I SA/Sz 614/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-10-29
Skład orzekający: Marian Jaździński, Marzena Kowalewska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej z powodu stwierdzonej niezgodności zadeklarowanej powierzchni upraw z powierzchnią faktycznie użytkowaną, pomimo przedstawienia przez rolnika protokołu szkód spowodowanych suszą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji prawidłowo odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej, ponieważ różnica między zadeklarowaną a stwierdzoną w wyniku kontroli powierzchnią upraw przekroczyła dopuszczalny próg 20%. Rolnik nie dochował terminu do zgłoszenia okoliczności siły wyższej (suszy) ani nie poinformował organu o dezaktualizacji wniosku, co uniemożliwiło uwzględnienie jego zastrzeżeń.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej na rok 2008. Kontrola wykazała rozbieżności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią upraw na niektórych działkach oraz inną grupę upraw niż zadeklarowana. Rolnik nie zgodził się z wynikami kontroli, powołując się na protokół szkód suszowych i zarzucając nieprawidłowości w przeprowadzeniu kontroli oraz brak powiadomienia. Organ pierwszej instancji przyznał płatność jednolitą, ale odmówił uzupełniającej. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując na przekroczenie dopuszczalnej różnicy powierzchni i niedochowanie terminów zgłoszenia siły wyższej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na rok 2008 oddala skargę
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...], z dnia [...]przyznającą [...]jednolitą płatność obszarową w wysokości [...]zł oraz odmawiającą uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż w dniu 12 maja 2009 roku do Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności na rok 2008. We wniosku Producent zadeklarował do płatności dziesięć działek rolnych położonych na sześciu działkach ewidencyjnych. W części VII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, Producent zadeklarował na wszystkich działkach rolnych o łącznej powierzchni [...]ha, grupę upraw na które ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, z czego powierzchnia [...]ha stanowiło trwały użytek zielony oraz na siedmiu działkach rolnych o łącznej powierzchni [...]ha grupę upraw na które ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do grupy upraw podstawowych.
W dniu 18 września 2008 roku została przeprowadzona kontrola przez inspektorów [...], obejmująca całe gospodarstwo Producenta. W trakcie kontroli stwierdzono dla działki A, inną grupę upraw niż zadeklarowana (zadeklarowano UPO a stwierdzono JPO), oraz zaniżenie powierzchni działki rolnej D (zadeklarowano [...]h, stwierdzono [...]ha) i H (deklarowano [...]ha, stwierdzono [...]ha). W notatce ze spotkania z Producentem w sprawie omówienia wyników kontroli zrealizowanej metodą FOTO, sporządzonej w dniu 2.12.2008 roku, Producent nie zgodził się ze stwierdzonymi na działkach rolnych A, D1, H1 grupami upraw, które były inne niż deklarowane. W korekcie raportu uwzględniono zastrzeżenia dotyczące działek rolnych D1 i H1. W dniu 8.12.2008 roku, Producent wniósł uwagi do Raportu z kontroli z dnia 18.09.2008 roku. Wskazał, iż inspektorzy terenowi realizujący kontrolę zasadniczą w dniu 18 sierpnia 2008 r. w raporcie z kontroli nie stwierdzili żadnych nieprawidłowości w prowadzonym przez skarżącego gospodarstwie rolnym. Jednak w kolejnym raporcie z kontroli z dnia 18 września 2008 r. ci sami inspektorzy na działkach rolnych deklarowanych we wniosku o płatności obszarowe wpisali kody DR 6, DR 7 i DR 34, co w ocenie skarżącego jest niezgodne z prawdą. W miejscu stwierdzenia grupy upraw wpisali ugór na działce z uprawą pszenicy jarej, lub łąka trwała w miejscu wieloletniej mieszanki roślin motylkowych z trawami oraz kod sankcjonujący DR 14 na łące trwałej, która została skoszona do 31 lipca 2008 r. Kolejną nieprawidłowością w ocenie skarżącego było dokonanie kontroli bez powiadomienia go o niej. Skarżący oświadczył dalej, że uprawy zadeklarowane na działkach rolnych A, A1 i D, D1 są zgodne z wnioskiem i stwierdzeniem kontrolerów w raporcie z kontroli przeprowadzonej w sierpniu 2009 roku.
