II SA/Bk 308/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2009 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego W. J. kwotę 457,00 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Decyzją z dnia [...].03.2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].01.2009 r. odmawiającą W.J. przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii AB prawa jazdy. Jako podstawę prawną decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 140 ust. 2 w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a i art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.). Przebieg sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezydent Miasta B. cofnął W.J. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kat. AB prawa jazdy z powodu istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2009 r. W.J. wystąpił o przywrócenie cofniętych uprawnień, dołączając do wniosku orzeczenie lekarskie z dnia 30 września 2008 r. (nr [...]) stwierdzające brak istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Prezydent Miasta B. odmówił przywrócenia cofniętych uprawnień, argumentując iż okres faktycznego pozbawienia możliwości korzystania z dokumentu prawa jazdy przekraczał okres 1 roku, co uzasadnia kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W ocenie organu I instancji zachodziła przesłanka do zastosowania przepisu 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, albowiem czasokres nieposiadania przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania przekraczał okres 1 roku. Ponadto organ podkreślił, iż przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy nakłada na Starostę (w razie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania na podstawie orzeczenia lekarskiego) obowiązek cofnięcia uprawnień bez wskazania terminu, do którego orzeka się cofnięcie, albowiem organ nie jest w stanie stwierdzić kiedy ustaną przyczyny będące powodem wydania negatywnego dla strony orzeczenia lekarskiego. Organ I instancji uznał, iż dopiero po dostarczeniu takiego orzeczenia możliwe jest stwierdzenie ustania przyczyn cofnięcia i może nastąpić przywrócenie uprawnień z zachowaniem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona podniosła, iż nie jest zobligowana do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, ponieważ w decyzji cofającej uprawnienia nie wskazano czasokresu cofnięcia, lecz orzeczono jedynie, że cofnięcie jest skuteczne do dnia dostarczenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami. W ocenie strony, skoro decyzja o cofnięciu uprawnień zawiera jedynie warunek, po spełnieniu którego zostaną przywrócone uprawnienia, nie jest prawidłowe stanowisko organu I instancji polegające na przyjęciu założenia, iż W.J. posiadał cofnięte uprawnienia przez okres przekraczający 1 rok. Skarżący podkreślił, że zarówno w treści przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak również z jego wykładni przyjętej w orzecznictwie (w tym zakresie powołano się na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21.05.2008 r. sygn. akt IISA/Bk 57/08) wynika, że skarżącemu nie cofnięto uprawnienia na okres przekraczający 1 rok, albowiem w decyzji nie wskazano jednoznacznie okresu cofnięcia, a ponadto cofnięcie nie nastąpiło w związku z utratą kwalifikacji, lecz z uwagi na zły stan zdrowia. Kolegium nie uwzględniło zarzutów odwołującego. Organ odwoławczy przyjął, że niesłuszne jest założenie, iż okres cofnięcia musi być wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień i podzielił stanowisko organu I instancji, iż przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nakłada na Starostę obowiązek cofnięcia uprawnień (w razie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania na podstawie orzeczenia lekarskiego) bez wskazania terminu, do którego orzeka się cofnięcie, albowiem organ nie jest w stanie stwierdzić, kiedy ustaną przyczyny będące powodem negatywnego dla strony orzeczenia lekarskiego. Jako przesłanki przemawiające za tym Kolegium podniosło, że organ administracji nie posiada a priori w decyzji "cofającej" możliwości wskazania okresu cofnięcia, ponieważ stwierdzenie ustąpienia przyczyn z art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (a tym samym stwierdzenie upływu przekraczającego okres 1 roku, o którym mowa wart. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy) nastąpić może dopiero po dokonaniu przez zainteresowanego bądź danych czynności faktycznych, co do których termin ich wykonania przez zainteresowanego jest organowi nieznany (art. 140 ust. 1 pkt 4), bądź w wyniku ustąpienia przyczyn – potwierdzonych dokumentami właściwych podmiotów – odnoszących się do kwestii "zdrowotnych" (art. 140 ust. 1 pkt 1 i 2) albo do kwestii związanych z kwalifikacjami do kierowania (art. 140 ust. 1 pkt 2 i 3). Kolegium uznało w sprawie, że przyczyna cofnięcia (zdrowotna) po stronie skarżącego ustąpiła najwcześniej w dacie wykonania badania lekarskiego pozytywnego dla strony – tj. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania (wg orzeczenia nr [...] w dniu 30 września 2008 r.), co oznaczało, że skarżący posiadał cofnięte uprawnienie przez okres przekraczający 1 rok kwalifikujący go do poddania egzaminowi kontrolnemu. W złożonej skardze W.J. zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów 140 ust. 2 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi W.J. podniósł nieprawidłowość założenia, że organ nie ma możliwości wskazania w decyzji okresu cofnięcia uprawnień z uwagi na to, że ustąpienie przesłanek uzależnione jest od działania strony zainteresowanej. Podkreślił, że wydanie decyzji z określeniem terminu cofnięcia dawałoby kierującym pewność, iż po upływie wskazanego terminu przy jednoczesnym spełnieniu wymogów przewidzianych przepisami prawa (brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami) dana osoba nie byłaby zmuszona do poddawania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Zarzucił, że brak czynności organu I instancji, polegający na nieokreśleniu (pominięciu) terminu cofnięcia uprawnień stanowi rozszerzającą wykładnie przepisu 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Podkreślił też, że obowiązek poddania się egzaminowi kontrolnemu nie został na niego nałożony w decyzji cofającej uprawnienia z dnia [...].12.2005r., jako przesłanka przywrócenia uprawnień. Ponadto skarżący zarzucił, że przedstawienie przez niego "pozytywnego" zaświadczenia lekarskiego po okresie jednego roku nie pociąga za sobą obowiązku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, zaś ramy czasowe cofnięcia uprawnień nie były wyznaczone żadnym konkretnym terminem, lecz zaistnieniem braku przeciwwskazań zdrowotnych, których nie można interpretować w kontekście upływu jakiegokolwiek terminu. W jego ocenie z treści art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że w sytuacji, gdy okres faktycznego trwania zakazu kierowania pojazdami trwał ponad jeden rok, to okoliczność ta uprawnia do weryfikacji predyspozycji do kierowania pojazdami na innej podstawie, niż ta wynikająca z decyzji podstawowej. Skoro zatem przywrócenie uprawnień miało nastąpić po ustaniu przyczyn, które spowodowały cofnięcie, to powinno być wykonane po dostarczeniu przez skarżącego stosownej treści orzeczenia lekarskiego, tj. po dacie 30.09.2008 r. Zaznaczył także, że stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje znamion art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy, gdyż nie nastąpiło tu zatrzymanie prawa jazdy, a cofnięcie uprawnień. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kwestia sporną w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy organ miał prawo nałożyć na skarżącego obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w sytuacji, gdy w decyzji cofającej prawo jazdy określono termin jego przywrócenia "do czasu dostarczenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych", zaś takie orzeczenie strona uzyskała po upływie roku od daty doręczenia decyzji cofającej prawo jazdy. W ocenie Sądu zastosowanie przez organy art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", było naruszeniem prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Odmawiając przywrócenia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami organy powołały art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy, który stanowi: "kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia cofniętego na okres przekraczający 1 rok...". Zatem cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami na okres przekraczający 1 rok musi wynikać z orzeczenia jakiegoś organu (decyzji, a najczęściej z wyroku sądowego). Tymczasem w decyzji z dnia [...].12.2005r. Prezydenta Miasta B. wskazano, że przesłanką do przywrócenia uprawnień będzie "dostarczenie orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami", co nie oznacza, że dostarczenie takiego orzeczenia po upływie roku usankcjonowane będzie dodatkowym rygorem poddania się egzaminowi sprawdzającemu. Nie każde faktyczne odebranie prawa jazdy, bez względu na przyczyny, na okres przekraczający 1 rok, a tym samym pozbawienie kierowcy w tym czasie możliwości prowadzenia pojazdów, jest wystarczającą podstawa do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Nikt inny, kto nie prowadzi pojazdu przez okres powyżej roku (np. nie posiada pojazdu, przebywa na długotrwałym leczeniu) nie jest poddawany ponownemu egzaminowi. W niniejszej sprawie organy ustaliły, w wyniku błędnej wykładni przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 litera a ustawy, iż przyczyny cofnięcia uprawnień nie ustały (pomimo złożenia przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z dnia 30.09.2008r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami), gdyż skarżący nie przystąpił do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami. Stanowisko to organy winny zweryfikować przy ponownym rozpoznaniu sprawy z tego powodu, że przepis art. 114 ust. 1 pkt 2a ustawy ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na 1 rok, przy czym okres cofnięcia musi być wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień. Natomiast gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło bez wskazania terminu (jak w przypadku decyzji z dnia [...].12.2005r.) przywrócenie uprawnień następuje po ustaniu przyczyny, niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami (Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone w tej kwestii w wyroku z dnia 21.05.2008 r. w sprawie IISA/Bk 57/08 przez WSA w Białymstoku). Art. 140 ust. 2 ustawy stanowi o obowiązku przywrócenia kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami "po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie". Niewątpliwie przyczyną w niniejszej sprawie nie było cofnięcie uprawnień na okres powyżej roku, lecz przeciwwskazania zdrowotne, a ta przyczyna ustała z dniem 30.09.2008 r. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania z mocy art. 200 w/w ustawy.