II OSK 2305/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran ( spr. ) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 607/09 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Zabierzów z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...]; 3. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz M. O. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Kr 607/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. O. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 25.07.2005r. B. B. wystąpiła do Wójta Gminy Zabierzów o anulowanie zameldowania męża M. O. z domu stanowiącego ich współwłasność pod adresem ul. [...] 58 w B., oświadczając, że nie mieszkał on nigdy pod tym adresem. Na stałe przebywa we Francji, dokąd wyjechał z Polski w 1987 r. i od tej pory mieszka tam na stałe mieszka, pracuje i opłaca podatki. Decyzją z dnia [...].02.2009r. znak [...] Wójt Gminy Zabierzów na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dokonał anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania M. O. w miejscu pobytu stałego w B. przy ul. [...] 58 dokonanej w dniu 18.07.2005 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zameldowania M. S. na pobyt stały pod ww. adresem dokonała jego siostra E. S., działając na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej przez brata w dniu 23.06.2005 r. Postępowanie dowodowe doprowadziło do ustalenia, że M. O. nie przebywał na stałe w budynku pod tym adresem choć jego pobyt pod tym adresem nosił znamiona "mieszkania" w potocznym tego słowa znaczeniu. Ustalono, że skarżący z uwagi na wykonywaną pracą zawodową przeważnie przebywa poza miejscem zamieszkania a rzeczy osobiste przechowuje pod różnymi adresami ( w tym przy ul. [...] 58 w B.), część rzeczy wozi ze sobą, gdyż centrum jego życiowej aktywności zależało od pracodawcy. W ocenie organu pobyt M. S. w dniu zameldowania w B. przy ul. [...] 58 nie miał cech pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy, a zatem nie było podstaw do dokonania jego zameldowania. Wojewoda Małopolski po rozpatrzeniu odwołania M. S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu, w świetle ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji zachodziły podstawy do anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania M. S., bowiem w dacie dokonywania zgłoszenia faktycznie pod wskazanym adresem nie przebywał, a więc doszło do wadliwego zarejestrowania jego pobytu stałego pod tym adresem przez organ meldunkowy. Organ meldunkowy dokonując zameldowania M. O. w dniu 18.07.2005r. w B. przy ul. [...] 58 nie miał wątpliwości co do prawidłowości danych zgłoszonych do zameldowania, jednakże wątpliwości w tym przedmiocie ujawniły się w trakcie postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek B. B. z dnia 25.07.2005 r. O tym, że skarżący nie przebywał w dniu 18.07.2005r. w B. oraz, że adres zameldowania nie był jego centrum życiowym świadczy chociażby znajdujący się w aktach sprawy dokument podatkowy z dnia z 31.03.2006r. wskazujący, że w latach 2003- 2004, 2005 miejscem jego zamieszkania była i nadal jest Francja. Kontrola dyscypliny meldunkowej dokonana przez Policję wykazała, że z końcem lipca 2005r. skarżący przebywał we Francji, a w dniu 28.02.2005r. odebrał dokument paszportowy ważny do 28.02.2015r. Niekwestionowany jest pobyt skarżącego w Krakowie w czerwcu 2005 roku, kiedy udzielił wówczas siostrze pełnomocnictwa oraz w sierpniu tego samego roku – gdy odbierał dowód osobisty. Zeznania skarżącego o wypadku we Francji i konieczności powrotu do Polski w drugiej połowie lipca 2005r. dodatkowo w ocenie organu świadczą o tym, że skarżący nie przebywał w B. w dniu zameldowania go w tej miejscowości. W ocenie odwoławczego powyższe fakty wskazują, iż M. O. nigdy pod adresem ul. [...] 58 w B. nie posiadał swojego centrum życiowego. Zatem czynność dokonana przez organ meldunkowy w dniu 18.07.2005r. była wadliwa i jej anulowanie, zgodnie z treścią przepisu art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było konieczne, w celu doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym. Nadto Wojewoda wyjaśnił, iż decyzja ta w żaden sposób nie narusza uprawnień skarżącego do nieruchomości przy ul. [...] 58 w B. ani nie umożliwia przebywania tam, a w sytuacji gdy faktycznie zamieszka w przedmiotowym budynku z zamiarem stałego w nim przebywania wówczas powstanie obowiązek zarejestrowania pobytu. W skardze na powyższą decyzję M. S. podniósł te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, a szczególnie zarzut dowolności w ustaleniach faktów i ocenie tych faktów przez orzekające w sprawie organy. Dla skarżącego wynikiem ustaleń organów jest wyłącznie to, że nie posiadał żadnego miejsca zamieszkania. Tymczasem w rzeczywistości przejawiał wolę pobytu w B. przy ul. [...] 