IV SA/Gl 181/09
WyrokWSA w Gliwicach2009-11-04
Skład orzekający: Wiesław Morys, Teresa Kurcyusz – Furmanik, Małgorzata Walentek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zmianę ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie pieniężne, uznając sprawę za bezprzedmiotową z powodu tożsamości z wcześniej rozpatrywanymi wnioskami w trybie art. 154 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nieprawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zmianę ostatecznej decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. bez należytego sprawdzenia treści wniosku i porównania go z poprzednimi podaniami. Umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy organ stwierdzi tożsamość sprawy administracyjnej, co wymaga analizy zarówno przedmiotu wniosku, jak i podnoszonych w nim okoliczności, a nie tylko stwierdzenia, że sprawa była już rozpatrywana.Stan faktyczny
Skarżący S.S. ubiegał się o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że praca była wykonywana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przez okres krótszy niż wymagane 6 miesięcy. Po wielokrotnych wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy, organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu tożsamości z wcześniej rozpatrywanymi sprawami w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Skarżący zaskarżył decyzję o umorzeniu, kwestionując merytoryczne rozstrzygnięcia organu dotyczące jego uprawnień.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...]
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 2 pkt 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz 395) odmówił S. S. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w przywołanej ustawie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przedstawione przez stronę dokumenty pozwalają ustalić, jako miejsce jego pracy w okresie okupacji, terytorium Rzeczypospolitej, a więc świadczenie nie przysługuje.
Wskutek złożonego przez stronę wniosku organ rozpoznał sprawę ponownie, jednak nie znalazł przyczyn do zmiany swego uprzedniego stanowiska i utrzymał swoje uprzednie rozstrzygnięcie w mocy ( decyzją z dnia [...]r. Nr [...]) wyjaśniając, iż strona nie zaprzeczyła, by poza terytorium Rzeczypospolitej wywieziona została dopiero w lutym 1945r.,a wiec okres deportacji trwał jedynie trzy miesiące. Tym samym uznano za nie spełnione przesłanki deportacji trwającej co najmniej 6 miesięcy, o czym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Organ wskazał nadto, że wnioskodawca przed wywiezieniem go do K. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym w miejscowości S. znajdującej się w powiecie Ż., a więc na terenie II Rzeczypospolitej.
W dniu [...]r. wnioskodawca zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpoznanie jego sprawy, gdyż w jego odczuciu spełniał wszystkie wymagane warunki do przyznania mu świadczenia. Zaznaczył, że złożył dowody na potwierdzenie pracy niewolniczej na terenach okupowanych przez III Rzeszę w miejscowości K., a złożone dokumenty wykazywały jego zatrudnienie, jako 15 letniego chłopca, od 1941-1945 roku w charakterze robotnika przymusowego. Wnioskodawca zwrócił uwagę, iż przepisy, na
które powołuje się organ są dla niego niezrozumiałe, jednakże nie zmienia to faktu, iż był wywieziony do K. przez policję niemiecką i tam budował bunkry pod kontrolą esesmanów. Obóz był ogrodzony drutem kolczastym, a w sąsiednich barakach byli Rosjanie i Francuzi. W maju 1945r., wykorzystując możliwość ukrył się z kolegami w lesie, aż nadeszły wojska rosyjskie i nastąpił koniec wojny.
Do wniosku załączono oświadczenia świadków – M. S., S. O. oraz żony niemieckiego pracodawcy. Dokumenty te potwierdzały, że wnioskodawca pracował w miejscowości S. w okresie 1941-1945r., a w lutym 1945r. został wywieziony do C.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.154 k.p.a. oraz art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U z 1996r. Nr. 87 poz. 395) odmówił S. S. zmiany decyzji z dnia [...]r. Nr [...].
Stwierdzono, iż strona przywołała okoliczności, które podniosła już w postępowaniu weryfikacyjnym, nie wykazała jednak, by za uchyleniem decyzji ostatecznej wydanej w sprawie przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes.
Organ wskazał, iż stan prawny nie uległ zmianie od czasu wydania decyzji ostatecznej, a rozstrzygnięcie to nie było dotknięte wadliwością.
