I OSK 323/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: sędzia NSA Anna Lech sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 408/09 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 408/09, po rozpatrzeniu skargi A. C. na postanowienie Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Podkarpacki Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A. C. na postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w Dębicy z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Dębicy z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Komendant Powiatowy Policji w Dębicy zobowiązał A. C. do zwrotu pomocy finansowej w kwocie 12.384,00 zł (dwanaście tysięcy trzydzieści osiemdziesiąt cztery złote 0/00) przyznanej decyzją Komendanta Powiatowego Policji w Dębicy z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...]. W osnowie tej decyzji w wierszu drugim wystąpił błąd pisarski ponieważ zamiast wyrazów: "dwanaście tysięcy trzydzieści osiemdziesiąt cztery złote" powinno być "dwanaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt cztery złote". Błąd ten został sprostowany postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Zażalenie na to postanowienie wniósł A. C. domagając się jego uchylenia jako niezasadnego. Jego zdaniem narusza ono art. 113 § 1 kpa. Podkarpacki Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie w wyniku przeprowadzonego postępowania uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji przytoczył treść art. 113 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji państwowej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na to, że w decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] została cyfrowo prawidłowo określona kwota do zwrotu w wysokości 12.384,00 zł zaś w słownym określeniu tej kwoty zamiast wyrazów "dwanaście tysięcy trzysta osiemdziesiąt cztery złote" zostało wpisane "dwanaście tysięcy trzydzieści osiemdziesiąt cztery złote", to nastąpiła oczywista omyłka w słownym określeniu tej kwoty poprzez zastąpienie wyrazu trzysta słowem trzydzieści. Skargę na postanowienie Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył A. C. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. 113 § 1 kpa, które to uchybienia miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zawnioskował o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi podał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] r. Komendant Powiatowy Policji w Dębicy zobowiązał go do zwrotu pomocy finansowej, a przypisana do zwrotu pomoc finansowa opiewała na "12384,00 zł" natomiast słownie na "dwanaście tysięcy trzydzieści osiemdziesiąt cztery złote". W dniu 31 stycznia 2009 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji z [...] stycznia 2009 r. wskazując, że z decyzji nie wynika jaka kwotę ma zwrócić, bo w decyzji zostały podane dwie różne kwoty. Wydanym w dniu [...] lutego 2009 r. postanowieniem Komendant Powiatowy Policji w Dębicy dokonał sprostowania decyzji z dnia 14 stycznia 2009 r. uznając różne określenie wysokości kwoty jako oczywistą omyłkę pisarską. Skarżący wskazał, że wniósł zażalenie na to postanowienie, ale nie zostało ono uwzględnione i Podkarpacki Komendant Wojewódzki Policji w Rzeszowie utrzymał je w mocy. W ocenie skarżącego zmiana kwoty pomocy podlegającej zwrotowi jest niewątpliwie zmianą prowadzącą do ponownego rozstrzygnięcia sprawy i okoliczność ta nie może być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa. Jego wątpliwości co do braku dostatecznego wskazania w decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. wysokości kwoty są jeszcze bardziej zasadne biorąc pod uwagę to, że została podana zupełnie inna kwota niż ta wskazana we wcześniejszej decyzji z dnia [...] października 2008 r. - 12.036,00 zł., która jest inna niż ta wskazana w decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Powołując sie na wybrane orzeczenia sądowe skarżący wskazał, że wadliwości o jakich jest mowa w art. 113 § 1 kpa powinny cechować się oczywistością i nie powinny być istotne. Tylko takie wadliwości można potraktować za błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. W decyzji zostały ustalone różne kwoty, jakie musiał zwrócić, co jest, w ocenie skarżącego, wadą istotną, jaka nie powinna być sprostowana w trybie art. 113 § 1 kpa, lecz w drodze wydania nowej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 408/09 uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawę prawną do sprostowania nieistotnych wad zawartych w aktach administracyjnych stanowi art. 