W odpowiedzi z dnia 18.02.2009 r. udzielonej Producentowi wskazano, że
w efekcie wyników kontroli gospodarstwa, zostały zastosowane kody DR6, DR 7 i DR 34 dla działek rolnych A/A1, bowiem dokumentacja fotograficzna o numerze [...]i [...] potwierdza słuszność zastosowania tych kodów, wobec stwierdzenia na działce ugoru, mimo iż była tam zadeklarowana pszenica.
W dniu 26.02.2009 r. Producent wniósł o uznanie przypadku działania siły wyższej, dołączając do wniosku kserokopię protokołu z dnia 28.07.2008r.
z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską suszy, sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem nr [...]Decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] r., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznano Producentowi płatność do gruntów rolnych na rok 2008 w wysokości [...]zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...]zł oraz odmówiono przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 23 marca 2009 r. [...]wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W jego uzasadnieniu, Producent wskazał, że na pierwszym protokole nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, użyto tylko kodu DR 13. W kolejnym protokole z kontroli, tj. z dnia 18 września 2008r. ci sami inspektorzy na działkach rolnych deklarowanych we wniosku o płatności obszarowe dopisali tylko kody DR 6, DR 7 i DR 34 , bez przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu. Producent wskazał dalej, że na działce obsianej pszenicą jarą został stwierdzony ugór, a na załączonych zdjęciach widać, że nie cała uprawa była uszkodzona przez długotrwały brak wody. Na to, iż na deklarowanej działce była uprawiana pszenica jara, posiada protokół oszacowania szkód sporządzony w dniu 28.07.2008 r.. Dodatkowo Producent wskazał, że "inspektorzy przeprowadzający kontrolę mają obowiązek kompetentnego i rzetelnego przeprowadzenia czynności wynikających z kontroli, więc wykorzystania wszelkich dostępnych sposobów pozwalających wykluczyć błędy podczas kontroli." Wskazał również, że rolnik na dzień dzisiejszy nie jest specjalistą w dziedzinie kontroli i dlatego też powinno się rozpatrywać wszelkie zaistniałe wątpliwości wynikłe w trakcie kontroli, na jego korzyść. Do odwołania Producent dołączył ponownie Protokół z dnia 28.07.2008 r.
z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską suszy sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem nr [...]Wojewody z dnia 23.04.2008 r. oraz opinię Wojewody dotyczący zakresu i wysokości szkód spowodowanych klęską suszy, gradobicia, nadmiernych opadów atmosferycznych, wymarznięcia, powodzi, huraganu.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzasadniając swoje stanowisko podjęte
w sprawie wskazał, iż kontrole dokonywane są w oparciu o przepisy prawa unijnego
i krajowe przepisy wykonawcze, w szczególności przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003
i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej
w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. L 141 z 30.04.2004 r.) oraz Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2007 r.
w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności do gruntów rolnych
i płatności cukrowej oraz roślin energetycznych przeznaczonych na cele energetyczne.