Po otrzymaniu wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy organ wydał decyzję z dnia [...]r. Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r., działając na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 2 oraz art. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Kierownik Urzędu odniósł się do przedstawionego przez wnioskodawcę materiału dowodowego i kolejny raz stwierdził, iż praca wykonywana przymusowo, nawet poza miejscem zamieszkania, ale na terenie Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939r., nie stanowi represji w rozumieniu ustawy dnia 31 maja 1996r. o
świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej
oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Organ zauważył, iż nie tylko S. ale także K., do której
przewieziono wnioskodawcę w lutym 1945r., znajdowała się w granicach
Rzeczypospolitej sprzed 1 września 1939r.
Kierownik zaznaczył, iż wykonywanie pracy w warunkach określonych przez wnioskodawcę nie jest kwestionowane, jednakże ze względu na wykonywanie jej w
Polsce świadczenie nie przysługuje mu.
Kolejne pismo strony nazwane "odwołaniem od decyzji z dnia [...]r."
zawierało wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie przyznania
świadczenia pieniężnego. Pismo to wpłynęło do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów w dniu [...]r. Zauważono w nim, iż aneksja Czech nastąpiła
w 1938r. przez III Rzeszę, w tym objęta była nią K., jako integralna część terenów
okupowanych. Zwrócono uwagę, iż umowa poczdamska nie przewiduje dyskredytacji
ofiar wojny.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją
z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 154 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, art. 2 pkt 1 i 2 lit. a oraz art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z dnia 31 maja
1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy
przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395) odmówił S.
S. zmiany decyzji z dnia [...]r. Nr [...]
i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r. Nr [...].
W uzasadnieniu orzeczenia powtórzono dotychczasowe argumenty stwierdzając, że
strona wykazała wykonywanie pracy przymusowej w miejscowości S. powiat
Ż. oraz w miejscowości K. powiat C., a zatem na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939r. co nie stanowi represji w rozumieniu przywołanych w decyzji przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej
oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
S. S. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpoznanie opisanego
rozstrzygnięcia, co spowodowało wydanie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji z dnia [...]r. Nr [...], którą działając na mocy art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1
k.p.a. i art. 2 pkt 2 lit. a oraz art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr. 87 poz. 395 z późn. zm.) organ utrzymał w mocy
poprzednią decyzję własną.
Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, iż w sprawie nie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające zmianę stanowiska organu. Powołując
się na brzmienie art. 16 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu wskazał, iż decyzja ostateczna
wzruszona być może wyłącznie w ściśle określonych przepisami przypadkach, a jednym
z takich przypadków jest sytuacja opisana w art. 154 k.p.a.
Odnosząc się do pojęcia "słuszny interes strony" organ zauważył, iż nie jest ono w kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane, jednakże, zdaniem organu,
tenże słuszny interes strony nie może prowadzić do obejścia innych przepisów prawa.
Stwierdzono, że w interesie strony byłoby wydanie decyzji z naruszeniem art. 2 pkt 2 lit.
"a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy
przymusowej (...), nie jest to jednak możliwe ze względu na brzmienie art. 6 k.p.a zobowiązującego organy administracji do działania zgodnie z prawem. Kierownik
Urzędu podniósł, iż nie można uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a.
jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją
administracyjną.
Powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów
administracyjnych organ wskazał, że zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do
liberalizacji oceny stanu faktycznego nie stanowi słusznego interesu strony. Przytoczono
w tym miejscu wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 października 2004r. sygn. akt II
SA/Bk 428/04.
W końcowej części wywodów Kierownik Urzędu ponowił swoją argumentację
merytoryczną, co do braku przesłanek po stronie wnioskodawcy wymaganych w treści
art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom
deportowanym do pracy przymusowej (...) dla przyznania mu żądanego świadczenia.
Decyzja powyższa, w wyniku złożenia przez S. S. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, stała się przedmiotem
rozpoznania przez ten Sąd. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2006r. sygn. akt IV SA/GL
160/06 skarga S. S. została oddalona, a w związku z nie wniesieniem skargi
kasacyjnej, wyrok ten uprawomocnił się.