113 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedmiotem sprostowania może być również osnowa decyzji, jeżeli przedmiotem sprostowania są nieistotne błędy określone w powołanym przepisie. W nauce, jak również w orzecznictwie przyjmuje się, że błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, błąd gramatyczny. Oczywistość omyłki pisarskiej może wynikać z natury samej pomyłki bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji. Przenosząc przytoczone rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd in merito przyjął, że istniejący błąd pisarski w osnowie decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. jest błędem nieistotnym. Błąd ten jest wyraźnie widoczny, bo liczbie 12384,00 zł nie odpowiada słowny zapis tej liczby, a po drugie słowny zapis określa liczbę nieistniejącą, bo nie ma liczby "dwanaście tysięcy trzydzieści osiemdziesiąt cztery złote". Poza tym w uzasadnieniu tej decyzji podano "wysokość pomocy finansowej podlegającej zwrotowi w kwocie 12384,00 zł ustalono w oparciu o § 5 ust. 2 cyt. rozporządzenia MSWiA, kwotę pomocy finansowej podlegającej zwrotowi ustala się według stawki obowiązującej w dniu powstania obowiązku jej zwrotu, zaś obowiązek zwrotu powstaje z chwilą uprawomocnienia się niniejszej decyzji". Kierując się wskazaną argumentacją Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) oddalił skargę. Zarzuty podniesione w skardze są zdaniem Sądu niezasadne. Zarzut podniesiony w skardze, że słowny zapis liczby wzbudza wątpliwości co do wysokości kwoty przypisanej skarżącemu do zwrotu, nie został uwzględniony, bowiem zapis ten określa liczbę nieistniejącą, zatem taki błąd pisarski już prima facie jest widoczny i oczywisty. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji kwoty 12384,00 zł dodatkowo dowodzi, że przedmiotowa pomyłka pisarska była niezamierzona przez organ I instancji. Do drugiego zarzutu, że w poprzedniej decyzji (organu I instancji) z dnia [...] października 2008 r. nr [...] (skasowana) skarżący był zobowiązany do zwrotu kwoty 12036,00 zł ustosunkował się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Z wyjaśnień tych wynika, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468, ze zm.) przy wydawaniu decyzji z dnia [...] października 2008 r. stosowano stawkę obowiązującą w dacie wydania tej decyzji, zaś w decyzji, w której wystąpił błąd pisarski, stawkę obowiązującą w dacie jej wydania. Sąd I instancji wyjaśnił, że prawidłowość tej kwestii będzie w razie potrzeby badana przez Sąd w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Dębicy z dnia nr [...] zobowiązującą A. C. do zwrotu pomocy finansowej (sygn. Akt II SA/Rz 409/09). Sprawa ta jest zawieszona do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego w sprawie sprostowania decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 408/09 wniósł A. C. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu, że wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 października 2009 r. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania sądowoadministracyjnego. Podniósł, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Nie jest więc dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. W ocenie kasatora zmiana kwoty udzielonej pomocy podlegającej zwrotowi jest niewątpliwie zmianą prowadzącą do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. W decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. nie podano bowiem w sposób zrozumiały i jednoznaczny niesłychanie istotnego i integralnego jej elementu jakim jest kwota, którą A. C., z racji wcześniej udzielonej pomocy, jest rzekomo zobowiązany zwrócić. W ocenie kasatora okoliczność ta nie może być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa. Wątpliwości co do braku dostatecznego wskazania w decyzji z 14 stycznia 2009 r. wysokości kwoty są jeszcze bardziej zasadne w kontekście faktu podania zupełnie innej sumy, która została przedstawiona A. C. jako żądana do zwrotu we wcześniejszej decyzji z [...] października 2008 r. - 12.036,00 zł. Jest ona całkowicie odmienna zarówno od kwoty przedstawionej cyfrowo jak i słownie w decyzji z [...] stycznia 2009 r. Kasator podkreślił, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie podkreśla się, że wadliwości o których mowa w art. 113 § 1 powinny cechować się oczywistością i nie powinny być istotne. Tylko takie wadliwości można potraktować za "błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki". Nie będą zatem podlegały sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne. Zdaniem