I SA/Go 439/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant Starszy specjalista Damian Bronowicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi Z.J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] określającej Przedsiębiorstwu,,J" Z.J. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za maj 2004 r. w kwocie 31.175,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z odwołania, które zostało wniesione w dniu 10 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) wynika, że zostało wniesione przez pełnomocnika M.S.. Ponieważ w aktach sprawy brak było pełnomocnictwa udzielonego M.S. do reprezentowania P.W. Z.J. przed Dyrektorem Izby Celnej , organ odwoławczy, na postawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.) , zwanej Ordynacja podatkowa, wezwał stronę do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Z.J. za pismem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], przesłała do Dyrektora Izby Celnej pełnomocnictwo, udzielone M.S.. Na dokumencie pełnomocnictwa widniała data 6 lipca 2009 r. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że na dzień złożenia przez M.S. odwołania, tj. 10 czerwca 2009 r., nie posiadał on umocowania do reprezentowania PW ,,J" Z.J. przed Dyrektorem Izby Celnej. Ponadto zostało wskazane, iż w sytuacji, kiedy wnoszący odwołanie lub zażalenie nie jest stroną w sprawie ani pełnomocnikiem tej strony, organ odwoławczy powinien, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stwierdzić w formie postanowienia o niedopuszczalności odwołania. W skardze z dnia [...] sierpnia 2009 r. wniesionej na powyższe postanowienie PW ,,J" Z.J. reprezentowane przez pełnomocnika adw. P.B. wniosło o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że M.S. stawił się w dniu [...] maja 2009 r. w Urzędzie Celnym, by złożyć do akt pełnomocnictwo ogólne z dnia [...] października 2005 r. upoważniające go do działania we wszystkich sprawach P.W. Z.J., w tym również w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Jak twierdził dalej, M.S. okazał wówczas oryginał pełnomocnictwa urzędnikowi, który po zapoznaniu się z tym dokumentem odmówił przyjęcia go do akt sprawy, jak też odmówił pełnomocnikowi wglądu do dokumentów, motywując to brakiem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz koniecznością złożenia pełnomocnictwa w oryginale. Skarżące P.W. J twierdziło, że doszło do naruszenia art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ urzędnik reprezentujący Urząd Celny wprowadził w błąd M.S. jako pełnomocnika co do ważności pełnomocnictwa i braku opłaty skarbowej, jak też nie udzielił dostatecznych wyjaśnień w tym zakresie. Według pełnomocnika strony skarżącej został naruszony również art. 123 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie dopuszczono do udziału w sprawie osoby należycie reprezentowanej. Zarzut obejmował ponadto naruszenie art. 136 i art.137 § 3 Ordynacji podatkowej, gdyż strona skarżąca mogła być reprezentowana przez M.S., a w momencie przybycia tej osoby do Urzędu Celnego z oryginałem pełnomocnictwa, urzędnik powinien sam sporządzić i poświadczyć kserokopię na podstawie oryginału okazywanego pełnomocnictwa, a nie wprowadzać w błąd twierdząc, że pełnomocnictwo jest nieważne. Według strony skarżącej bezpodstawne też było późniejsze wezwanie do przedłożenia pełnomocnictwa, jak również stwierdzenie, że odwołanie zostało podpisane przez osobę nieupoważnioną. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę podtrzymał w pełni swoje dotychczasowe stanowisko, jak i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie tego sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych zasadniczo sprowadza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpatrywania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Skargę wniesioną w niniejszej sprawie należało uznać za zasługującą na uwzględnienie , choć z innych przyczyn niż wskazane w jej zarzutach. W tym miejscu trzeba wskazać, że w zaistniałej sytuacji było możliwe uchylenie zaskarżonego aktu z tej racji, iż w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zgodzić się z organem , że skoro w aktach administracyjnych znajdowało się upoważnienie z dnia [...] marca 2009 r. , na mocy którego M.S. był osobą upoważnioną do reprezentowania Przedsiębiorstwa "J" Z.J. przed Naczelnikiem Urzędu Celnego , to pełnomocnik ten na podstawie powyższego upoważnienia nie mógł wnieść skutecznie odwołania, jako że jest to czynność inicjująca postępowanie odwoławcze przed innym organem, w tym przypadku przed Dyrektorem Izby Celnej . Zwrócić też trzeba uwagę , że zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnik dołącza do akt oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa , zatem co do zasady prawidłowe było postępowanie urzędnika celnego w dniu [...] maja 2009 r. , który nie poprzestał na okazaniu przez M.S. oryginału pełnomocnictwa ( według skargi z dnia [...] października 2005 r.), upoważniającego go, jak wynika z notatki służbowej sporządzonej na okoliczność zdarzeń z dnia [...] maja 2009 r. w siedzibie Urzędu Celnego , do reprezentowania firmy J "przed wszelkim instytucjami", tylko pouczył o obowiązku złożenia dokumentu do akt. Nie można przy tym zgodzić się z pełnomocnikiem strony skarżącej, który w skardze utrzymywał, że to urzędnik powinien sporządzić kopię okazanego pełnomocnictwa. Urzędowe poświadczenie odpisu pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej nie należy bowiem do pracowników organu prowadzącego postępowanie. Jest to czynność