VI SA/Wa 1279/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2009 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych oddala skargę A. L. w dniu [...] listopada 2008 r., przedkładając wymagane dokumenty, złożyła wniosek o wpis na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]., na podstawie art. 24 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...]. uchwałą z dnia [...] stycznia 2009 r., odmówiła jej wpisu na listę radców prawnych uznając, iż kandydatka nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, z uwagi na brak odpowiedniej praktyki w zawodzie prawniczym, nabytej po złożeniu we wrześniu 2008 r. egzaminu sędziowskiego. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji podkreślił prymat interesu publicznego nad interesem jednostki w zakresie wolności wyboru i wykonywania zawodu. Wskazał, iż jego rolą jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego, a zatem szczególnie winien badać przydatność kandydata ubiegającego się o wpis. Organ podkreślił, iż dotychczasowa wiedza zdobyta na studiach, aplikacji sędziowskiej oraz krótkiego zatrudnienia nie dawała rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Uznał, iż każda aplikacja ma swoją specyfikę i w sposób charakterystyczny przygotowuje do wykonywania określonego zawodu prawniczego. Organ podniósł, iż praktyka zdobywana przez stronę zarówno na stanowisku nauczyciela przedmiotów zawodowych jak i asystenta prawnego przez okres trzech miesięcy od złożenia egzaminu sędziowskiego była zbyt krótka, nie pozwalająca zdobyć należytego przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto organ wskazał, iż analizując przebieg pracy zawodowej A. L., nie można było uznać, iż charakter wykonywanych przez nią obowiązków wypełniał znamiona określone w art. 6 ustawy o radcach prawnych. Organ powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 wyjaśnił, iż możliwość dostępu do wykonywania zawodu bez praktycznego doświadczenia stwarzałoby niebezpieczeństwo nienależytego wykonywania zawodu, a doświadczenie zdobyte w ramach wąskiej obsługi prawnej przedsiębiorstwa H. z siedzibą w L., uznano za niewystarczające. Organ wyjaśnił, iż zawód radcy prawnego to nie tylko teoria ale i praktyka, zatem strona nie mając odpowiedniego stażu pracy pod nadzorem radcy prawnego nie miała możliwości poznania praktycznych reguł wykonywania zawodu. Od powyższej uchwały A. L. złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Zarzucała w nim organowi wpisowemu błędną ocenę wniosku na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 5) w związku z art. 25 ust. 1 pkt. 2) ustawy o radcach prawnych (nieskazitelny charakter oraz rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego), błędną ocenę okresu praktyki zawodowej uznanej za miarodajną (głównie w zakresie oceny momentu jej rozpoczęcia), a także podniosła, że Trybunał Konstytucyjny nie zamierzał odnosić oceny okresu praktyki wyłącznie do okresu "po" złożeniu innego egzaminu prawniczego. Pozostałe zarzuty odwołania skupiały się na naruszeniu przepisów postępowania co do rozpatrzenia całokształtu okoliczności faktycznych, wniosków dowodowych oraz nieuwzględnienia okoliczności, z których wynikało, że wnioskodawczyni posiadała dużą praktykę zawodową jako "prawnik". Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Organ ten podzielił argumentację organu I instancji, uznając , iż strona nie posiadała odpowiedniej praktyki po zdanym egzaminie sędziowskim, a co za tym idzie, nie spełniała przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. A. L. w dniu [...] marca 2009 r. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od decyzji Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej uchwały i dokonanie wpisu na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wnosiła o rozpoznanie odwołanie w oparciu o przepisy ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 20 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 286). Rozpoznając odwołanie Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2009 r., o utrzymaniu w mocy uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., o odmowie wpisu A. L. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.. W uzasadnieniu powołując się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych a także na dyspozycję przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, potrzymał stanowisko organów prezentowane w toku postępowania administracyjnego. Minister Sprawiedliwości dokonał ponownej oceny sytuacji prawnej A. L., przy uwzględnieniu treści przepisu art. 25 ustawy o radcach prawnych, zarówno sprzed, jak i po wskazanej nowelizacji. Przytaczając stan faktyczny sprawy organ ustalił, że strona ukończyła Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Następnie od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] września 2004 r. była zatrudniona na 1/2 etatu na stanowisku asystentki w Kancelarii Radcy Prawnego [...] w [...]. W okresie od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] października 2005 r. pracowała na podstawie umowy o pracę w E. z siedzibą w M. na stanowisku asystenta prawnego oraz tłumacza języka angielskiego (w okresie od dnia [...] lipca 2004 r. do dnia [...] lipca 2005 r. na pełnym etacie, a od dnia [...] lipca 2005 r. do dnia [...] października 2005 r. na 1/2 etatu). Od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2005 r. skarżąca była zatrudniona w Kancelarii Prawniczej [...] w [...] na stanowisku asystentki. Następnie od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] listopada 2006 r. A. L. pracowała na stanowisku asystentki w Kancelarii Adwokackiej [...] w [...]. W okresie od czerwca do sierpnia 2006 r. pracowała na podstawie umowy zlecenia w Kancelarii Radców Prawnych [...] z siedzibą w [...], gdzie wykonywała czynności z zakresu obsługi prawnej. Następnie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. pracowała na podstawie umowy zlecenia w Kancelarii Adwokackiej [...] z siedzibą w [...], gdzie również wykonywała czynności z zakresu obsługi prawnej. Od dnia [...] czerwca 2007 r. do dnia [...] września 2007 r. A. L. zatrudniona była na 1/2 etatu w Sądzie Okręgowym w [...] na stanowisku asystenta sędziego. Następnie w okresach: [...] październik 2007 r. – [...] styczeń 2008 r., [...] luty – [...] lipca 2008 r. i od dnia [...] września 2008 r. do chwili obecnej świadczyła usługi edukacyjne w A. oddział w L.. Ponadto do chwili obecnej skarżąca zatrudniona jest na stanowisku asystentki w spółce H. z siedzibą w L.. A. L. w okresie od 2005 r. do 2008 r., odbyła pozaetatową aplikację sądową i w dniach: [...], [...] oraz [...] września 2008 r. złożyła egzamin sędziowski z wynikiem dobrym. Mając powyższe na uwadze Minister uznał, iż w ramach wykazanego zatrudnienia, A. L. w większości wykonywała czynności asystenta, które nie dotyczyły bezpośrednio praktyki z zakresu świadczenia pomocy prawnej. Organ podkreślił jednocześnie, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego do oceny rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, decydującym był wyłącznie okres po dniu [...] września 2008 r. tj. od chwili zdania przez A. L. egzaminu sędziowskiego. Minister doszedł do przekonania, iż organy dokonały prawidłowej oceny sytuacji wnioskującej, uznając, iż okres sześciu miesięcy pracy w spółce H. w charakterze asystenta prawnego był niewystarczający dla uznania, iż skarżąca wykazała się umiejętnością w świadczeniu pomocy prawnej. Zatem skarżąca nie nabyła doświadczenia prawniczego w wystarczającym zakresie, przez co nie dawała prawidłowej rękojmi wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto organ dodał, iż skarżąca nie spełniała również przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 5 ustawy o radcach prawnych, który wszedł w życie z dniem 25 marca 2009 r. A. L., co prawda zdała egzamin sędziowski po dniu 1 stycznia 1991 r., jednakże w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych, łącznie przez okres co najmniej 3 lat, nie wykonywała wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej przez radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii lub spółce, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości A. L. nie spełniała zarówno przesłanki określonej w art. 25 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, będącej dotychczas podstawą do wpisu na listę radców prawnych, jak i wymagań objętych ustawowymi przesłankami wpisu na listę radców prawnych wynikających z przytoczonego wyżej znowelizowanego art. 25 ust.1 pkt 4 w zw. z ust. 5 ustawy o radcach prawnych. W skardze na powyższą decyzję A. L. zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 24 ust. 1 pkt. 5 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 24 ust. 2 c ustawy o radcach prawnych, art. 24 i art. 25 ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 25 ust. 5 cytowanej ustawy, a także przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 107 § 1; 3 kpa i art. 136 k.p.a. W ocenie skarżącej, według wyroku Trybunału Konstytucyjnego organy wpisowe powinny brać pod uwagę nie tylko okres