58, o czym mają świadczyć również sytuacje konfliktowe z żoną powstałe na tle starań zamieszkania w domu, który stanowi ciągle ich współwłasność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając raz jeszcze, że M. O. nie zamieszkiwał w budynku nr 58 w B. w dacie dokonania zameldowania i nie zaistniała przez to jedna z przesłanek niezbędna do dokonania zameldowania tj. przebywanie w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ani też przepisów postępowania. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało bowiem prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji. Sąd wskazał, iż art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakazuje organowi gminy prowadzącemu ewidencję ludności dokonać na podstawie zgłoszenia zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również w przypadku innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (art. 47 ust. 1). Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2). Czynność materialno - techniczna zameldowania będzie prawidłowa i nie budząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w tym miejscu zameldowania z zamiarem stałego zameldowania. Przez pojęcie "pobytu stałego" w myśl art. 6 ust. 1 powołanej ustawy należy rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w miejscu pobytu stałego i skupienie tam centrum życiowego. Sąd pierwszej instancji zgodził się z organem, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że powyższe przesłanki wymagane do zameldowania skarżącego na pobyt stały pod adresem ul. [...] 58 w B. nie zostały spełnione. Skarżący faktycznie nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu nie tylko w dacie zameldowania tj. 18.07.2005r. ale także w okresie poprzedzającym ten dzień jak i czas po rejestracji. Skarżący bowiem, o ile przebywał na terenie Polski to zamieszkiwał u swoich rodziców przy ul. Królewskiej w Krakowie. Sąd podkreślił, iż dla dokonania czynności materialno - technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu ale też faktyczne zamieszkanie w lokalu. Miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Okoliczności tego rodzaju nie można przypisać skarżącemu, stąd dokonaną w dniu 18.07.2005r. czynność materialno-techniczną zameldowania pod adresem ul. [...] 58 w B. należało jako wadliwą anulować. Sąd podniósł, iż nie ma w związku z tym znaczenia wola skarżącego zamieszkania w domu stanowiącym współwłasność jego na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej z B. B.. Natomiast spory co do korzystania z nieruchomości są stricte kwestiami cywilistycznymi i rozstrzygają je sądy powszechne. Instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu do lokalu. Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, która potwierdza jedynie fakt zamieszkiwania w lokalu, a nie rozstrzyga o prawie do lokalu, co wyczerpująco wyjaśnia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie sygn. akt K 20/01 (OTK - A 2002/3/34). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. O., zaskarżając go w całości, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 w związku z art. 9.2b i art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez niedostrzeżenie, że skarżący w stanie faktycznym przywołanym przez Sąd odpowiadał warunkom przewidzianym dla dokonania czynności zameldowania, a nadto naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 113 § 1 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie meritum sprawy, nie odniesienie się do zarzutów skargi, do bogatego materiału dowodowego, który wymagał stosownej analizy i nie przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn takiego postąpienia, co zastąpione zostało stwierdzeniem, że należy zgodzić się z organem, iż postępowanie wyjaśniające i nie omówiony w wyroku materiał dowodowy wskazują rzekomo na prawidłowość rozstrzygnięcia przy czym to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy Zabierzów z dnia [...].02.2009 r., względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. W motywach skargi podniesiono, że wbrew stanowisku Sądu, postępowanie wyjaśniające i zgromadzony sprawie materiał dowodowy nie wskazują jednoznaczne, że nie zostały spełnione przesłanki wymagane do zameldowania skarżącego na pobyt stały w B. przy ul. [...] 