II SA/Rz 272/09
WyrokWSA w Rzeszowie2009-10-28
Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Zbigniew Czarnik, Magdalena Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, jeśli istnieje wątpliwość co do faktycznego istnienia działki ewidencyjnej i jej statusu prawnego w kontekście wcześniejszych postępowań uwłaszczeniowych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie wyjaśniły dostatecznie sprawy. Brak było jednoznacznego ustalenia statusu prawnego działki ewidencyjnej nr 4019, która według skarżącej Gminy stanowi drogę gminną i nie została uwzględniona w procesie uwłaszczenia. Organy błędnie odmówiły wprowadzenia zmian, opierając się na zamknięciu dawnych ksiąg wieczystych, zamiast zbadać aktualność ewidencji gruntów zgodnie z obowiązującymi przepisami.Stan faktyczny
Gmina wniosła o wyodrębnienie działki nr 4019 z operatu ewidencji gruntów, twierdząc, że stanowi ona drogę gminną i nie została uwzględniona w procesie uwłaszczenia gospodarstw rolnych. Starosta odmówił wprowadzenia zmian, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (WINGiK) utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że działka nie figuruje na mapach ewidencyjnych z okresu uwłaszczenia. Gmina zaskarżyła decyzję WINGiK do WSA, domagając się uchylenia obu decyzji i zwrotu kosztów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu K. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej Gminy kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ WSA Magdalena Józefczyk Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi Gmina [...] na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego Gminy [...] kwotę 440 zł /słownie: czterysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego dalej: WINGiK utrzymał w mocy decyzją Starosty Powiatu K. z dnia [...] listopada 2007 r., [...] w sprawie odmowy dokonania w operacie ewidencji gruntów i budynków m. O. gmina W. zmiany polegającej na wyodrębnieniu działki odpowiadającej parceli gruntowej nr 4019. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm./ dalej: k.p.a. oraz art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 240, z 2005 r., poz. 2027 ze zm./ i § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. nr 38, poz. 454 ze zm./.
W uzasadnieniu decyzji WINGiK wskazał, że odwołanie Gminy W. nie mogło być uwzględnione, gdyż decyzja Starosty Powiatu K. spełnia wymogi prawa. W szczególności organ podkreślił, że w czasie uwłaszczenia gospodarstw rolnych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, parcela gruntowa oznacza nr 4019 nie została uwidoczniona na mapach, gdyż została włączona do działek sąsiednich. Wprawdzie z załączonego do akt sprawy wykazu synchronizacyjnego wynika, że ta działka nie została włączona do tych działek, jednak w mapach ewidencyjnych jej nie ma, zatem brak jest możliwości wpisania jej obecnie do ewidencji gruntów.
Z rozstrzygnięciem WINGiK nie zgodziła się Gmina W. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie strona skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji i decyzji Starosty Powiatu K. z dnia [...] listopada 2007 r., [...], zarzucając skarżonej decyzji naruszenie prawa polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, przez przyjęcie, że pgr 4019 stanowiąca drogę gminną została uwłaszczona na rzecz właścicieli działek z nią sąsiadujących. Wskazując na powyższe naruszenie Gmina W. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w trakcie postępowania uwłaszczeniowego w 1974 r. organ prowadzący popełnił błąd polegający na niewykazaniu działki nr 4019 na mapach i w wykazie geodezyjnym. Faktycznie działka ta istnieje, jest drogą posiadającą nazwę, ul. K. i nie weszła w skład nieruchomości uwłaszczonych, na co wskazuje mapa synchronizacyjna. Z tych okoliczności wynika, że działka nr 4019 nie została wykazana tylko na mapie ewidencyjnej i błąd ten jest powielany do chwili obecnej.
Odpowiadając na skargę WINGiK wniósł o jej oddalenie wskazując na argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem określone środki. Zakres kontroli sądowej wyznacza treść art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając sprawę nie są związane zarzutami skargi, jej podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.
W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Skarżona decyzja wydana została w konsekwencji wniosku Gminy W, która domagała się wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków wpisu polegającego na wyodrębnieniu na mapie działki nr pgr 4019. W uzasadnieniu wniosku wnioskująca wskazała, że działka ta stanowi drogę i nie została ujęta przy regulacji /uwłaszczeniu/ stanu prawnego gospodarstw rolnych składających się z działek nr 1597, nr 1596/1, nr 1596/2, nr 1595 i nr 1592.
Tę okoliczność jednoznacznie wskazuje wykaz synchronizacyjny z dnia 16 czerwca 2007 r., w którym sporna działka istnieje. Poza sporem jest, że nie weszła ona w ramach uwłaszczenia do działek z nią przyległych, zaś jej brak w ewidencji jest skutkiem wyraźnego błędu, który pojawił się w czasie postępowania uwłaszczeniowego z 1974 roku.
Organy obu instancji odmawiając wprowadzenia żądanej przez wnioskodawcę zmiany, argumentowały że wprowadzenie do ewidencji gruntów i budynków jakiejkolwiek zmiany nie jest możliwe na podstawie dawnych LWh, gdyż zamknięcie tych ksiąg ma ten skutek prawny, że dane w nich uwidocznione nie mają skutków prawnych. Z tych powodów Starosta Powiatu K. i WINGiK uznali, że brak jest podstaw do uznania żądania Gminy W., a to musiało skutkować wydaniem w pierwszej instancji decyzji odmawiającej wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz utrzymaniem tego rozstrzygnięcia przez WINGiK.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że na akceptację zasługuje stanowisko skarżącej wskazujące na podjęcie skarżonych decyzji bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Akta nie dają odpowiedzi, która wskazywałaby na konieczność negatywnego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim nie wynika z nich jednoznacznie jaki jest status dawnej działki pgr 4019. Z wywodów zawartych w uzasadnieniu decyzji obu instancji wynika, że wskazana działka została włączona do działek sąsiednich w ramach postępowań uwłaszczeniowych toczących się w latach 70-tych. Jednak z twierdzeń strony skarżącej można przyjąć, że działka faktycznie istnieje, jest drogą, która ma nazwę, a tylko brak jej potwierdzenia w mapie ewidencyjnej. Taki wniosek zda się także wynikać z uzasadnienia wyroku sądu powszechnego. Sytuacja ta wymaga jednoznacznego ustalenia i przesądzenia, czy powierzchnia działki pgr 4019 jest częścią nieruchomości uwłaszczonych, czy też istnieje niezależnie od nich.
W sytuacji, gdy przedmiotowa działka fizycznie istnieje rozstrzygnięcia organów geodezyjnych objętych skargą byłyby nieprawidłowe.
Zważyć należy, że starosta prowadząc ewidencję gruntów jest zobowiązany do utrzymywania jej w stanie aktualności. Wprost taki obowiązek określa § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. 38, poz. 454/. Aby ten warunek mógł być spełniony ustawodawca przewidział sposób aktualizacji operatu ewidencji gruntów oraz podstawy takiego działania. Zgodnie z § 35 pkt 1 – 5 źródłami danych ewidencyjnych mogą być materiały i informacje gromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym oraz wyniki różnych działań geodezyjnych, a także nowe dane. Na tej podstawie stosownie do treści § 45 rozporządzenia dokonuje się aktualizacji operatu ewidencyjnego.
Sąd zauważa, że w aktach organu I instancji znajduje się wykaz synchronizacyjny, z którego wynika, że działka pgr 4019 istnieje, a tylko nie została ujęta w ewidencji. Wykaz ten jest kserokopią, zatem nie spełnia cech dokumentu ale z jego opisu znajdującego się na pieczęciach wynika, że jest zgodny z operatem. Jeżeli by tak było to byłaby to nowa informacja na temat spornej działki uzyskana po zamknięciu dawnych Lwh. Rozważyć by wówczas trzeba czy nie jest wystarczającą podstawą dokonania zmian ewidencyjnych. Sąd w tym zakresie nie może wypowiedzieć się w sposób wiążący, gdyż stan akt i zakres wyjaśnienia sprawy na to nie pozwalają. Z tego powodu skargę uwzględnia przyjmując, że skarżone decyzje naruszają art. 7 i art. 77 k.p.a.
W prowadzonym ponownie postępowaniu organy zobowiązane będą do jednoznacznego ustalenia faktu czy działka pgr 4019 faktycznie istnieje, czy też w części weszła w skład uwłaszczonych nieruchomości. Nadto należy wyjaśnić jaki charakter i status formalny ma prowadzona w 2007 r. synchronizacja. Po ustaleniu tych okoliczności organy rozważą jaki mają one wpływ na możliwość aktualizacji ewidencji.
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do treści art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło