II SA/Sz 683/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi K. T, R.T. i I. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących K. T, R. T. i I. H. kwotę po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., nr[...] , na podstawie art.104, art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ), po rozpatrzeniu wniosku K. T., I. H. i R. .T.w sprawie zwrotu nieruchomości, orzekł: 1. o zwrocie na ich rzecz prawa współwłasności nieruchomości gruntowych niezabudowanych, położonych w obrębie nr[...] miasta[...] , oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] o powierzchni [...] ha oraz [...] o powierzchni [...]ha, dla których urządzono księgę wieczystą nr[...] , stanowiących części nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży Rep. A [...] z dnia [...] r. 2. zobowiązał poprzedniego współwłaściciela nieruchomości oraz spadkobierców do zwrotu na rzecz Gminy Miasto [...] n zwaloryzowanego odszkodowania, w następujących wysokościach: - K. T. –[...] zł; - I. H. - [...] zł; - R. T.–[...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał między innymi, że umową sprzedaży Rep. A Nr [...] z dnia [...] r. Skarb Państwa nabył od małżonków K. i J. T. prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] , w obrębie[...] , oznaczonej działką ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] ha - na cele określone w art. 50 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), za cenę [...] zł. Przejęcie nieruchomości nastąpiło na cele: "budowy zespołu mieszkalnego [...] pn. Osiedle [...] przy ul. [...] wraz z systemem ulic w rejonie ul. [...] w[...]". W związku z reformą administracji publicznej przeprowadzoną w [...] r., nieruchomość powyższa stała się z mocy prawa, z dniem [...] r., własnością Gminy Miasta[...] . Fakt ten potwierdziła decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. Dalej organ I instancji podał, że nabyta w [...] r. przez Skarb Państwa nieruchomość stanowiła współwłasność K. T. oraz jej męża J. T.. Spadek po zmarłym w [...] r. J. T. nabyli po [...] części żona K. T. oraz dzieci I.H. i R. T.. W związku z tym, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca część przejętej nieruchomości, nie została zagospodarowania zgodnie z celem jej przejęcia, uprawnione osoby (wymienione wyżej) wystąpiły o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z wolą osób uprawnionych do zwrotu, dokonano podziałów geodezyjnych działki nr[...] , w wyniku których powstały działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [..] ha, będące przedmiotem zwrotu. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przytoczył przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wskazał dowody stanowiące podstawę ustalenia zwaloryzowanego odszkodowania należnego Gminie Miastu [...] od skarżących. Od decyzji tej K. T., I. H. i R. T. odwołali się z uwagi na nieprawidłowe wyliczenie kwoty odszkodowania oraz błędy merytoryczne zawarte w decyzji. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., nr[...] , uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowania organu I instancji. Organ podniósł, że Starosta [...] wydał decyzję w oparciu o podstawę prawną, która nie ma zastosowania w sprawie, a mianowicie art.136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), który wprawdzie przewiduje możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości – na żądanie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednak żądanie zwrotu dotyczyć może nieruchomości wywłaszczonej, a więc takiej, w stosunku do której nastąpiło pozbawienia lub ograniczenie prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego w drodze decyzji – art. 112 ust. 3 ustawy. Przypadki zastosowania przepisu art. 136 ust. 3 ustawy w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 216 ustawy, którego treść ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art. 216 ustawy nie przewiduje zastosowania przepisów rozdziału 6 działu III ustawy do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy zawartej na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Reasumując organ odwoławczy podał, że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa od J. i K. małżonków T.umową sprzedaży Rep. A [...] z dnia [...] r. nie można traktować jako wywłaszczenie nieruchomości, a to powoduje niedopuszczalność wykorzystania drogi administracyjnej do ubiegania się o odzyskanie tytułu własności nieruchomości przez jej poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców. Skoro więc sprawy żądania zwrotu nieruchomości, której własność przeszła na Skarb Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie zostały przekazane w dacie wydawania zaskarżonej decyzji na podstawie wyraźnego przepisu na drogę postępowania administracyjnego, to prowadzone postępowania administracyjne jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. K.T., I. H. i R. T. zaskarżyli powyższą decyzję jednobrzmiącymi skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnosząc o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z powodu niezgodności decyzji z prawem, tj. poprzez rażące naruszenie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jego błędną interpretację, co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy K.p.a., poprzez niewyczerpujące i niewłaściwe rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi opisali dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Wskazali również, że nowelizacja ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym nowelizacja art. 216, co nastąpiło z dniem 22 września 2004 r., rozszerzyła krąg ustaw, do których mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli przepisy art. 136, art. 137 tej ustawy, na podstawie których między innymi została wydana decyzja Starosty [...] dnia[...] . Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z unormowaniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak ustalonej kognicji Sąd orzekł, że skarga jest zasadna. W szczególności należy podkreślić, że w świetle dyspozycji art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie noweli z dnia 28 listopada 2003 r. nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zwartej podczas procedury wywłaszczeniowej prowadzonej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu nieruchomości, w oparciu o odpowiednio stosowane przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sytuacja zmieniła się z dniem 22 września 2004 r., na mocy art. 1 pkt 141 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), ponieważ w art. 216 dotychczasową treść oznaczono jako ust. 1 i dodano ust. 2 w brzmieniu: 2. "Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: 1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172), 2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 311), 3) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.)". Od daty wejścia w życie nowelizacji, z mocy dodanego przepisu art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy, dotyczy także nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy zawartej z właścicielem nieruchomości, jeżeli jej nabycie na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Mając na uwadze znowelizowane brzmienie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami należy stwierdzić, że Wojewoda [...] uchylając decyzję Starosty [...] i umarzając postępowanie w sprawie naruszył wskazany przepis. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez m.) orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżących orzeczono w oparciu o art. 200 ww. ustawy.