autora skargi kasacyjnej w przedmiotowej decyzji ustalono różne kwoty, jakie A. C. miał zwrócić. Wada taka, wbrew temu co uznał Sąd, jest niewątpliwie wadą istotną, gdyż podanie prawidłowej kwoty pomocy przypadającej skarżącemu do zwrotu jest najważniejszym elementem tej decyzji. Wobec powyższego uchybienie to nie powinno podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 kpa, lecz w drodze wydania nowej decyzji, poprawnie ustalającej wysokość żądanej do zwrotu kwoty, a tym samym rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Kasator podkreślił, że w żadnym dotychczasowym rozstrzygnięciu, pomimo skierowanych do skarżącego kilku decyzji i postanowień dotyczących obowiązku zwrotu wskazanej pomocy, nie ma podstaw wyliczenia sumy żądanej do zwrotu. Brak też jest jakichkolwiek dokumentów stanowiących podstawę tego wyliczenia lub zawierających to wyliczenie. Okoliczność ta stanowi, w ocenie kasatora, kolejny argument uzasadniający wątpliwości A. C. co do wysokości kwoty, jaką miał zwrócić na podstawie ww. decyzji, wobec podania w sposób odmienny słownie i cyfrowo sum pomocy podlegającej zwrotowi. W braku zatem stosownego wyliczenia żądanej do zwrotu kwoty pomocy, która uległa pewnej zmianie w porównaniu z rzeczywistą kwotą udzielonej A. C. pomocy, nie można oczekiwać od strony, w ocenie kasatora, aby w przypadku podania w rozstrzygnięciu różnych kwot słownie i cyfrowo, wiedziała o jaką kwotę chodzi lub też (co można wywnioskować z orzeczenia Sądu) mogła się tego domyślić, zestawiając paralelnie jej zapis słowny z zapisem cyfrowym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Wojewódzki Policji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, uznał zawarte w niej zarzuty za całkowicie bezzasadne i wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 cytowanej wyżej ustawy, tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna analizowana pod tym katem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną sprostowania decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Dębicy z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] stanowił przepis art. 113 § 1 kpa, którego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzucono w złożonej skardze kasacyjnej. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jest to regulacja wyczerpująca i samodzielna. Uregulowana w tym przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 kpa mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65, z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA863/00, opublikowany zbiór Lex Nr 75522). Istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Tym samym mając na uwadze powyższe rozważania podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że istniejący błąd pisarski w osnowie decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009 r. jest błędem nieistotnym. Błąd ten jest wyraźnie widoczny, bo liczbie 12384,00 zł nie odpowiada słowny zapis tej liczby, a podany słowny zapis określa liczbę nieistniejącą, bo nie istnieje liczba "dwanaście tysięcy trzydzieści osiemdziesiąt cztery". Prawidłowo również Sąd I instancji zauważył, że w uzasadnieniu tej decyzji podano ponownie wysokość pomocy finansowej podlegającej zwrotowi jako kwotę 12384,00 zł zgodną z zapisem cyfrowym w osnowie decyzji. Słowny zapis liczby został zatem źle zapisany, określa liczbę nieistniejącą, a zatem taki zapis uznać należy za niezamierzony przez organ I instancji błąd pisarski. Przedmiotowa pomyłka pisarska ma charakter oczywistej, typowej omyłki, której sprostowania organ mógł dokonać w trybie art. 113 § 1 kpa. Instytucja sprostowania służy bowiem do usuwania nieistotnych wadliwości decyzji polegających na prostowaniu błędów pisarskich, rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. W rozpatrywanej sprawie poprzez sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie doszło do zmiany ustaleń faktycznych organu, ani tym bardziej do zmiany zawartego w omawianej decyzji rozstrzygnięcia, a oczywistość omyłki uzasadnia słuszność podjętego na podstawie przepisu art. 113 § 1 kpa postanowienia o sprostowaniu. Dlatego też jako nieusprawiedliwiony w okolicznościach rozpoznawanej sprawy pozostaje zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 113 § 1 kpa stanowiący podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia. Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona merytorycznie a dokonana przez Sąd I instancji ocena legalności rozstrzygnięcia administracyjnego odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.