I SA/Wa 689/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi K.B. na decyzję Rektora [...] w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Rektor [...] w W. utrzymał w mocy decyzję Dziekana [...] w W. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] odmawiającą przyznania K. B. stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dziekan [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku K. B. o przyznanie stypendium socjalnego i stypendium na wyżywienie - odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń, albowiem ustalony w rodzinie skarżącej dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł [...] zł, a więc przekroczył kwotę uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie, wynoszącą 572 zł. Organ I instancji ustalił, że łączny dochód rodziny w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku wyniósł [...] zł netto, na który składa się: 1) dochód opodatkowany na zasadach ogólnych uzyskany przez matkę wnioskodawczyni w kwocie [...] zł; 2) wyegzekwowane na drodze egzekucji komorniczej na rzecz skarżącej jej sióstr alimenty w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł. Od decyzji tej skarżąca wniosła w dniu 19 grudnia 2008 r. odwołanie, w którym podniosła, iż uwzględnienie przy obliczaniu dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego jest bezzasadne. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Rektor [...] w W. uchylił w całości decyzję Organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego rozpoznania sprawy Organ I instancji nie znalazł przesłanek dla pominięcia przy ustalaniu dochodu w rodzinie skarżącej dochodu z gospodarstwa rolnego i decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] ponownie odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wobec faktu, że posiadane przez matkę wnioskodawczyni gospodarstwo rolne jest przedmiotem "umowy dzierżawnej" zbadano, czy zawarta umowa spełnia przesłanki określone w art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. czy gospodarstwo rolne zostało oddane w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a tym samym czy możliwe jest pominięcie przy ustaleniu dochodu w rodzinie wnioskodawczyni dochodu uzyskanego z tej części gospodarstwa rolnego, która została objęta "umową dzierżawną". Ustawa z dnia grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291) w art. 28 ust. 4 traktuje o umowie dzierżawy mającej za przedmiot gospodarstwo rolne w kontekście uznania, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, statuując jednocześnie pisemny jej charakter i okres na jaki została zawarta wynoszący co najmniej 10 lat. Podstawową zatem kwestią było ustalenie czy matka wnioskodawczyni jest emerytką bądź rencistką. Na podstawie wyjaśnień wnioskodawczyni złożonych w dniu 13 lutego 2009 r. Organ ustalił, iż matka wnioskodawczyni nie jest rolnikiem oraz nie jest objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Jest natomiast - jak stwierdziła wnioskodawczyni - zatrudniona w prywatnym zakładzie i ubezpieczona jest na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym. W tym stanie rzeczy Organ wykluczył możliwość, aby matka wnioskodawczyni posiadała status emeryta lub rencisty i uznał, że zawarta umowa dzierżawna nie spełnia podstawowego warunku określonego przez ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wobec powyższego zbędne było zdaniem organu ustalenie czy spełnione są pozostałe warunki zawartej umowy określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. Od decyzji tej skarżąca pismem z dnia 23 lutego 2009 r. wniosła odwołanie. Rozpoznając wniesiony przez skarżącą środek odwoławczy Rektor [...] w W. decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko Organu I instancji. Na powyższą decyzję K. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo i niezgodnej z zasadami współżycia społecznego. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca i niezgodna z podstawowymi zasadami współżycia społecznego, a wliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego, stanowiącego iloczyn liczby hektarów przeliczeniowych oraz dochodów z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanego corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, do dochodów jej rodziny, jest bezpodstawne. Ponadto wskazała, iż jej rodzina nie prowadziła i nie prowadzi gospodarstwa rolnego, które jest wydzierżawione i przynosi bardzo nikłe dochody w naturze. Oświadczyła również, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Źródłem utrzymania rodziny są tylko dochody uzyskiwane przez matkę skarżącej z tytułu zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, iż podstawę dla przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz wydany na podstawie art. 186 ust. 1 w/wym. ustawy Regulamin. Zarówno powołana wyżej ustawa jak i uchwalony na jej podstawie Regulamin, w zakresie ustalania miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe, odsyła do przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przy uwzględnieniu pewnych odmienności przewidzianych w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. Stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów (załącznik do Komunikatu Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. o ogłoszeniu jednolitego tekstu regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów) może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu corocznie Rektor, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, ustala wysokość dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, z tym że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta nie może być wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wynosząca obecnie 572 zł netto. Jak wynika z akt sprawy organ ustalił, że łączny dochód w 2007r. w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł netto, co w przeliczeniu na członka rodziny wynosi [...] zł. Na ustaloną wysokość dochodu składa się: dochód opodatkowany na zasadach ogólnych uzyskany przez matkę wnioskodawczyni w kwocie [...] zł, alimenty wyegzekwowane w drodze egzekucji komorniczej na rzecz wnioskodawczyni i jej rodzeństwa w kwocie [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł. Dochód z gospodarstwa rolnego został ustalony zgodnie z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Użyty przez ustawodawcę zwrot "utrzymuje się" wywołał w doktrynie i orzecznictwie wątpliwości w zakresie tego, czy dochód z gospodarstwa rolnego obliczony według wskazanych wyżej zasad powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu dochodu rodziny w każdym przypadku, czy też jedynie w sytuacji, gdy jest faktycznie uzyskiwany. Wątpliwości te były przedmiotem licznych i rozbieżnych rozstrzygnięć. Zdaniem Sądu należy uznać, iż ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się w nim pracuje, czy się je wydzierżawia – a zatem dochód z gospodarstwa rolnego jest dochodem ustalanym ryczałtowo i podlega uwzględnieniu przy ustalaniu dochodu w rodzinie studenta (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. I OSK 321/07 (Lex 401679). Mając powyższe na uwadze należy uznać za prawidłowe wyliczenie przez organ dochodu uzyskanego przez rodzinę strony skarżącej z gospodarstwa rolnego w niniejszej sprawie. Wskazać ponadto należy, iż obecne brzmienie art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w związku z nowelizacją ustawy wskutek uchwalenia ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 223 poz. 1456 - ostatecznie eliminuje wątpliwości we wskazanym wyżej zakresie. Treść przepisu określa obecnie jedynie sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego pomijając kwestię utrzymywania się czy faktycznego uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego, co potwierdza, iż ustawodawca uznaje dochód ten za dochód ryczałtowy i podlegający uwzględnieniu bez względu na faktyczne uprawianie gospodarstwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.