W dniu [...]r. S. S. zwrócił się kolejny raz do Kierownika
Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oznaczając swoje podanie,
jako dotyczące pisma z dnia [...]r. [...],
czyli odpowiedzi na skargę złożonej przez organ w postępowaniu
sądowoadministracyjnym zakończonym w/w wyrokiem.
Z treści pisma wnioskodawcy wynikało, iż nie może on pogodzić się ze stanowiskiem
organu i nie rozumie z jakich przyczyn jego pobyt na robotach przymusowych nie został uznany jako deportacja. Opisał swoją sytuację, gdy rodziców jego wysiedlono, a on sam został skierowany na roboty leśne. Powtórzył, iż w lutym 1945r. zabrano go przez niemiecką policję do K. w Czechosłowacji i tam kopał okopy, aż do czasu
wyzwolenia przez wojska radzieckie.
Organ skierował do wnioskodawcy pismo wzywające do sprecyzowania jego żądania przedstawionego w piśmie z dnia [...]r. i wezwał do wyjaśnienia,
czy żąda on wznowienia postępowania w sprawie, stwierdzenia nieważności, czy też
uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a.
Wnioskodawca wykonując polecenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów
wskazał, iż prosi o wydanie korzystnej dla niego decyzji, gdyż jest chory, zażywa
lekarstwa, a wszystkie dokumenty złożył już w Stowarzyszeniu Ofiar Wojny w B.
Traktując wniosek strony jako kolejne żądanie złożone w trybie art. 154 § 1 k.p.a.,
decyzją Nr [...] z dnia [...]r. wydaną na
podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie wszczęte z wniosku S. S.
W uzasadnieniu zwrócono uwagę na wielokrotnie prowadzone postępowanie w trybie
art. 154 § 1 k.p.a. w przedmiocie przyznania stronie uprawnienia do świadczenia
pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym
przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz.
U. z 1996r. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.).
Wymieniono kolejne decyzje, w których rozpoznając sprawę w trybie art. 154 § 1 k.p.a.,
odmówiono stronie zmiany decyzji ostatecznej wydanej w dniu [...]r. [...]. Powołano się nadto na wyrok Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego oddalający skargę na ostatnią z wydanych w trybie art. 154 k.p.a. decyzje z dnia [...]r. Nr [...].
Odnosząc się do kolejnego wniosku złożonego przez stronę, zakwalifikowanego
jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. organ wskazał, iż
w przypadku merytorycznego rozpoznania tego wniosku doszłoby do ponownego
rozpoznania tej samej sprawy administracyjnej zakończonej już ostateczną, a nawet
prawomocną decyzją. Uznano przeto, że kolejna decyzja wydana w sprawie obarczona
byłaby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a polegającą na ponownym
rozstrzyganiu sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną.
Powołując się na brzmienie art. 105 § 1 k.p.a. organ stwierdził, iż przesłanką
umorzenia postępowania jest bezprzedmiotowość orzekania. Według organu taka
właśnie sytuacja ma miejsce, w związku z ponownym wnioskiem strony, a organ nie ma
prawnych i faktycznych podstaw do merytorycznego orzekania w sprawie. Uzasadniając
swoje stanowisko organ powołał się na wyroki sądów administracyjnych w Warszawie i Krakowie, z których wynikało, iż przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 k.p.a. jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie
rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji z uzasadnieniem, że sprawa była już
przedmiotem rozpoznania, gdyż stanowiłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w
sprawie. W przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o
podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. organ powinien więc umorzyć postępowanie
w sprawie ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2005r., sygn. akt VII SA/Wa 278/04
publ. LEX Nr 189150, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2007r. sygn. akt II
SA/Kr 1286/06 niepubl.).
S. S. zwrócił się o ponowne rozpoznanie jego sprawy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją Nr [...]z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzjęwłasną z dnia [...] r. Nr [...] powtarzając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu.
