I OZ 25/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W., G. K., N. K. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 962/09 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi D. W., G. K., N. K. i M. W. w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 października 20008 r., sygn. akt III SA/Kr 962/09, oddalił wniosek D. W., G. K., N. K., M. W. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie pismem z dnia 8 września 2009 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik skarżących - radca prawny E. D. - zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, załączając do wniosku dowód uiszczenia opłaty w dniu 1 września 2009 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że wcześniej uzgodnił ze skarżącą D. W., iż ta sama uiści opłatę sądową od skargi, czego jednak nie uczyniła ze względu na brak pieniędzy oraz zły stan psychiczny w jakim się znajdowała na skutek zażywania leków antydepresyjnych. Z tego względu, zdaniem pełnomocnika, skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji oddalając wniosek o przywrócenie terminu podkreślił, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować strony ma obowiązek działania w ich imieniu i na rzecz mocodawców z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien więc zadbać o to, by czynność procesowa uiszczenia należnego od skargi wpisu została dokonana prawidłowo, to jest w należytej wysokości i terminowo. W ocenie Sądu oznacza to, że skoro pełnomocnik uzgodnił z jedną ze skarżących, że ta uiści wpis od skargi, to dokonanie tego rodzaju czynności powinien uzgadniać z osobą starannie wybraną lub odpowiednio w tym zakresie pouczoną. Sąd podkreślił przy tym, że nawet jeżeli stan w jakim znajdowała się jedna ze skarżących uniemożliwiał jej uiszczenie wpisu od skargi w wyznaczonym terminie, to rzeczą pełnomocnika reprezentującego skarżących było czuwanie nad należytym wykonaniem tej czynności poprzez uzyskanie informacji od skarżącej D. W., czy dokonała uiszczenia wpisu od skargi, a gdy to nie było możliwe dowiedzenie się w końcowych dniach terminu do uiszczenia wpisu w kasie sądu, czy wpis od skargi został uiszczony, tak by w przypadku jego braku możliwe było jeszcze jego uiszczenie. Zdaniem Sądu, w razie jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie, pełnomocnik powinien sam uiścić wpis nie czekając na wyjaśnienie kwestii jego uiszczenia przez stronę mając na względzie niedopuszczenie do negatywnych konsekwencji wynikających z jego nieuiszczenia. Takiego standardu postępowania należy bowiem oczekiwać od fachowego pełnomocnika, który nie może się bronić tym, że osoba go wyręczająca nie uczyniła tego ze wskazanych wyżej względów, czy też była nieprofesjonalna. Przy czym Sąd zaznaczył, że to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika i to ona ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Na to postanowienie zażalenie złożyli skarżący reprezentowani przez swego pełnomocnika, który podniósł argumenty zbliżone do tych, które przedstawił we wniosku o przywrócenie terminu oraz podkreślił, że Sąd nie może nie uwzględniać faktu, że pełnomocnik nie zawsze jest w stanie skontaktować się z klientem oraz, że nie zawsze może dokonać za niego wszystkich czynności. Zdaniem pełnomocnika, z samego faktu jego ustanowienia nie mogą dla strony wynikać negatywne skutki przejawiające się w uniemożliwieniu obrony swych praw przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 219 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Opłatę uiszcza się gotówką w kasie właściwego sądu lub na rachunek bankowy sądu. Stosownie zaś do art. 221 tej ustawy, pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania, albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Natomiast w myśl art. 86 § 1 wskazanej wyżej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym brak winy w uchybieniu terminu należy we wniosku uprawdopodobnić. O braku winy można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. post. NSA z dnia 2.10. 2002 r., V SA 793/02, M. Pr 2002, nr 23, s. 1059). Oczywistym jest, że miernik staranności, o którym mowa, jest podwyższony w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. W takim bowiem przypadku, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, przy czym podkreślić należy, że podlega on dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, czy też radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Podkreślić należy, że osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, zatem strona ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Uznać zatem należy, że w niniejszej sprawie okoliczność, iż pełnomocnik umówił się ze skarżącą, że to ona uiści wpis od przedmiotowej skargi, nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Bowiem pełnomocnik nie może wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, powołując się na brak winy strony, którą reprezentuje, w uchybieniach popełnianych przez pełnomocnika. Na stronie zaś ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika, który – jeśli zgodził się reprezentować stronę – ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. W takiej sytuacji bowiem, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym. W związku z tym uznać należy, że ani wniosek o przywrócenie terminu, ani też rozpoznawane zażalenie, nie zawiera żadnych argumentów, z których wynikałoby, że przy użyciu należytej staranności uiszczenie wpisu było obiektywnie niemożliwe. Twierdzenia pełnomocnika zawarte w rozpoznawanym zażaleniu sprowadzają się do podważenia obowiązku uiszczenia wpisu przez pełnomocnika, a zatem nie mogą skutecznie podważać zapadłego w tej kwestii rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, ponieważ zmierzają do udowodnienia, że termin nie został uchybiony. Nie ulega wątpliwości, że takie okoliczności nie mogą stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.