II FZ 103/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA (del.) Andrzej Jagiełło po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1319/09 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 27 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006 i 2007 postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. A. o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał we wniosku, że nie posiada żadnych oszczędności a utrzymuje się z renty w wysokości 450 zł . Nie stać go an zakup leków, ubioru i środków higieny osobistej. Jako majątek skarżący wykazał ¼ domu po rodzicach. Zamieszkuje w domu w K., który stanowi współwłasność jego i siostry. Nie ponosi kosztów jego utrzymania, bo go na to nie stać Postanowieniem z dnia 28 października 20010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowieni tego A. A. wniósł sprzeciw w ustawowym terminie. Pismem z dnia 27 grudnia 2010 r. w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej: p.p.s.a.- wezwano go do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego i rodzinnego. W szczególności o odniesienie się do wynikającej z akt sprawy informacji, że oprócz ¼ domu po rodzicach jest współwłaścicielem innych nieruchomości oraz o wykazanie na ile zmieniła się jego sytuacja od daty rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej, nie ma obciążeń kredytowych, za to ma zaległości w opłatach za prąd i wodę, na dowód czego przedłożył wezwanie do zapłaty z E. Sp. z o.o. na kwotę 456,33 zł oraz fakturę z dnia 10 listopada 2010 r. z terminem płatności na dzień 1 grudnia 2010 r. dotyczącą opłat za wodę i ścieki na kwotę 22,63 zł. Skarżący stwierdził również, że nie wie, jaka jest wielkość zajmowanego przez niego lokalu oraz że w stosunku do pozostałych nieruchomości toczą się sprawy sądowe, albowiem sąd wydał postanowienie spadkowe na podstawie fałszywych zeznań świadków. Skarżący dołączył również potwierdzenie odbioru przekazu pocztowego z ZUS na kwotę 538,13 zł wypłaconą tytułem świadczenia rentowego z ZUS. Kwestionowanym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek uznając, że A. A. nie wykazał, aby spełnił przesłanki konieczne dla uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, wbrew twierdzeniom skarżącego, że posiada on znaczny majątek w postaci mieszkania o pow. 20 m kw., ¼ części domu odziedziczonego po rodzicach, współwłasności nieruchomości o nr ew. 233 o pow. 3,67 ha położonej przy ul. Z. [...] w K. i działki budowlanej o nr ew. [...] o pow. 0,1018 ha położonej w B . Oprócz współwłasności domu odziedziczonego po rodzicach skarżący nie wykazał tych nieruchomości we wniosku o udzielenie prawa pomocy, co pozbawia wiarygodności jego twierdzenia odnośnie do braku jakichkolwiek środków utrzymania. Istnieje bowiem realna możliwość pozyskania odpowiednich funduszy poprzez najem czy dzierżawę. Nie stoją temu na przeszkodzie prowadzone postępowania sądowe w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący obecnie jest właścicielem powyższych nieruchomości i może nimi swobodnie dysponować. Skarżący posiada nadto stałe źródło dochodu w postaci świadczenia rentowego wynoszącego 538,13 zł netto (a nie jak twierdzi sam wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy w kwocie 450 zł brutto), co wynika z załączonego na wezwanie Sądu potwierdzenia wypłaty renty za grudzień 2010 r. Nie ma nikogo na utrzymaniu, nie podał natomiast jakie ponosi koszty utrzymania i wyżywienia oraz stałe opłaty. Zdaniem Sądu, z tak ogólnikowych i niekompletnych informacji, nie wynika, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Istotne w sprawie jest również to, że wniosek z dnia 9 września 2010 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r. WSA w Krakowie oddalił wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, dlatego też skarżący został wezwany o wykazanie w jaki sposób i w jakim zakresie zmieniła się jego sytuacja, która skutkowałaby możliwością ponownego ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie udzielił on, co do tych okoliczności żadnych wyjaśnień, zaś z akt sprawy wynika, że nic nie zmieniło się w sytuacji wnioskodawcy oprócz wykazania dochodu w kwocie 538,13 zł, którego wcześniej nie wykazywał, należy zatem przyjąć, że sytuacja ta uległa polepszeniu, a nie pogorszeniu, co czyni powtórny wniosek niezasadny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 1 wynika, że ciężar udowodnienia uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji miał, więc obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wobec faktu, że jest to kolejny wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych a prawomocnym postanowieniem z dnia 22 lutego 2010 r. poprzedni został oddalony, sąd miał również obowiązek ustalić, czy sytuacja majątkowa i rodzina skarżącego uległa w tym okresie zmianie. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające dla oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć, na wezwanie sądu, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty dla potwierdzenia jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten nakłada, więc na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się przez stronę z tego obowiązku może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy . W rozpoznawanej sprawie Sąd, uznając informacje zawarte przez skarżącego we wniosku za niewystarczające, wezwał go do złożenia dodatkowego oświadczenia o aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach oraz wykazania, na ile uległa zmianie jego sytuacja od daty oddalenia poprzedniego wniosku o zwolnienia od kosztów sądowych. Nie do wszystkich okoliczności wskazanych w wezwaniu skarżący się odniósł, zwłaszcza co do wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, posiadanych nieruchomości oraz ewentualnych zmian sytuacji majątkowej. Nie skorzystał zatem z możliwości wykazania zasadności swojego żądania i w konsekwencji powinien liczyć się z tym, że Sąd nie znajdzie wystarczających podstaw do jego uwzględniania. Jak ustalił natomiast Sąd pierwszej instancji na podstawie znajdujących się w aktach sprawy materiałów, wbrew twierdzeniom skarżącego, posiada on znaczny majątek, którego nie wykazał we wniosku a jego sytuacja nie uległa pogorszeniu lecz się poprawiła. W tym stanie sprawy trafnie uznał brak podstaw do uwzględniania wniosku skarżącego, skoro z bardzo ogólnych i niekompletnych danych zawartych we wniosku i później składanych pismach nie wynika, że nie jest w on stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem i w związku z tym oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a