S. S. złożył od decyzji Nr [...] z dnia 13[...]r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze tej zawarł polemikę ze stanowiskiem Kierownika Urzędu w przedmiocie
odmowy skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w
gospodarstwie niemieckim w miejscowości S., a także z tytułu przebywania w niewoli niemieckiej w miejscowości K.od lutego 1945r.
Skarżący stwierdził, iż nie został pouczony przez organ, w jaki sposób ma postępować,
by świadczenie to uzyskać, i podniósł, że pozbawia się go uprawnień z przyczyn proceduralnych.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i przytoczył twierdzenia tożsame, co w
uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle
paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod
względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy,
wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami
procesowymi. Sądom tym nie przyznano natomiast możliwości merytorycznego
orzekania.
W pierwszej kolejności, analizując treść złożonej skargi, trzeba stwierdzić, że
skarżący zakwestionował w niej negatywne rozpoznanie jego wniosku o przyznanie mu świadczenia z tytułu robót przymusowych. Skarga nie odnosiła się więc w istocie do
zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie. Tym samym stało się
konieczne zbadanie legalności zaskarżonej decyzji ex officio, gdyż wojewódzkie sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153 poz. 1271 zwanej dalej p.p.s.a.) a z chwilą zainicjowania wniesioną skargą sprawy sądowoadministracyjnej, muszą dokonać kontroli działania organów administracji samodzielnie, bez względu na treść tej skargi.
Dokonując przeto, w oparciu o powołaną wyżej normę prawną opisaną w art.
134 § 1 p.p.s.a. oceny legalności poddanej kontroli sądowej decyzji Kierownika
Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne zwrócić uwagę, iż jest to decyzja, w której nie
doszło do rozstrzygania w sprawie uprawnień skarżącego, a organ uznał za zasadne
umorzyć postępowanie wszczęte z inicjatywy strony. W ramach przeprowadzonej
kontroli Sąd nie mógł więc badać, tak jak tego życzył sobie w skardze S. S.,
czy organ w swoich kolejnych rozstrzygnięciach odmawiał S. S. zgodnie z obowiązującym prawem zmiany w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji z dnia [...]r.Nr DO-[...]. Sąd natomiast był zobligowany do kontroli zgodności z prawem wyłącznie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego. Granice rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyznaczone zostają bowiem przez granice sprawy administracyjnej ( art.135 p.p.s.a.).
Podstawą prawną zaskarżonej, a także poprzedzającej ją decyzji był art. 105 § 1
k.p.a. Z treści wskazanej normy prawnej wynika, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek
przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu tego
postępowania.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał za bezprzedmiotowe orzekanie kolejny raz w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w zakresie złożonego
w dniu [...]r. przez stronę wniosku, w którym domagała się ona zmiany
decyzji ostatecznej odmawiającej jej przyznania określonych uprawnień. Stwierdzając
tożsamość sprawy administracyjnej, jaka została wszczęta w związku ze złożonym
przez S. S. w dniu [...]r. wnioskiem i kolejnych spraw
wszczynanych w tym samym przedmiocie, przez ten sam podmiot, w tym samym stanie
faktycznym i tym samym stanie prawnym, a które to sprawy zostały już ostatecznie, a
nawet prawomocnie zakończone, organ uznał, że nastąpiła res iudicata zamykająca
drogę do rozpoznania kolejnego wniosku o zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. wydanej
decyzji ostatecznej orzekającej o odmowie przyznania stronie uprawnień.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał w tym miejscu za słuszne przypomnieć
brzmienie art. 154 § 1 k.p.a., który pozwala na odstępstwo od zasady niewzruszalności
decyzji ostatecznych. Przepis ten stanowi, iż decyzja ostateczna, na mocy której żadna
ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez
organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli
przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak z powyższego
wynika ustawodawca zezwala po pierwsze – "w każdym czasie", a więc bez ograniczeń
czasowych ani ilościowych , na zajęcie się ponownie sprawą w interesie strony, a więc
na dokonywanie nowych ustaleń, z uwzględnieniem przesłanki w postaci, "interesu społecznego lub ważnego interesu strony", prowadzących do ewentualnego wzruszenia decyzji ostatecznej.
