II OZ 26/10

Dnia 27 stycznia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2009 roku sygn. akt IV SA/Wa 893/09 o odmowie przyznania Z.Z. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi Z.Z. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 roku Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu Z.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd I instacnji wskazał, że w piśmie z dnia 8 września 2009 r. Z.Z. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i utrzymuje się z renty w wysokości ok. 1900 zł oraz wynajmu magazynu - 3000 zł. Żona wnioskodawcy posiada odrębny majątek; stan tego majątku nie jest skarżącemu znany. Wnioskodawca podał jednocześnie, że jest właścicielem domu o powierzchni 260 m2, nieruchomości rolnych o powierzchni 32 ha oraz nieruchomości użytkowej 200 m2, a także współwłaścicielem samochodu VW o wartości ok. 30.000 zł. Skarżący posiada ponadto akcje o wartości ok. 1.000.000 zł. Sąd I instancji wyjaśnił, że ocena okoliczności przedstawionych w złożonym przez skarżącego wniosku uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Z posiadanych środków pieniężnych skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Jedynym kryterium jakie Sąd bierze pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest sytuacja materialna i osobista wnioskodawcy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Wyjaśnił, że wobec zawiłości sprawy nie ma możliwości znalezienia profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy narusza jego konstytucyjnie zagwarantowane prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jedynym zatem kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Tym samym nie sposób podzielić argumentów zażalenia, które zmierzają w istocie do rozszerzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zbadał przesłanki warunkujące możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, a odmawiając przyznania prawa pomocy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz swojemu stanowisku, powołując się na sytuację rodzinną i materialną skarżącego. Tę ocenę Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. Skarżący nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący posiada stały miesięczny dochód oraz znaczne zasoby finansowe. Jest zatem w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie pozostają natomiast okoliczności związanie z problemami skarżącego ze znalezieniem pełnomocnika. Poza wpływem Sądu pozostają kompetencje radców prawnych i ich decyzje o występowaniu w danej sprawie w charakterze pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.