58. Nie ustalono prawidłowo, że skarżący faktycznie nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, w szczególności w dacie 18.07.2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty są zasadne. Zdaniem autora kasacji Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem naruszył przepisy prawa materialnego przez błędną jego wykładnię w szczególności art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 w związku z art. 9 ust. 2b i art. 11 ust. 2 ustawy poprzez nie dostrzeżenie, że skarżący w stanie faktycznym przywołanym przez Sąd odpowiada warunkom przewidzianym do dokonania czynności zameldowania, jak również naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 113 § 1 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie meritum sprawy. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku oddalającym skargę, przyjął za prawidłowe ustalenia faktyczne organów administracyjnych obu instancji i w związku z tym uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1994 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych( Dz. U. z 2006 Nr 139, poz. 993 ze zm.) wymagane do zameldowania skarżącego na pobyt stały pod adresem ul. [...] 58 w B. w związku z tym zachodziła podstawa do uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania. Stosownie do art. 10 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Przepis art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy zawiera normatywną definicję pojęcia " pobyt stały", w myśl której pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wymagana prawem przesłanka zameldowania jest zatem spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w tym przepisie, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Samo przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu. Odwrotnie, zameldowanie nie jest również możliwe w sytuacji, gdy osoba miałaby zamiar stałego przebywania w lokalu, ale faktycznie w tym lokalu nie przebywa. Zamieszkiwanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust.1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Zatem skoro czynność zameldowania ma potwierdzać pobyt danej osoby w określonym lokalu, to jest oczywiste, że organ prowadzący postępowanie w sprawie o uchylenie czynności materialno – technicznej obowiązany jest ustalić w oparciu o obiektywne dowody, że osoba zameldowana w danym lokalu skoncentrowała w nim swoje centrum życiowe przed datą zameldowania, w dacie zameldowania. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iż wprawdzie organy administracyjne prowadziły postępowanie wyjaśniające, to jednak poczynione działania nie doprowadziły do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie, czy skarżący pod adresem ul. [...] 58 w B., pod którym w dniu 18 lipca 2005 r. został zameldowany na pobyt stały, przed zamalowaniem zamieszkiwał, czy też nie zamieszkiwał, czy też może zamieszkiwał w dacie zameldowania. Zameldowanie na pobyt stały pod danym adresem ustawodawca wiąże z centrum życiowym osoby, a to oznacza, że organ meldunkowy w toku postępowania wyjaśniającego powinien dokonać ustaleń w oparciu o które bez żądnych wątpliwości można by było przyjąć że dana osoba przed zameldowaniem i w dacie zameldowania na pobyt stały miała lub nie miała swojego centrum życiowego w lokalu ( budynku) , w którym została zameldowana. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy takich jednoznacznych ustaleń zabrakło, na co wskazuje chociażby stwierdzenie organu pierwszej instancji, że pobyt M. S. pod adresem ul. [...] 58 w B. nosił znamiona mieszkania w potocznym tego słowa znaczeniu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że to stwierdzenie pierwszej instancji w ogóle nie było rozważane przez organ odwoławczy w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu. Sąd Wojewódzki w swoich rozważaniach przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku również się odniósł. Z tych też przyczyn usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., albowiem w ustalonym stanie faktycznym przez organy administracji nie było podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki do wydania decyzji na podstawie art. 47 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Do podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 w związku z art. 113 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł się odnieść, albowiem skarżący nie wskazał na czym polegało naruszenie tych przepisów. W kasacji podniesiono również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 5 ust.2 w zw. z art. 9 ust. 2b i art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, lecz także w tym przypadku skarżący nie podał na czym ich naruszenie miało polegać, dlatego też pozostały one poza rozważaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 kpa oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy Zabierzów z dnia 12 lutego 2009 r. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.