Przedmiotem postępowania wszczętego w trybie nadzwyczajnym w celu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. jest zatem ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia decyzji ostatecznej określonych w tym przepisie jako interes społeczny lub słuszny interes strony.
W istocie, jak zauważa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych, pojęcie "słuszny interes strony" nie jest pojęciem zdefiniowanym, a
przejawiać się może w wielorakich aspektach.
Zatem twierdzenie, iż raz ( czy nawet kilka razy) wszczęte w trybie art. 154 § 1 k.p.a.
postępowanie zakończone decyzją ostateczną stanowi per se o sprawie przesądzonej
jest stanowiskiem błędnym.
Tożsamość sprawy wymaga bowiem także tożsamości jej przedmiotu. Każdorazowo
zatem wniosek strony złożony w trybie art. 154 § 1 k.p.a. wymaga od organu wnikliwej
kontroli pod względem przesłanek określonych, jako "słuszny interes strony". Jedynie w
przypadku stwierdzenia, iż kolejnym, złożonym przez siebie wniosku strona domaga
się zmiany decyzji ostatecznej pozbawiającej jej uprawnień z powołaniem na przesłanki
uosabiającej jej słuszny interes, a przesłanki te w sposób niewątpliwy są identyczne z przesłankami, które już raz zostały rozważone przez organ w trybie art. 154 § 1 k.p.a. i
zakończyło się to wydaniem decyzji ostatecznej, można byłoby mówić o tożsamości
sprawy.
Organ, w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wydając kolejną decyzję w trybie art.
154 k.p.a. orzekłby po raz kolejny w tym samym trybie, w tej samej sprawie
administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Nie dokonał jednak niezbędnej dla
stwierdzenia tożsamości spawy analizy treści podania złożonego przez stronę.
Mając na względzie przedstawione Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w
Gliwicach akta sprawy trzeba zauważyć, iż brak jest w nich ustaleń, co do okoliczności
powołanych przez skarżącego w jego kolejnych podaniach składanych w trybie art.
154 k.p.a. wymaganych do stwierdzenia tożsamości sprawy. Tymczasem
niedopuszczalne jest merytoryczne rozpatrzenie kolejnego podania o zmianę lub
uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. jeżeli podanie to, jako przyczynę
uchylenia lub zmiany decyzji, wskazuje okoliczności niewątpliwie powołane już
i badane przez organ w zainicjowanym przez tę samą stronę postępowaniu
dotyczącym zmiany lub uchylenia tej samej decyzji ostatecznej.
Sąd stwierdza przeto, iż umorzenie postępowania w sprawie nastąpiło bez należytego
sprawdzenia treści złożonego przez stronę wniosku z dnia [...] r. o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. ( uzupełnionego w wyniku polecenia
organu przez podanie okoliczności związanych ze stanem zdrowia i wiekiem
skarżącego ), a także bez dokonywania porównania tego wniosku z kolejnymi, składanymi
w trybie art. 154 k.p.a. do organu podaniami.
W ponownym postępowaniu rolą organu będzie wezwać stronę do sprecyzowania,
z jakich przyczyn domaga się zmiany decyzji z dnia [...]r. Nr [...], pouczenia jej o przesłankach wymaganych dla skuteczności podania, zawartych w art. 154 k.p.a. i porównania jej stanowiska, z prezentowanym w kolejnych podaniach kierowanych do organu.
Wyłącznie wtedy, gdy w toku dokonywania ustaleń faktycznych organ prowadzący
postępowanie dojdzie do przekonania, iż takie rozstrzygnięcie byłoby niedopuszczalne
ze względu na całkowitą tożsamość okoliczności, przy pomocy których strona wykazuje
obecnie i wykazywała dotychczas, by za uchyleniem decyzji z dnia [...]r. Nr
[...] przemawiał jej słuszny interes, organ rozważy
ponownie dopuszczalność merytorycznego orzekania w trybie art.154 k.p.a.
W związku z powyższym orzeczono po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art.
135 p.p.s.a., jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło