali znajdują się [...] samochody osobowe, z których [...] były przygotowane do lakierowania, jeden bus oraz samochód osobowy wewnątrz kabiny lakierniczej. Ustalono też, że wewnątrz pomieszczenia odczuwalny był zapach lakieru. Ponadto na tablicy sterowniczej kabiny lakierniczej świeciły się lampki kontrolne. Zgodnie z oświadczeniem inwestora złożonym do protokołu z kontroli, samochody marki [...] oraz [...] są jego własnością. Pierwszy jest remontowany przez właściciela w wolnych chwilach, a w drugim, podczas kontroli, wymieniano głośniki. Natomiast bus jest własnością kolegi i "został wstawiony do środka, aby nie stał na zewnątrz," a samochód osobowy marki [...] jest własnością syna inwestora. Dodatkowo T. W. oświadczył, że odczuwalny był zapach rozpuszczalnika, ponieważ używano go do mycia końcówek przewodów elektrycznych przy montażu głośników w samochodzie marki [...]. Inwestor odmówił złożenia oświadczenia w sprawie samochodu znajdującego się wewnątrz kabiny. Według inspektorów samochód ma świeżo polakierowany przód, klapę silnika oraz przedni zderzak. W sprawie zgromadzono dowody w postaci [...] fotografii. Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 57 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wymierzył inwestorowi karę w wysokości [...] zł z tytułu nielegalnego użytkowania warsztatu samochodowego z lakiernią (kategoria obiektu - [...]). Zgodnie z art. 54 do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeśli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Natomiast w myśl art. 57 ust 7 w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, niezależnie od argumentów podniesionych przez inwestora, że przystąpiono do użytkowania warsztatu samochodowego. Z analizy akt sprawy wynika jednak, że na przedmiotowy obiekt budowlany - warsztat samochodowy składa się: samowolnie dobudowana wiata stalowa, pod którą zamontowano kabinę lakierniczą oraz istniejący budynek magazynowy po byłej Spółdzielni A. Zatem niniejsze postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego użytkowania dotyczyć powinno tylko wiaty stalowej wybudowanej nad kabiną lakierniczą. Fakt użytkowania wiaty jest bowiem bezsporny. Pełni ona rolę ochronną ustawionej pod nią kabiny lakierniczej. Natomiast w sprawie użytkowania istniejącego budynku magazynowego jako warsztatu samochodowego, powinno być prowadzone odrębne postępowanie, na podstawie odrębnych przepisów Prawa budowlanego, o zmianie sposobu użytkowania. W związku z tym kategoria obiektu oraz wysokość kary ulegają zmianie tj. nielegalne użytkowanie wiaty o konstrukcji stalowej nad kabiną lakierniczą /kategoria obiektu [...]/ podlega karze w wysokości [...] zł. Na powyższe postanowienie organu odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli E. i T. W. wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 107 kpa, bowiem istnieją rozbieżności pomiędzy stwierdzeniem o nałożeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania warsztatu samochodowego z lakiernią, a uzasadnieniem postanowienia organu II instancji, wskazującym na wymierzeniu kary [...] zł z tytułu nielegalnego użytkowania wiaty stalowej nad kabiną lakierniczą. W skardze zarzucono również naruszenie art. 15 kpa poprzez rozpoznanie sprawy tylko w ramach jednej instancji oraz art. 107 § 3 kpa poprzez nie rozpatrzenie przez organ II instancji żądań strony i nie ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu. Poza tym skarżący wskazali, że zaskarżone postanowienie charakteryzuje rozbieżność, która powoduje, iż strony nie wiedzą, czy stanowi ono rozstrzygnięcie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. w sprawie znak: [...], w której nałożono karę [...] zł na nielegalne użytkowanie warsztatu samochodowego z lakiernią, czy też orzeczenie organu II instancji stanowi nowe postanowienie w zakresie wymiaru kary z tytułu nielegalnego użytkowania wiaty stalowej nad kabiną lakierniczą. Ponadto organ II instancji wydał postanowienie wychodząc poza zakres rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 138 § 1 kpa organ odwoławczy powinien wydać orzeczenie o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia i umarzeniu postępowania. Z powyższych względów Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie mógł w niniejsze sprawie uchylić zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. i merytorycznie rozpatrzyć sprawę z zakresu nielegalnego użytkowania wiaty stalowej wybudowanej nad kabiną lakierniczą na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, ponieważ w ten sposób sprawa byłaby merytorycznie rozpatrzona tylko w ramach jednej instancji, co stanowi naruszenie art. 15 kpa. Ponadto organ II instancji naruszył przepis art. 107 § 3 kpa, ponieważ nie rozpatrzył żądań strony i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu, tylko wydał nowe merytoryczne postanowienie nie związane z orzeczeniem organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania jest dopuszczalne wówczas gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki do wydania takiego orzeczenia. Zgodnie z art. 54 do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę można przystąpić z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Natomiast, w myśl art. 57 ust.7 w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów art., 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do tej kary stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust.1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu. Sytuacja taka nie może jednak dotyczyć inwestora, który zrealizował obiekt w warunkach samowoli budowlanej. Tak więc stwierdzenie, że obiekt został nielegalnie wybudowany nie może być podstawą do wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania, lecz musi uruchomić postępowanie zmierzające do wdrożenia odpowiednich procedur w zakresie legalizacji lub rozbiórki danego obiektu budowlanego. W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził, że doszło do samowoli budowlanej, a mianowicie samowolnego dobudowania wiaty stalowej, nie mógł zatem wymierzyć kary z tytułu użytkowania, lecz powinien wdrożyć wskazaną wyżej procedurę. W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.