II FZ 1/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 494/09 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi T. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 494/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi T. S.A. w W. (spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 3 kwietnia 2009 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skargą z dnia 7 maja 2009 r. spółka zaskarżyła w/w decyzję. W dniu 23 października 2009 r. do. Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika strony skarżącej o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja ta dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej ord. pod.. Jednocześnie nadesłano odpis wniosku datowanego na dzień 21 października 2009 r., adresowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Sąd, powołując się na art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stwierdził, że rozstrzygnięcie innego toczącego się postępowania administracyjnego będzie miało istotne znaczenie dla niniejszego postępowania i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne zawiesił. W zażaleniu na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jego uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych, zarzuciło naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania sądowego z urzędu. Organ podatkowy wskazał, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję administracyjną jest obowiązany z urzędu uwzględniać dostrzeżone naruszenia przepisów, stanowiące kwalifikowane wady będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub w innych przepisach. Pod użytym w przywołanym przepisie pojęciem "innych przepisów" należy rozumieć także przepis art. 245 ord. pod., wskazujący na wady decyzji podatkowych, stanowiące podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Sąd administracyjny uprawniony jest zatem we własnym zakresie do oceny tego, czy będąca przedmiotem skargi decyzja podatkowa dotknięta jest wadami kwalifikowanymi. Jeżeli strona skarżąca wskazuje, że decyzja organu obarczona jest wadami stanowiącymi podstawę do stwierdzenia jej nieważności, to sąd administracyjny w ramach rozpoznania sprawy może dokonać oceny zaskarżonej oceny pod kątem ich występowania i stosownie do poczynionych ustaleń wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Prowadząc rozważania odnośnie zasadności stanowiska, zgodnie z którym złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji stanowi zagadnienie wstępne względem postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego tej decyzji, nie można pominąć problemu dopuszczalności prowadzenia przez organ administracji postępowania w sprawie nieważności decyzji. Jeżeli bowiem organ administracji nie jest właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą wniesiono skargę do sądu administracyjnego, to nie sposób twierdzić, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności do organu administracji może prowadzić do powstania zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1) p.p.s.a. Swoista konkurencja postępowań sądowoadministracyjnego z nadzwyczajnymi trybami wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych uwidacznia się na tle art. 56 p.p.s.a. stanowiącego, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Analiza przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że złożenie wniosku w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania zakończonego decyzją po uruchomieniu postępowania sądowoadministracyjnego, pozostaje bez wpływu na bieg tego ostatniego. Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie konkurencyjności wyłącza dopuszczalność prowadzenia administracyjnych postępowań nadzwyczajnych takich jak m.in. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej - art. 245 i następne ord. pod. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Ponieważ art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi jedną z fakultatywnych podstaw zawieszenia postępowania, zatem zawieszenie danego postępowania zależy od względów celowościowych i jest pozostawione ocenie Sądu. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeśli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Ponadto w przypadku przewidzianym w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawieszenie postępowania może nastąpić, zanim jeszcze wszczęte zostanie postępowania administracyjne (Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz T.Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Lexis Nexis, s. 400 - 402 Warszawa 2005). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie wskazał w jaki sposób rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ani nie wyjaśnił jakie względy natury celowościowej i słusznościowej przemawiają za zawieszeniem postępowania w sprawie, ograniczając się jedynie do zacytowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że nie było w sprawie podstaw do zawieszenia postępowania. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i orzekł jak w sentencji. Sąd nie mógł użyć przewidzianej w art. 185 § 1 p.p.s.a. formuły "i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania", gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie rozpatrywać sprawę po raz pierwszy, a nie ponownie. Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia. Przepisy, z których wynika obowiązek ponoszenia określonego ciężaru, nie mogą zaś być interpretowane w sposób rozszerzający (por. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt FZ 504/04, niepublik.; postanowienia NSA z dnia 29 lipca 2005 r., sygn. akt I FZ 367-372/05, niepublik.; także B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 527).