Zgodnie z art. 50 cyt. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia
21 kwietnia 2004 r. w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemów pomocy obszarowej, jeżeli obszar zatwierdzony grupy upraw jest większy niż zadeklarowany we wniosku pomocowym, do obliczenia pomocy zostanie zastosowany obszar zadeklarowany. W przypadku wniosku o pomoc w ramach sytemu jednolitych płatności, jeśli istnieje rozbieżność między zadeklarowanymi uprawnieniami do płatności a zadeklarowanym obszarem, płatność będzie obliczana na podstawie mniejszego wymiaru. Na podstawie art. 30 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. można wziąć pod uwagę całkowitą powierzchnię działki rolnej pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie z normami przyjętymi w danym Państwie Członkowskim lub regionie. W innych przypadkach brana jest pod uwagę powierzchnia faktycznie użytkowana. Jak wskazał organ odwoławczy, w gospodarstwie Producenta przeprowadzono kontrolę przewidzianą w art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., tj. metodą teledetekcji. W raporcie z kontroli, jako datę przeprowadzenia kontroli wskazano datę, w której przeprowadzono fotointerpretację obrazów satelitarnych zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych wniosku podlegającego kontroli w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni. Natomiast fizycznie inspekcje terenowe przewidziane w art. 34 ust. 1 b Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., były przeprowadzane w terminach wskazanych na dokumentacji fotograficznej odnoszącej się do poszczególnych działek rolnych. Są one przeprowadzane na wszystkich działkach rolnych, których foto interpretacja nie umożliwia zweryfikowania dokładności deklaracji, także
w odniesieniu do kwalifikowalności poszczególnych gruntów do grup płatności.
Jak wskazał organ odwoławczy, postępowanie w sprawie przyznania płatności jest postępowaniem wszczynanym na wniosek Producenta i to on określa zakres swoich żądań, potwierdzając go swym podpisem pod wnioskiem. Podpisując wniosek Producent oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objęte wnioskiem o przyznanie płatności. Producent
w prowadzonym postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem złożonym przez niego do Biura Powiatowego ARiMR powinien wypełnić obowiązki wynikające z ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.), rozporządzeń szczegółowych oraz unijnych w zakresie przyznania płatności obszarowych, tj. prawidłowa deklaracja działek rolnych we wniosku wraz z określeniem uprawnień do płatności oraz rodzaj użytkowania, a także utrzymywanie ich zgodnie
z normami przez cały rok kalendarzowy.
W przypadku, gdy wniosek zdezaktualizował się w jakimkolwiek zakresie, to zgodnie z art. 22 cyt. Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., każdy wniosek może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu, jednak jeśli właściwe władze poinformowały rolnika
o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości.
W rozpoznawanej sprawie, w przypadku działki A1 wniosek uległ dezaktualizacji,
o czym informuje Producent między innymi w odwołaniu, a mimo to Producent nie wypełnił swego obowiązku i nie poinformował Kierownika Biura Powiatu o dezaktualizacji wniosku w tym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał również, że uznanie przez organ ARiMR przypadku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. wraz ze stosownymi dowodami, zgodnymi z wymogami właściwego organu (określonymi w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 roku w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. z 2007 roku, nr 46. poz. 308) podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności jest określane w przypadkach śmierci rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa w drodze wypadku, epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza.
Jak wskazał organ, mimo iż raport został sporządzony w dniu 28.07.2008 roku, Producent nie przedstawił go właściwym organom ARiMR w terminie zakreślonym przepisami Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., wobec czego, nie został on uwzględniony ani przez organ pierwszej instancji ani przez organ drugiej instancji. Protokół taki może stanowić jedynie dowód niemożności niestosowania się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej, natomiast nie stanowi podstawy do uznania braku winy i niestosowania obniżek oraz sankcji w przypadku stwierdzenia dezaktualizacji wniosku, jak ma to miejsce w przypadku Producenta.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji, organ odwoławczy wskazał sposób wyliczenia kwoty płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej. Organ wskazał, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...]ha, powierzchnia stwierdzona w wyniku przeprowadzonych kontroli administracyjnej [...]ha. Stawka płatności do 1 ha uprawy w 2008 roku wynosiła [...]zł. Kwota płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej wyniosła więc [...]zł Nadto, organ wskazał, iż zgodnie z art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej organ wskazał, iż powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie wskazanej płatności, wyniosła [...]ha. Powierzchnia stwierdzona w wyniku przeprowadzonych kontroli administracyjnej to [...]ha. Stawka płatności do 1 ha uprawy w 2008 r. wynosiła: [...]zł. Różnica procentowa w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej wyliczona według wskazanego wzoru wynosiła 32,27 %, w związku z czym. jak wskazał organ należało odmówić przyznania uzupełniającej płatności obszarowej.