praktyki po zdaniu egzaminu sędziowskiego, lecz również praktykę przed zdaniem tego egzaminu. Liczenie bowiem stażu po zdaniu egzaminu sędziowskiego stoi w sprzeczności z przepisami ustawy po nowelizacji. Skarżąca podkreślała, że przed zdaniem egzaminu wykonywała czynności zaliczające się do świadczenia pomocy prawnej także po podjęciu uchwały przez Prezydium KRRP ([...] marca i [...] kwietnia 2009 r.) świadczyła pomoc prawną w kancelarii radcy prawnego. Ponadto skarżąca podniosła, iż organ dokonując analizy stanu faktycznego pominął zasadnicze informacje dotyczące jej okresu praktyki zawodowej. W ocenie skarżącej nabycie wymaganej praktyki nastąpiło, zgodnie z wymogami ustawy bowiem w okresie od lipca 2004 r. do czerwca 2009 r., wykonywała w ramach stałej współpracy z kancelariami prawniczymi obowiązki związane ze stosowaniem prawa. Zdaniem skarżącej okres jej praktyki wynosił 46 miesięcy – tj. 3 lata 10 miesięcy, co zgodnie z regulacją art. 25 ust. 1 pkt 4 lit a i b ustawy o radcach prawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 marca 2009 r., wystarczy aby przyjąć, iż legitymuje się wymaganym okresem pracy w stosowaniu prawa. Zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, skarżąca wskazała iż organ w sposób nieprawidłowy dokonał oceny stanu faktycznego, odmawiając wiarygodności dowodom przez nią przedstawianym. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] października 2009 r., skarżąca podtrzymała argumentację przedstawioną w skardze, ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do pisma dokumentów. Strona do akt sprawy załączyła kserokopie: umowy o dzieło z dnia [...] maja 2009 r., oświadczenie z dnia [...] czerwca 2009 r., komunikat z dnia [...] stycznia 2009 r., pismo z dnia [...] lipca 2009 r., zaświadczenie z dnia [...] czerwca 2009 r., zaświadczenie z dnia [...] września 2009 r., zaświadczenia z dnia [...] września 2009 r., pismo z dnia [...] czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga A. L. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Sprawiedliwości, podobnie jak wcześniej organy samorządu radcowskiego, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt K 30/06 (Dz. U. z 2006, Nr 206, poz. 1522). Trybunał Konstytucyjny w wyroku tym stwierdził, że art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), w brzmieniu nadanym przez art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ze zm.), jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy, gdyż w pkt 4 rozstrzygnięcia, Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności całej normy prawnej art. 25 ust.1 pkt 2, lecz wyłącznie o jej niekonstytucyjności w zakresie w jakim norma ta, dla osób aspirujących do zawodu radcy prawnego, nie dookreśla wymagań, wskazanych w pkt 4 wyroku. W świetle powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 24 i art. 25 ust.1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, mogą być wpisane na listę radców prawnych osoby, które wprawdzie nie odbyły aplikacji radcowskiej i nie złożyły egzaminu radcowskiego, ale zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny, o ile wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, a także spełniają pozostałe wymogi określone w art. 24 ust. 1 pkt 3-5 tej ustawy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy miało więc znaczenie rozwiązanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu sprzed nowelizacji czyli 25 marca 2009 r., który stanowił podstawę materialnoprawną wniosku skarżącej o wpis. Należy bowiem podkreślić, iż uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2009 r. utrzymująca w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], została podjęta przed wejściem w życie nowelizacji, na której treść powoływała się skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej wyroku stanął na stanowisku, że możliwy jest (także w świetle zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu, ustanowionej w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP) przepływ z jednego do innego zawodu prawniczego. Nie oznacza to jednak, że przepływ taki ma następować automatycznie, bez oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania nowego dla danej osoby zawodu prawniczego. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, samorząd radcowski może a nawet powinien badać czy konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę radców prawnych daję rękojmię należytego wykonywania zawodu. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 485/07 oraz z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1022/08) Kierując się m.in. powyższym rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego organy orzekające w niniejszej sprawie, rozpoznając wniosek o wpis na listę radców prawnych, dokonały oceny doświadczenia zawodowego skarżącej, jej dotychczasowej praktyki w zawodzie prawniczym, w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. W ocenie Sądu organy zasadnie podniosły, iż w rozpoznawanej sprawie należy mieć na względzie to, że skarżąca odbyła aplikację sadową i zdała egzamin sędziowski, a więc zdobyła kwalifikacje zasadniczo odmienne od kwalifikacji radcowskich. Ponadto prawidłowo ustalono, iż skarżąca w ramach wskazanego zatrudnienia, w większości wykonywała czynności asystenta, które nie dotyczyły bezpośrednio praktyki z zakresu świadczenia pomocy prawnej, zatem nabyła doświadczenie prawnicze w ograniczonym, co do praktyki radcowskiej, zakresie. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynikało, iż jest ona nauczycielem przedmiotów zawodowych w A. oddział w L., gdzie prowadziła zajęcia z postępowania administracyjnego, prawa gospodarczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Zajęcia prowadzone były w ograniczonym zakresie merytorycznym, z uwagi na szczególny krąg odbiorców. Na podstawie dokumentacji potwierdzającej praktykę uzyskaną w poszczególnych kancelariach prawniczych, uznano, iż jej charakter był pomocniczy, jako asystentki. Ponadto w spółce H. z siedzibą w L., gdzie od dnia [...] listopada 2007 r. strona skarżąca zatrudniona była na podstawie umowy o pracę, czynności wykonuje również w charakterze asystenta prawnego. Aspirując do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego, skarżąca zdaje się nie zauważać w zawodzie radcy prawnego potrzeby gwarancji realności funkcji zaufania publicznego, na który składa się przy jego wykonywaniu szereg czynników wymagających należytej staranności z racji konieczności zapewnienia ochrony gwarantowanych konstytucją praw podmiotowych jednostki - przykładowo, nie tylko profesjonalnego uprawnienia do udzielania porad prawnych, sporządzania opinii prawnych, pism procesowych, projektów umów i innych oświadczeń woli, występowania przed sądami, trybunałami i organami administracji publicznej. (por. orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 552/08). Zatem istotną kwestią dla organów korporacyjnych, które dokonują analizy sylwetek zawodowych poszczególnych kandydatów, jest charakter pracy, jaką wykonuje radca prawny, będąc w pełni samodzielnym. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy podkreślić, iż strona skarżąca dotychczas nie zajmowała stanowisk gwarantujących jej pełną niezależność podejmowanych działań, była bowiem asystentką prawną, wykonującą zadania zlecone przez przełożonych. Wskazać jednak należy, iż dokumentacja przedstawiona wraz z pismem z dnia [...] października 2009 r., potwierdzała praktykę strony skarżącej, jednak już po zakończeniu postępowania przed organami administracyjnymi. Należy w tym miejscu podkreślić, że zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wątpliwości może wzbudzić objęcie dopuszczeniem do zawodu radcy prawnego osób z odbytą aplikacją i zdanym egzaminem sędziowskim, przede wszystkim ze względu na istotną odmienność zakresu przedmiotowego kształcenia oraz zróżnicowanie profilu powinności zawodowych radcy prawnego i sędziego. W przypadku złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych przez osobę po egzaminie sędziowskim, właściwy organ samorządu zawodowego zobowiązany jest więc zbadać, nie tylko, czy osoba wnioskodawcy spełnia formalny warunek w postaci m.in. zdanego egzaminu sędziowskiego, ale również czy osoba taka spełnia pozostałe istotne warunki konieczne do dokonania wpisu, w tym przede wszystkim, czy wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Zgodzić się należy z organem, że czas aplikacji sądowej nie jest praktyką w rozumieniu praktyki w kancelariach radcowskich. Nie jest to bowiem samodzielna praca w zawodzie prawniczym. Jest to czas nauki, w czasie którego w sposób praktyczny przygotowuje się do jego wykonywania. Reguła "odpowiedniej praktyki" oznacza sprawdzenie czy kandydat nabył w drodze bezpośredniego wykonywania pomocy prawnej, znajomości zagadnień wykonywania zawodu radcy prawnego, a więc zawodu, do którego nie został przygotowany odpowiednio sprofilowaną aplikacją zawodową. W ocenie Sądu, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Minister Sprawiedliwości dokonał prawidłowej oceny, że skarżąca nie wykazała się w postępowaniu odwoławczym odpowiednią wiedzą prawniczą. Za słuszne należy uznać stanowisko organu, że umiejętności nabywane uprzednio przez skarżącą w czasie praktyki w kancelariach prawniczych czy też w pozostałych miejscach zatrudnienia oraz podczas odbywania aplikacji sądowej nie mogą być kwalifikowane równoważnie jako praktyka odpowiednia dla radcy prawnego. Zatem przed dokonaniem wpisu na listę radców prawnych należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne wymagane dla zawodu radcy prawnego. Logika powyższego stanowiska jest jasna i w ocenie Sądu przekonywująca. Bezspornie najpierw należy nabyć odpowiednie kwalifikacje, które następnie mogą być dostosowywane do innego profilu powinności zawodowych. A. L. złożyła [...] listopada 2008 r. wniosek o wpis na listę radców prawnych bezpośrednio po ukończeniu aplikacji sądowej i zdaniu we wrześniu 2008 r. egzaminu sędziowskiego. Po odbyciu aplikacji sądowej pracowała świadcząc usługi edukacyjne oraz jako asystent prawny w H. z siedzibą w L.. Nieco ponad dwa miesiące po złożeniu egzaminu sędziowskiego złożyła wniosek o wpis na listę radców prawnych. W tak ustalonym stanie faktycznym, Minister Sprawiedliwości miał uzasadnione podstawy aby stwierdzić, że skarżąca nie spełnia wymogów niezbędnych do uzyskania wpisu na listę radców prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny, w cytowanym uzasadnieniu wyroku w sprawie sygn. akt II GSK 552/08, w nawiązaniu do ww. wyroków Trybunału Konstytucyjnego wyraził pogląd, który w tym miejscu godzi się przytoczyć, "Niekonstytucyjność normy prawnej pomijającej w swej części praktyczne doświadczenie zawodowe kandydata po zdanym egzaminie, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2, w stanie prawnym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, nakazywała dostosować ocenę rękojmi należytego wykonywania zawodu przez kandydata w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy poprzez jej rozszerzenie o staż praktyczny w innym zawodzie po zdanym egzaminie, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2". Podobna sytuacja miała miejsce w wypadku skarżącej. Co prawda we wrześniu 2008 r. zdała egzamin sędziowski, lecz jak wynika z akt sprawy, po zdaniu tego egzaminu do dnia podjęcia uchwały przez Prezydium KRRP okres pracy skarżącej na stanowisku dającym gwarancję wykazania się odpowiednią praktyką prawniczą był zbyt krótki bowiem wyniósł 4 miesiące. Oznacza to, jak słusznie wskazał Minister, brak odpowiedniej wymaganej praktyki, do której odwołuje się wyrok TK. W tym kontekście nie mają znaczenia podnoszone w skardze okoliczności odwołujące się do doświadczenia prawniczego skarżącej, nabytego w toku aplikacji sędziowskiej, a następnie jako asystent sędziego przez okres 4 miesięcy a także przez wykonywanie pracy w poszczególnych kancelariach prawniczych, czy też w spółce H. na stanowiskach związanych z obsługą prawną, bowiem miało to miejsce przed zdaniem egzaminu sędziowskiego. Dlatego też Sąd nie stwierdził naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Odnosząc się do postawionego zarzutu naruszenia art. 24 ust. 2c w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 i art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osoby, które zdały inny niż radcowski egzamin prawniczy, aby można uznać, że dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, muszą odbyć po zdanym egzaminie odpowiednią praktykę w zawodzie prawniczym, wskazać, należy iż w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego (str. 28 uzasadnienia) wskazano, że wadą art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą jest brak ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a nadto – nieokreślenie maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis na listę radców prawnych innego niż radcowski egzaminu prawniczego. Powyższe potwierdza, iż osoby o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy muszą zdobyć odpowiednią praktykę po złożeniu innego egzaminu zawodowego. Ponadto należy ponownie podkreślić, iż obecnie obowiązujący przepis art. 25 ustawy o radcach prawnych, nie miał zastosowania, z uwagi na fakt, iż zaczął obowiązywać po dacie podjęcia uchwały przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku postępowania administracyjnego, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i uchwałach, organy uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie znajdując uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do uwzględnienia skargi, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.