wykonywana przez notariusza , zgodnie bowiem z art. 96 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz.1158 ze zm.) do niego należy poświadczanie zgodności odpisu, wyciągu lub kopii z okazanym dokumentem. Na mocy przepisów szczególnych jedynie profesjonalny pełnomocnik może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa i na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 137 § 3) może tego dokonać adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy. W zaistniałej sytuacji zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że odwołanie podpisane przez M.S. jest pismem procesowym zawierającym brak formalny, ponieważ pełnomocnik nie dołączył do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Były więc podstawy do wezwania strony w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia tego braku w określonym terminie, pod rygorem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W dniu [...] lipca 2009 r. wpłynęło do organu odwoławczego pełnomocnictwo, datowane na dzień [...] lipca 2009 r. , zawierające umocowanie M.S. do reprezentowania PW ,,J" Z.J. przed Dyrektorem Izby Celnej . Kwestie pełnomocnictwa w postępowaniu przed organami podatkowymi uregulowane zostały w cytowanym już art. 137 Ordynacji podatkowej. W myśl § 2 powołanego przepisu pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu, natomiast zgodnie z § 3 pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa, przy czym adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego pełnomocnictwa. Ponadto w zakresie nieuregulowanym w § 1 – 3 stosuje się przepisy prawa cywilnego (§ 4). Należy przy tym podkreślić, iż dokument pełnomocnictwa nie ma znaczenia konstytutywnego. Takiego charakteru nie ma też wydanie tego dokumentu, skoro nie stanowi ono udzielenia pełnomocnictwa. Konstytutywne znaczenie ma bowiem samo udzielenie umocowania procesowego. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 lipca 2003 r., III CZP 54/03 (Prok. i Pr. 2004/4/33) wyjaśnił, iż nie można utożsamiać samego udzielenia umocowania procesowego z pisemnym jego udokumentowaniem. Pojęcie ,,pełnomocnictwo" ma dwojakie znaczenie: z jednej strony oznacza ono pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, a z drugiej strony – dokument obejmujący (stwierdzający) to umocowanie. Dlatego też należy przyjąć, że udzielenie pełnomocnictwa (rozumianego jako umocowanie) może nastąpić w dowolnej formie, w tym ustnej lub pisemnej. Od udzielenia pełnomocnictwa należy natomiast odróżnić jego wykazanie przed sądem (organem administracji), stanowiące jeden z wymogów skuteczności tego aktu procesowego i tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Przepis art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej nakłada obowiązek dołączenia do akt oryginału pełnomocnictwa, jednak jego niezłożenie przy odwołaniu jest brakiem formalnym, który zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej może być usunięty. Prawidłowo postąpił organ odwoławczy wzywając stronę do złożenia dokumentu pełnomocnictwa udzielonego autorowi odwołania. Takie pełnomocnictwo zostało w wyznaczonym terminie złożone. Z treści tego pełnomocnictwa wynika jego zakres. Jest ono pełnomocnictwem upoważniającym wskazanego w nim M.S. do reprezentowania PW ,,J" Z.J. w postępowaniu odwoławczym przed Dyrektorem Izby Celnej . Tak sformułowane pełnomocnictwo upoważnia do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego . Twierdzenie, że odwołanie zostało złożone przez osobę do tego nieuprawnioną jest więc chybione. Fakt, że data zamieszczona na pełnomocnictwie jest późniejsza niż data odwołania podpisanego przez pełnomocnika nie może przesądzać o zakwestionowaniu prawidłowości umocowania pełnomocnika. W tym miejscu można przywołać, w pełni akceptowany przez tut. Sąd, pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 4 lipca 2006 r. , sygn. II OSK 941/05, z którego wynika, że jeżeli usunięcie braku związanego z pełnomocnictwem nastąpi w terminie prawem przewidzianym, wówczas nie ma znaczenia jaką datą pełnomocnictwo zostało opatrzone. Data ta może być późniejsza od daty wezwania strony do usunięcia braku pisma. Istotnym jest natomiast zakres pełnomocnictwa oraz by pełnomocnictwo zostało w rzeczywistości udzielone do danej sprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnictwo przedłożone na wezwanie obejmowało umocowanie do działania w imieniu podatnika przed organem odwoławczym. Taki zakres pełnomocnictwa obejmuje upoważnienie do sporządzenia odwołania. Zostało ono udzielone do przedmiotowej sprawy podatkowej, co wynika z powołania się na numer sprawy w postępowaniu odwoławczym w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2004 r. Reasumując, należy stwierdzić, że wobec prawidłowego usunięcia w wyznaczonym terminie braku formalnego dotyczącego pełnomocnictwa, nie było podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania , tylko należało ten środek zaskarżenia merytorycznie rozpatrzyć, jako że odwołanie zostało wniesione w terminie przez osobę do tego umocowaną. W tej sytuacji wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania stanowiło naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, które w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, więc stwierdzając powyższe naruszenie przepisów postępowania należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. , orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a. ( - ) Alina Rzepecka ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko ( - ) Dariusz Skupień