Mimo przyjęcia przez Kierownika Biura Powiatu w uzasadnieniu decyzji Nr [...]., nieprawidłowej powierzchni stwierdzonej po kontroli metodą fotodetekcji kwalifikującej się do uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej organ odwoławczy wskazał, że w żaden sposób nie wypływa to na rozstrzygnięcie w zakresie wysokości przyznanej płatności, czy odmowy przyznania płatności uzupełniającej.
Zaskarżając opisaną na wstępie decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi skarżący pokrótce opisał stan faktyczny sprawy i wskazał, iż wszystkie zgromadzone
w sprawie dowody, wskazują, że kontrolerzy spółki [...] nie skontrolowali nieruchomości na której skarżący zadeklarował uprawę pszenicy jarej w dniu 18.09.2008 r. Świadczą o tym, w ocenie skarżącego następujące fakty: w dniu
18 sierpnia 2008 roku inspektorzy terenowi przeprowadzili jedną kontrolę zasadniczą całego gospodarstwa i w tym protokole z kontroli nie stwierdzili żadnych nieprawidłowości w prowadzonym przeze skarżącego gospodarstwie rolnym, oprócz użycia kodów DR 13 (który oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej). Na zdjęciach załączonych do protokołu są daty przeprowadzenia kontroli tj. 18.08.2008 r. W kolejnym protokole z kontroli tj. z dnia 18 września 2008 roku, Ci sami inspektorzy na działkach rolnych deklarowanych we wniosku o płatności obszarowe dopisali tylko kody DR 6, DR 7
i DR 34, bez przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu. W miejscu stwierdzenia grupy upraw wpisali ugór, na działce z uprawą pszenicy jarej. Na załączonych zdjęciach (nr [...] widać jednak, że nie cała uprawa była uszkodzona przez długotrwały brak wody, a tylko w miejscach o słabszej bonitacji glebowej powstały tzw. wypaleniska, które w późniejszym okresie wegetacji, ze względu na brak konkurencji ze strony rośliny uprawnej, zarosły chwastami. Dlatego też zakwalifikowanie całej powierzchni działki rolnej A/A1 jako ugór jest poważnym błędem osób kontrolujących, a sankcjonującym rolnika (producenta). Jak wskazał skarżący, na to, iż na deklarowanej działce rolnej A/A1 była uprawiana pszenica jara, wskazuje protokół sporządzony 28 lipca 2008 roku z oszacowania zakresu
i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych klęską suszy sporządzony przez komisję powołaną zarządzeniem Nr [...]r. Z protokołu tego wynika, że uprawa była na przedmiotowej działce i była uszkodzona . W ocenie skarżącego stan faktyczny w pełni uzasadniał posiłkowaniem się przez organ administracyjny opinią biegłego z zakresu rolnictwa na okoliczność rzetelności przeprowadzonej przez pracowników [...] kontroli. Skarżący podniósł również zarzut , że organ nie zbadał kwestii zasadniczej, a mianowicie tego, czy osoby które z ramienia [...] przeprowadzały kontrolę, rzeczywiście były na miejscu gdzie znajduje się uprawa skarżącego. W dalszej części skargi, skarżący zarzucił organowi naruszenie wyrażonej w art. 10 kpa, zasady czynnego udziału stron w postępowaniu w związku z brakiem powiadomienia skarżącego o planowanej kontroli lub
w ostateczności powiadomienie telefoniczne w trakcie prowadzenia kontroli.
Skarżący podniósł również, iż ewidentnym naruszeniem jego interesów było to, że
o wynikach kontroli został poinformowany blisko trzy miesiące od kontroli, co uznał za pogwałcenie art.10 § 1 kpa, zgodnie z którym to organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania,
a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji wniósł o jej oddalenie,
podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji
i ustosunkowując się do zarzutów skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem skargi jest odmowa przyznania stronie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.),
z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej,
o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
W postępowaniu w sprawach dotyczących m.in. płatności bezpośredniej
i płatności uzupełniającej, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się ( art. 3 ust. 2 w/w ustawy).
Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 w/w ustawy).
Pierwsza zasada określona w art. 3 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy jest powtórzeniem zasady praworządności wymienionej w art. 6 Kpa, druga zasada- określona w art. 3 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej wymienionej w art. 7 kpa. Organy ARiMR zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w miejsce wynikającego z Kpa obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ( art. 77 § 1 Kpa). Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia, zebrania materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł.
Ogólne zasady postępowania uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie regulują problematyki dotyczącej rozłożenia ciężaru dowodu. Powyższa ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3).
Wprowadzona do postępowań administracyjnych zasada rozłożenia ciężaru dowodu zmieniła dotychczasowe zasady i reguły postępowania administracyjnego. Konsekwencją tej zasady jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach płatności zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w Kpa podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań określona w art. 10 § 1 Kpa, w ustawie o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej została wyraźnie ograniczona. W art. 3 ust. 2 pkt 4 w/w ustawy wprowadzono, iż organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, przy czym nie stosuje się art. 81 Kpa (wyłączono stosowanie tzw. domniemania faktycznego).
Tym samym organ został zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie, która nie składa takiego żądania, czynnego udziału w sprawie, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Wobec powyższego, zarzuty skargi związane z naruszeniem art. 77 § 1, art. 7, art. 9 i art. 10 §1 Kpa są niezasadne.
Odnośnie zarzutu skargi o niezawiadomieniu skarżącego o kontroli, wskazać należy, iż zgodnie z art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia
21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasadny wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. U.UE.L.04.141.18), kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Organ może zawiadomić stronę o kontroli z wyprzedzeniem 48 godzin, lecz nie musi tego czynić.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organ ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku, a uprawnionym do otrzymania w/w płatności znajdują potwierdzenie w raporcie kontroli, jak i w dołączonych fotografiach oraz ich zapisu na płycie CD.
Wskazać należy, że skarżący składając przedmiotowy wniosek o płatności
w części VIII –oświadczenia i zobowiązania, potwierdził m.in., iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który mógłby mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie tych płatności i o każdej zmianie, która nastąpiłaby w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności.
Zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia
21 kwietnia 2004 r., każdy wniosek może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu, jednak jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości.
W niniejszej sprawie, prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że uznanie przez organ ARiMR przypadku działania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, zgodnie z art. 72 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. wraz ze stosownymi dowodami, zgodnymi z wymogami właściwego organu (określonymi w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 roku w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. z 2007 roku, Nr 46. poz. 308) podlegają zgłoszeniu temu organowi na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności. Działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności jest określane w przypadkach: śmierci rolnika, długookresowej niezdolność rolnika do pracy, poważnej klęski żywiołowej w znacznym stopniu dotykającej grunty rolne gospodarstwa w drodze wypadku, epidemii dotykającej część lub cały żywy inwentarz gospodarza.
Jak wskazał organ, mimo iż raport został sporządzony w dniu 28.07.2008 roku, skarżący nie przedstawił go właściwym organom ARiMR w terminie w/w zakreślonym, wobec czego, nie został on uwzględniony przez organy. Protokół taki może stanowić jedynie dowód niemożności niestosowania się do podstawowych wymogów w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej, natomiast nie stanowi podstawy do uznania braku winy i niestosowania obniżek oraz sankcji
w przypadku stwierdzenia dezaktualizacji wniosku, jak ma to miało miejsce
w przypadku skarżącego.
Zgodnie z art. 51 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% ustalonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło